Kurum Adı

Maliye Bakanlığı

Tebliğin Adı 

Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği

Tebliğ No

Seri No: 328

Resmî Gazete Tarihi

28/02/2004

Resmî Gazete Sayısı

25387

VERGİ USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ

SERİ NO: 328

 

Konu

Ülkemizde uzun yıllardır süren yüksek enflasyon, çok çeşitli tahribatlarının yanında, mali tabloları da bozmuş ve mali tabloların gerçek durumu yansıtmaktan uzaklaşmasına yol açmıştır. Enflasyona karşı alınan tedbirler ile sorunun kökten çözülmesi hedeflenmiş ve bu konuda çok ciddi mesafeler kat edilmiş ise de vergilemenin enflasyonun etkisinden arındırılarak gerçekleştirilebilmesi ihtiyacı, varlığını halihazırda da devam ettiren bir olgudur.

Vergi Usul Kanununda değişiklik yapan 5024 sayılı Kanunun(1) amacı da mali tabloların enflasyonun etkisinden arındırılması ve böylece vergileme üzerindeki enflasyondan kaynaklanan olumsuzlukların giderilmesidir.

Enflasyon düzeltme işlemi ile ilgili olarak 5024 sayılı Kanun ikili bir yaklaşım getirmiş ve 31/12/2003 tarihli mali tabloların düzeltilmesiyle ilgili farklı düzenlemeler ihtiva etmiştir. Süreklilik arz eden ve düzeltme işlemine ilişkin ana esasların belirlendiği hükümler Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesinde; 31/12/2003 tarihli mali tabloların düzeltilmesine ilişkin hükümler ise geçici 25 inci maddesinde yer almaktadır. Bu tebliğin konusunu da Vergi Usul Kanununun geçici 25 inci maddesine göre yapılacak düzeltme işlemi oluşturmaktadır.

I. Düzeltme Sırasında Göz Önünde Bulundurulacak Temel İlkeler

Enflasyon düzeltmesi yapılırken, tebliğin ilerleyen bölümlerinde yer alan esaslarla birlikte aşağıdaki ilkeler de göz önünde bulundurulacaktır.

·         Tebliğ ekinde yer alan parasal ve parasal olmayan kıymetlerin gösterilmiş olduğu listeler, işletmelerde para olarak yalnızca Türk Lirasının kullanıldığı prensibine dayanılarak hazırlanmıştır.

·         Mükellefler yabancı para üzerinden yapmış oldukları işlemlerini Vergi Usul Kanununun mevcut hükümleri doğrultusunda değerlemeye devam edecekler, bunlar için ayrıca düzeltme yapmayacaklardır. Bu tebliğ uygulamasında yabancı paralar ile yabancı para cinsinden ifade edilen (alacak ve borç senetleri gibi) kıymetler parasal kıymet olarak addedilecektir.

·         İktisadi işletmeye dahil (karşılıklar gibi) bir takım iktisadi kıymetler asli bir kıymet mahiyeti taşımamakta ve belli bir iktisadi kıymete bağlı olarak hesaben mali tabloda kendilerine yer bulmaktadırlar. Bu tür kıymetler bağlı oldukları iktisadi kıymete göre parasal ya da parasal olmayan ayrımına tabi tutulacaktır. Düzeltme işlemine tabi olacak karşılıklar da Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ayrılması mümkün olan karşılıklardır.

·         Hisse senetleri esas itibarıyla parasal olmayan bir iktisadi kıymettir ve düzeltme katsayısı ile çarpılmak suretiyle düzeltme işlemi gerçekleştirilecektir. Ancak, işletmenin aktifinde yer alan bir hisse senedinin borsada işlem görüyor olması durumunda, düzeltme işlemi düzeltme katsayısı kullanılarak yapılmayacak, değerleme günü itibarıyla hisse senedinin borsa rayici dikkate alınacaktır.

·         İktisadi işletmeye dahil olup düzeltme işlemine konu olan parasal olmayan kıymetlerin, işletme ile aidiyeti, düzeltmeye esas tarih ve bedellerinin tevsiki zorunludur.

II. Enflasyon Düzeltmesinin Mahiyeti

II.1. Enflasyon Düzeltmesinin Anlamı

Genel anlamda enflasyon düzeltmesi, paranın satın alma gücündeki değişmeler nedeniyle gerçek durumu ifade edemeyen mali tabloların, gerçek durumu ifade eder hale gelmelerini sağlamak üzere düzeltme işlemine tabi tutulmasıdır.

Vergi Usul Kanununun 5024 sayılı Kanunla değişik mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasında enflasyon düzeltmesi, “mali tablonun ait olduğu tarihteki satın alma gücü cinsinden hesaplanması” şeklinde tanımlanmıştır. Buna göre enflasyon düzeltmesi, mali tablolarda yer alan kıymetlerin Türk Lirası değerlerinin tablonun ait olduğu tarihteki değerine yükseltilmesinden ibaret bir işlemdir. Düzeltme, parasal olmayan kıymetlerin enflasyon düzeltmesinde dikkate alınacak tutarlarının düzeltme katsayıları ile çarpılması suretiyle gerçekleştirilecektir.

Tanımdan da anlaşılacağı üzere enflasyon düzeltmesinin amacı, mali tablonun ait olduğu tarihteki satın alma gücü cinsinden hesaplanmasıdır. Bunu gerçekleştirmek için mükellefler aşağıdaki hususları sırasıyla yerine getireceklerdir.

·         Mali tabloda yer alan kıymetlerden hangilerinin parasal olmayan kıymet olduğu tespit edilecektir.

·         Tespit edilmiş parasal olmayan kıymetlerin enflasyon düzeltmesinde dikkate alınacak tutarları bulunacaktır.

·         Bulunan bu tutarlar ait oldukları düzeltme katsayılarıyla çarpılacaktır.

·         Parasal olmayan kıymetler düzeltilmiş değerleriyle, parasal kıymetler ise düzeltmeye tabi tutulmaksızın mali tabloda gösterilecektir.

II.2. 5024 Sayılı Kanunla Getirilen Geçiş Sistemi

Daha önce de değinildiği üzere, düzeltme işlemi ile ilgili olarak Vergi Usul Kanununda değişiklik yapan 5024 sayılı Kanun ikili bir uygulama getirmiş ve 31/12/2003 tarihli mali tabloların düzeltilmesiyle ilgili ayrı düzenlemeler ihtiva etmiştir.

Enflasyon düzeltmesine ilişkin ana esaslar Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasında yer almaktadır:

·         Mükellefler fiyat endeksindeki artışın, içinde bulunulan dönem dahil son üç hesap döneminde % 100'den ve içinde bulunulan hesap döneminde % 10'dan fazla olması halinde mali tablolarını enflasyon düzeltmesine tabi tutacaklardır. Bakanlar Kurulunca bu oranların değiştirilmesi halinde yeni oranlar dikkate alınacaktır.

·         Mükellefler, geçici vergi dönemlerinin sonu itibarıyla mali tabloları düzenlemek ve enflasyon düzeltmesi yapmak zorundadırlar. Geçici vergi dönemlerinde yukarıda belirtilen oranların tespitinde, son üç hesap dönemi yerine üçer aylık dönemlerin son ayı dahil önceki otuz altı ay ve içinde bulunulan hesap dönemi yerine son on iki ay dikkate alınacaktır.

·         Bir hesap dönemi içindeki geçici vergi dönemlerinin herhangi birinde düzeltme yapılması halinde takip eden geçici vergi dönemlerinde ve içinde bulunulan hesap dönemi sonunda da düzeltme yapılacaktır.

Ancak mükerrer 298 inci maddenin 5024 sayılı Kanunla değişik söz konusu hükümleri 1/1/2004 tarihinden sonrasına ait mali tablolar için hüküm ifade edecektir. Çünkü, 5024 sayılı Kanunla Vergi Usul Kanununa eklenen geçici 25 inci maddede, 31/12/2003 tarihli bilançoya ilişkin enflasyon düzeltmesinin bu madde hükümlerine göre gerçekleştirileceği belirtilmiştir.

Buna göre,

·         31/12/2003 tarihli mali tablolar, 5024 sayılı Kanun hükümleri göz önünde bulundurulmaksızın önceki hükümlere göre düzenlenecektir.

·         31/12/2003 tarihli mali tablolardan sadece bilanço için geçerli olmak üzere enflasyon düzeltmesi yapılacak ve 2003 yılına ait vergi matrahı, düzeltme öncesi mali tablolara göre tespit edilen karlar üzerinden hesaplanacaktır.

·         2003 yılı hesap dönemi sonunda düzenlenen bilançolar her halükarda enflasyon düzeltmesine tabi tutulacaktır.

Sonuç olarak, mükellefler 31/12/2003 tarihli bilançolarını Vergi Usul Kanununa 5024 sayılı Kanunla eklenen geçici 25 inci madde hükümleri doğrultusunda düzelteceklerdir. Daha sonraki dönemlere ait mali tablo düzeltme işlemleri ise Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesindeki hükümlere göre yapılacaktır.

III. Düzeltme İşlemine Tabi Tutulacak Mali Tablolar

III.1. Hesap Dönemi Takvim Yılı Olanlar

5024 sayılı Kanunla Vergi Usul Kanununa eklenen geçici 25 inci madde 2003 yılı hesap dönemi sonunda düzenlenen mali tablolardan sadece bilançonun düzeltilmesini öngörmüştür. Düzeltilecek mali tablo yani bilanço, 31/12/2003 tarihli dönem sonu bilançosudur.

Örnek

Kurumlar Vergisi mükellefiyeti bulunan, hesap dönemi takvim yılı olan ve bilanço esasına göre defter tutan (A) Anonim Şirketi, 1/1/1975 tarihinden bu yana Kayseri’de bulunan fabrikasında pamuklu dokuma işiyle iştigal etmektedir. Şirket her hesap dönemi sonunda aşağıda yer alan mali tabloları düzenlemektedir.

1. Bilanço

2. Gelir tablosu

3. Nakit akım tablosu

4. Kar dağıtım tablosu

Buna göre şirketin 31/12/2003 tarihi itibarıyla düzenlediği mali tablolarda yukarıda sayılanlardan ibaret olacaktır.

5024 sayılı Kanunla Vergi Usul Kanununa eklenen geçici 25 inci maddeye göre anılan şirket, 31/12/2003 tarihi itibarıyla düzenlemiş olduğu söz konusu mali tablolardan sadece bilançosunu düzeltecektir.

III.2. Özel Hesap Dönemine Sahip Olanlar

Kendisine özel hesap dönemi tayin edilen mükellefler de geçiş aşamasında sadece bilançolarını düzelteceklerdir.

Vergi Usul Kanununun geçici 25 inci maddesinin (k) bendine göre, kendisine özel hesap dönemi tayin edilen mükelleflerde;

·         31/12/2003 tarihli bilanço, 2004 yılı içinde biten hesap dönemi sonundaki bilançoyu,

·         2003 yılı hesap dönemi, 2004 yılı içinde biten hesap dönemini,

·         1/1/2004 tarihi 2004 yılı içinde başlayan hesap döneminin başındaki tarihi

ifade etmektedir.(2)

Buna göre kendisine özel hesap dönemi tayin edilen mükellefler için geçici 25 inci maddeye göre düzeltilecek mali tablo 2004 yılı içinde biten hesap dönemi sonundaki bilanço olacaktır.

Örnek

Bilanço esasına göre defter tutan (B) işletmesinin hesap dönemi takvim yılı olmayıp 1 Haziran’da başlamakta ve 31 Mayıs’ta sona ermektedir. Buna göre (B) işletmesi, Vergi Usul Kanununun geçici 25 inci maddesine göre yapması gereken düzeltme işlemini 31/5/2004 tarihli dönem sonu bilançosu üzerinde yapacaktır.

IV. Enflasyon Düzeltmesi Yapacak Olanlar

IV.1. Bilanço Esasına Göre Defter Tutan Gelir veya Kurumlar Vergisi Mükellefleri

31/12/2003 tarihindeki bilanço üzerinde enflasyon düzeltmesi, kazançlarını bilanço esasına göre tespit eden gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri tarafından yapılacaktır. Yani bir işletmenin Vergi Usul Kanununun geçici 25 inci maddesine göre enflasyon düzeltmesi yapması için iki şart öngörülmüştür:

1. Gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olmak

2. Bilanço esasına göre defter tutmak

Bu iki şartın birlikte gerçekleşmesi durumunda, 31/12/2003 tarihindeki bilanço üzerinde Vergi Usul Kanununun geçici 25 inci maddesine ve bu tebliğe göre enflasyon düzeltmesi yapmak, anılan mükellefler için zorunluluktur.

Örnek

(C) işletmesinin ortakları bir baba ve bir oğuldan oluşmakta ve işletme adi ortaklık statüsünde faaliyet göstermektedir. Şirketin iştigal konusu perakende nalburiye malzemeleri alım-satımıdır. Baba ve oğulun ayrı ayrı gelir vergisi mükellefiyetleri olup, işletmede bilanço esasına göre defter tutulmaktadır.

Bu işletme, her iki şartı da gerçekleştirdiği için 31/12/2003 tarihli bilançosunu Vergi Usul Kanununun geçici 25 inci maddesi hükümleri doğrultusunda düzeltme işlemine tabi tutacaktır.

IV.2. Sermaye Piyasası Kurulu ile Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun Düzenlemelerine Tabi Olan İşletmeler

Sermaye Piyasası Kurulu ile Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun yüksek enflasyon dönemlerinde mali tabloların düzeltilmesine ilişkin düzenlemelerine göre bilançolarını düzeltmek zorunda olan mükellefler 31/12/2003 tarihi itibarıyla, anılan idarelerce yapılan düzenlemelere uygun bir biçimde düzeltilmiş olan bilançolarını Vergi Usul Kanununun geçici 25 inci maddesine göre yeniden düzeltmek zorunda değillerdir. Ancak, düzeltme sonrası 31.12.2003 tarihli bilançoda görünen birikmiş amortismanların, Vergi Usul Kanununda yer alan amortisman ayırma sürelerine göre bulunan değerler üzerinden bilançoda yer almış olması gerekmektedir.

Anılan idarelerin mali tabloların konsolidasyonu hakkındaki düzenlemelerine göre mali tablolarını enflasyon düzeltmesine tabi tutmuş olan bağlı ortaklık ve iştirakler, 31/12/2003 tarihli bilançolarını Vergi Usul Kanununun geçici 25 inci maddesine ve bu tebliğe göre enflasyon düzeltmesine tabi tutmak zorundadırlar.

IV.3. Bilanço Esasına Göre Defter Tutmayan Gelir veya Kurumlar Vergisi Mükellefleri

Bilanço esasına göre defter tutmayan gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri bu tebliğe göre enflasyon düzeltmesi yapamayacaklardır.

Ancak Vergi Usul Kanununun geçici 25 inci maddesinin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla faal olup, 2004 yılı hesap döneminden itibaren ilk defa bilanço esasına geçen mükellefler ilk düzeltme işlemlerini bilanço esasına geçtikleri tarih itibarıyla ve Vergi Usul Kanununun geçici 25 inci maddesinde yer alan esaslara göre; daha sonraki düzeltme işlemlerini de mükerrer 298 inci maddesine göre yapacaklardır.

V. Parasal ve Parasal Olmayan Kıymetler

Satın alma gücü ile ulusal para birimindeki değişmeler arasındaki ilişki göz önünde bulundurulduğunda, mali tablolarda yer alan kıymetler iki gruba ayrılırlar:

1. Ulusal para değerindeki değişmeler karşısında nominal değerleri aynı kalan ancak satın alma güçleri fiyat hareketlerine göre ters yönde değişen kıymetler,

2. Ulusal para değerindeki değişmelere rağmen satın alma güçleri değişmeyen kıymetler.

Bunlardan birincisine parasal, ikincisine ise parasal olmayan kıymetler denilir.

Bu durum bilanço açısından aşağıdaki gibi şematize edilebilir.

Aktif

BİLANÇO

Pasif

Parasal Varlıklar

 

  Parasal Kaynaklar

 

Parasal Olmayan Varlıklar

 

  Parasal Olmayan Kaynaklar

 

Parasal kıymetlerin (parasal varlıklar ve parasal kaynakların) enflasyon düzeltmesine tabi tutulmasına gerek yoktur. Zira mali tabloda görünen parasal kıymete ait değer, mali tablo tarihi itibarıyla o kıymetin satın alma gücünü de göstermektedir. Ancak mali tablonun enflasyonun etkilerinden arındırılması için, parasal olmayan kıymetlerin (parasal olmayan varlıklar ve parasal olmayan kaynakların) enflasyon düzeltmesine tabi tutulması gerekir. Mali tabloda görünen parasal olmayan kıymetlere ait değerler, mali tablo tarihi itibarıyla bu kıymetlerin satın alma gücünü gösteren değerler değildir, düzeltilmeleri icap eder.

Nevi itibarıyla iktisadi işletmelere dahil bulunan kıymetlerden parasal ve parasal olmayan kıymetler tebliğe ekli listelerde (EK:1, EK:2) gösterilmiştir. Söz konusu listelerde öz sermaye kalemlerine yer verilmemiştir. Aksine hüküm olmamak şartıyla bu tebliğ uygulamasında öz sermaye kalemleri “parasal olmayan kıymet” olarak addolunacaktır.

VI. Parasal Olmayan Kıymetlerin Enflasyon Düzeltmesinde Dikkate Alınacak Tutarları

VI.1. Düzeltme işleminde Vergi Usul Kanununda Yer Alan Değerleme Hükümlerine Göre Tespit Edilen Tutarlar Esas Alınır

Parasal olmayan kıymetlerin düzeltme işleminde, Vergi Usul Kanununda yer alan değerleme hükümlerine göre tespit edilen tutarları esas alınacaktır.

31/12/2003 tarihli bilanço düzeltilirken parasal olmayan kıymetlerin, Vergi Usul Kanununun değerleme hükümlerine göre olması gereken değerleri üzerinden bilançoda yer almış olmalarına dikkat edilmelidir.

Ancak burada göz önünde bulundurulması gereken nokta, parasal olmayan kıymetlerin düzeltmeye esas tutarlarının 31/12/2003 tarihli bilançoda yer alan tutarları olmayabileceğidir. Düzeltmeye esas tutar, parasal olmayan kıymetin düzeltmeye esas tarih itibarıyla sahip olduğu değerdir.

Örnek

2000 yılının Mart ayında 2 milyar TL. na alınmış olan ve takip eden yıllarda yeniden değerlemeye ve amortismana tabi tutulmuş bir makinenin 31/12/2003 tarihi itibarıyla bilançoda görünen değeri doğal olarak 2 milyar TL. olmayacaktır. Sözkonusu makinenin 31.12.2003 tarihindeki düzeltilmiş değeri, düzeltmeye esas tarih itibarıyla sahip olduğu değerine düzeltme katsayısı uygulanmak suretiyle aşağıdaki şekilde tespit edilecektir;(3)

Düzeltilmiş değer

=

Maliyet Bedeli

x

Düzeltme Katsayısı

=

2.000.000.000

x

3,28561

=

6.571.220.000 TL.dır.

VI.2. Vergi Usul Kanununun Değerleme Hükümlerine Göre Bulunan Tutarlardan Düşülecek Değerler

Parasal olmayan kıymetlerin enflasyon düzeltmesinde dikkate alınacak tutarları belirlenirken bir kısım değerler, parasal olmayan kıymetlerin Vergi Usul Kanununun değerleme hükümlerine göre bulunan tutarlarından düşülecek ve bu işlemden sonra bulunan miktarlar düzeltmeye esas alınacaktır. Düzeltmeye esas alınacak tutara ulaşılırken düşülmesi gereken bu değerler aşağıda gösterilmiştir.

VI.2.1. Reel Olmayan Finansman Maliyetleri

VI.2.1.1. Reel olmayan Finansman Maliyetinin Mahiyeti

Vergi Usul Kanununa 5024 sayılı Kanunla eklenen geçici 25 inci maddeye göre 31.12.2003 tarihli bilanço üzerinde yapılacak düzeltme işleminde; tevsik edilmek şartıyla, mali tabloda yer alan bazı parasal olmayan varlıkların içerisinde bulunan reel olmayan finansman maliyetlerinin, ilgili varlığın maliyet veya alış bedelinden düşülmesi sonucu bulunacak tutar düzeltmeye esas alınacaktır.

Reel olmayan finansman maliyeti (ROFM); her türlü borçlanmada, borç tutarlarına borcun kullanıldığı döneme ait TEFE artış oranının uygulanması suretiyle bulunan tutarı ifade etmektedir. Yabancı para üzerinden borçlanmalarda borcun kullanıldığı döneme ait TEFE artış oranı, borcun kapatıldığı hesap dönemi sonundaki Türk Lirası karşılıklarına uygulanacaktır.

Örnek

Kurumlar vergisi mükellefi olan, bilanço esasına göre defter tutan ve hesap dönemi takvim yılı olan (D) işletmesi, 15 Şubat 2003 tarihinde 30 milyar TL. banka kredisi kullanarak, işletme faaliyetlerinde kullanmak üzere bir taşıt satın almıştır. Altı ay sonra kredi kapatılmış ve 5 milyar TL. faiz ödenmiştir. Ödenen faiz 163 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği(4) uyarınca söz konusu taşıtın maliyet bedeline ilave edilmiştir.

Buna göre 31/12/2003 tarihli dönem sonu bilançosunda taşıtın maliyet bedeli 35 milyar TL. olarak görünecektir. Söz konusu taşıtın düzeltmeye esas tutarı da 35 milyar TL. olacak, ancak taşıtın maliyet bedeli içerisinde yer alan reel olmayan finansman maliyeti düşüldükten sonra kalan kısım düzeltmeye tabi tutulacaktır.

Borcun kullanıldığı döneme ait TEFE artış oranı %1,6 olarak hesaplanmıştır.(5) Buna göre maliyet bedeli içerisinde yer alan reel olmayan finansman maliyeti aşağıdaki şekilde bulunacaktır.

 

Borcun Kapatıldığı Aya Ait TEFE –
Borcun Alındığı Aya Ait TEFE

ROFM

=

Borç Tutarı

X

____________________________________

Borcun Alındığı Aya Ait TEFE

ROFM

=

30.000.000.000

X

0,016

ROFM

=

480.000.000 TL.

Söz konusu 480 milyon TL., taşıtın 31/12/2003 tarihli bilançoda görünen değerinden düşülecek ve taşıtın enflasyon düzeltmesine esas tutulacak nihai tutarı bulunacaktır:

Enflasyon düzeltmesinde dikkate alınacak tutar

=

35.000.000.000 – 480.000.000

=

34.520.000.000 TL.dır.

VI.2.1.2. Reel Olmayan Finansman Maliyeti İhtiva Edebilen İktisadi Kıymetler

Maliyet veya alış bedellerine intikal ettirilmiş ve düzeltmeye esas tutara ulaşılırken düşülecek reel olmayan finansman maliyeti ihtiva edebilecek parasal olmayan varlıklar aşağıda gösterilmiştir.

1. Stoklar

2. Maddi duran varlıklar

3. Mali duran varlıklar

4. Özel tükenmeye tabi varlıklar

Maliyet veya alış bedelleri içerisinde reel olmayan finansman maliyeti ihtiva edebilen iktisadi işletmeye dahil kıymetlerin ayrıntılı dökümü tebliğe ekli listede (EK:3) gösterilmiştir.

VI.2.2. Reel Olmayan Finansman Maliyetlerinin Tevsik Edilememesi Hali

Tebliğin (VI.2.1.2) bölümünde bahsi geçen kıymetlerin maliyet veya alış bedelleri içerisinde yer alan ancak tevsik edilemeyen reel olmayan finansman maliyetlerinin ilgili kıymetlerin değerinden düşülmesi ve düzeltmeye esas olacak tutarlarının bulunması aşağıdaki gibi olacaktır.

VI.2.2.1. Son Beş Hesap Dönemi İçinde Aktife Giren Kıymetler İçin

2003 yılı hesap dönemi dahil, son beş hesap dönemi içinde aktife giren kıymetlerin maliyet veya alış bedeline dahil edilen ancak tevsik edilemeyen finansman giderlerinin reel olmayan kısımları; toplam finansman maliyetlerine, ilgili döneme ait TEFE artış oranının dönem ortalama ticari kredi faiz oranına bölünmesi sonucunda belirlenen oranlar uygulanmak suretiyle bulunan tutarın, maliyet veya alış bedelinden düşülmesi suretiyle hesaplanacaktır.

Formül olarak ifade etmek gerekirse,

İlgili Hesap Dönemine Ait TEFE Artış Oranı

ROFM

=

Top. Fin. Maliyeti

X

______________________________________

İlgili Hesap Dönemine Ait Ortalama Ticari Kredi Faiz Oranı

1/1/1970 tarihinden 31/12/2003 tarihine kadar gerçekleşen ortalama ticari kredi faiz oranları tebliğe ekli listede gösterilmiştir. (EK:4)

Örnek

Gelir Vergisi mükellefi olan ve bilanço esasına göre defter tutan tacir bay (E) nin, 2003 yılı içinde banka kredisi kullanarak yapmış olduğu fabrika binasının 31/12/2003 tarihli bilançodaki değeri 120 milyar TL.dır. 2003 yılı içinde kapatılan söz konusu kredi için aynı yıl içinde 20 milyar TL. faiz ödenmiş olup, faiz gideri tevsik edilememektedir. Ödenen faizin tamamı 163 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği uyarınca 2003 yılı hesap dönemi sonunda söz konusu fabrika binasının maliyetine ilave edilmiştir.

Buna göre maliyete dahil edilen toplam finansman maliyeti 20 milyar TL. olup, “ilgili döneme ait TEFE artış oranının dönem ortalama ticari kredi faiz oranına bölünmesi suretiyle belirlenen” oran aşağıdaki gibi hesaplanacaktır.

Oran

=

Finansman maliyetinin oluştuğu hesap dönemine ait

TEFE artış Oranı(6) / Aynı döneme ait ortalama ticari

kredi faiz oranı(7)

=

0,139 / 0,5035

=

0,276

Reel olmayan finansman maliyeti ise aşağıdaki şekilde bulunacaktır.(8)

ROFM

=

Toplam Finansman Maliyeti x Oran

ROFM

=

20.000.000.000 x 0,276

ROFM

=

5.520.000.000 TL.

Söz konusu 5.520.000.000 TL., fabrika binasının 31/12/2003 tarihli bilançoda görünen bedelinden düşülür ve binanın enflasyon düzeltmesine esas tutarı bulunur.

Enflasyon düzeltmesinde dikkate alınacak tutar

=

120.000.000.000 – 5.520.000.000

=

114.480.000.000 TL. dır.

VI.2.2.2. Son Beş Hesap Döneminden Önce Aktife Giren Kıymetler İçin

Son beş hesap döneminden önce aktife giren ve maliyet veya alış bedeline dahil edilen, ancak tevsik edilemeyen finansman giderlerinin, son beş hesap döneminden önceki reel olmayan kısımları söz konusu iktisadi kıymetin maliyet veya alış bedelinden düşülemeyecektir.

VI.2.3. 1/1/2004 Tarihinden Önce Ayrılmış ve Sermayeye İlave Edilmiş Olan Yeniden Değerleme Değer Artış Fonu Gibi Fonlar

1/1/2004 tarihinden önce ayrılmış olan ve sermayeye ilave edilen yeniden değerleme değer artış fonu gibi fonların sermayeye ilavesi nedeniyle oluşan sermaye artışları, artış olarak dikkate alınmayacak ve bunlar enflasyon düzeltmesine tabi tutulmayacaktır.

Sermayenin, düzeltmeye esas tutarına ulaşılırken düşülmesi gereken (sermayeye ilave edilmiş olan) bu değerler aşağıda gösterilmiştir.

·         İşletmenin aktifine kayıtlı maddi duran varlık kalemlerinin Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre yeniden değerlenmesinden oluşmuş değer artışları,

·         İşletmenin iştirakleri ile bağlı ortakları bünyesinde Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre yapılan yeniden değerleme dolayısıyla oluşmuş değer artışları.

·         Gelir Vergisi Kanununun 38 inci maddesine istinaden gayrimenkul, iştirak hisseleri ve amortismana tabi diğer iktisadi kıymetlerin satış kazancının maliyet bedelinin arttırılan kısmına tekabül eden kısımları

VII. Uygulanacak Düzeltme Katsayıları

Düzeltme işlemi, Türkiye geneli için hesaplanan toptan eşya fiyatları genel endeksi göz önünde bulundurularak Bakanlığımızca saptanmış olan ve tebliğ ekinde gösterilen düzeltme katsayıları kullanılarak yapılacaktır. (EK:5)

Düzeltme işleminde esas alınacak “Düzeltmeye Esas Tarih” 1970 yılından itibaren başlayacaktır. Bu yıldan önce hesaplara giren kıymetler 1970 yılında girmiş kabul edilerek bu yılın Ocak ayına ilişkin düzeltme katsayısı ile düzeltilecektir.

Özel hesap dönemine sahip olanlarla 2004 yılından itibaren ilk defa bilanço esasına göre defter tutacak olan mükelleflerin ilk düzeltme işleminde kullanacakları (tebliğe ekli (5) sayılı listede yer almayan) düzeltme katsayıları aşağıdaki formüle göre bulunacaktır.

Düzeltme Katsayısı

=

Mali Tablonun Ait Olduğu Aya İlişkin Fiyat Endeksi

_____________________________________________

Düzeltmeye Esas Alınan Tarihi İçeren Aya İlişkin Fiyat Endeksi

VII.1. Kullanılacak Düzeltme Katsayılarının Belirlenmesinde Esas Alınacak Tarihler

Daha önce de belirtilmiş olduğu üzere, düzeltme işlemini yapmak için mükellefler bir kısım işlemleri adım adım gerçekleştirecektir. Bunlardan birisi de parasal olmayan kıymetlerin düzeltmeye esas tutarlarının ait oldukları düzeltme katsayıları ile çarpılmasıdır.

Düzeltme işlemini yapabilmek için kullanılması zorunlu olan “Düzeltme Katsayısı”nı belirlemek amacıyla; 31/12/2003 tarihli bilançoda yer alan parasal olmayan kıymetler için esas alınacak “Düzeltmeye Esas Tarih” aşağıdaki esaslara göre belirlenecektir.(9)

a) Alış bedeli ile değerlenen menkul kıymetler ve mali duran varlıklar için: Satın Alma Tarihi

b) İlk madde ve malzeme, ticari mallar, yarı mamul ve mamul stokların maliyetine dahil edilen unsurlar, yıllara sari inşaat ve onarım işlerinde maliyeti oluşturan unsurlar, gelecek aylara ve yıllara ait giderler, maddi duran varlıklar ve bu varlıkları oluşturan unsurlar, maddi olmayan duran varlıklar ve bu varlıkları oluşturan unsurlar, özel tükenmeye tabi varlıklar ve bu varlıkları oluşturan unsurlar, yıllara sari inşaat ve onarım hakedişleri ile haklar ve şerefiyeler, özel fonlar (sabit kıymet yenileme fonu gibi), kar yedekleri için: Defterlere Kayıt Tarihi

(Bunlara mahsuben verilen veya alınan parasal olmayan avanslar, ödeme veya tahsil tarihinden mahsup tarihine kadar düzeltilir),

c) Parasal olmayan alınan depozito ve teminatlar ile avanslar, nakit olarak ödenmiş sermaye, hisse senetleri ihraç primleri, hisse senedi iptal karları için: Tahsil Tarihi

d) Parasal olmayan verilen depozito ve teminatlar ile avanslar için: Ödeme Tarihi

e) Ayni sermaye olarak konulan kıymetler için: Mülkiyetin İntikal Ettiği Tarih

f) Kar yedekleri, geçmiş yıl karları ve net dönem karının sermayeye ilave edilmesi dolayısıyla artırılan sermaye için: Tescil Tarihi

g) Nakdi sermaye karşılığı alınan hisse senetleri için: Ödeme Tarihi

h) Ayni sermaye karşılığı alınan hisse senetleri için: Sermaye Olarak Konulan Kıymetlerin Mülkiyetinin İntikal Ettiği Tarih

ı) Temettü karşılığı alınan hisse senetleri için: İştirak Edilen Şirket Sermayesinin Tescil Tarihi

i) Parasal olmayan karşılıklar için: Bağlı Oldukları İktisadi Kıymet İçin Belirlenen Tarihler.

VII.2. Borsada İşlem Gören Hisse Senetleri

Borsada işlem gören hisse senetleri, bilanço günündeki borsa rayici ile dikkate alınacak ve bunlar için ayrıca düzeltme yapılmayacaktır.

VII.3. Toplulaştırılmış Yöntemlere Göre Düzeltme Katsayıları

Enflasyon düzeltmesinde mükellefler toplulaştırılmış yöntemleri tercih ediyorlarsa Maliye Bakanlığınca belirlenen ve tebliğ ekinde (EK:5) yer alan düzeltme katsayıları yerine, bu bölümde yer alan esaslara göre düzeltme işlemini gerçekleştireceklerdir.

Toplulaştırılmış yöntemler kullanılarak düzeltilebilecek parasal olmayan kıymetler, stoklarla sınırlıdır. Mükellefler stokların düzeltmeye esas tutarlarını, düzeltmede esas alınacak tarihlere bağlı kalmaksızın, dönem ortalama düzeltme katsayısı ile veya stok devir hızına göre bulunan düzeltme katsayısı ile çarpmak suretiyle düzeltme işlemini gerçekleştireceklerdir.

Vergi Usul Kanununun 5024 sayılı Kanunla değişik mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasının (5) ve (8) numaralı bentlerinin verdiği yetkiye istinaden Bakanlığımızca iki tür toplulaştırılmış yöntem belirlenmiştir:

1. Basit ortalama yöntemi

2. Stok devir hızı yöntemi

Mükellefler belirtilen bu yöntemlerden herhangi birini seçebileceklerdir.

VII.3.1. Basit Ortalama Yöntemi

Bu yöntemde düzeltme katsayısı, mali tabloların ait olduğu aya ilişkin fiyat endeksinin, bu endeks ile bir önceki geçici vergi döneminin sonundaki fiyat endeksi toplamının ikiye bölünmesi sonucu bulunan endekse bölünmesiyle elde edilen katsayı olarak hesaplanır ve düzeltmeye esas tutar olarak 31/12/2003 tarihli bilançoda yer alan stoklara ait değerler esas alınır.

1/1/1970 - 31/12/2003 dönemine ait Toptan Eşya Fiyatları Endeksleri tebliğ ekinde gösterilmiştir. (EK:6)

Örnek

Bilanço esasına göre defter tutan ve gelir vergisi mükellefi olan Bay (F) süper market işletmeciliği yapmaktadır. Bir hesap dönemi içinde çok çeşitli mal aktife girmekte ve çıkmaktadır.

31/12/2003 tarihli bilançoda stok olarak 10.250.000.000 TL. görünmektedir. Stokların içinde reel olmayan finansman maliyeti yoktur. Söz konusu stokların ayrımı ve deftere kayıt tarihi konusunda sıhhatli bilgiler bulunmamaktadır.

Bay (F), 31/12/2003 tarihli dönem sonu bilançosunu düzeltirken bilançoda görünen stokların düzeltmeye esas tarihlerini ve tutarlarını tespit etmekte zorlanmış bu nedenle stoklarını toplulaştırılmış yöntemlerden basit ortalama yöntemini tercih etmek suretiyle düzeltmeye karar vermiştir.

Bu yönteme göre düzeltilmiş stok değerleri aşağıdaki şekilde bulunacaktır.

 

Bilançonun ait olduğu aya ait fiyat endeksi(10)

Dönem Ortalama
Düzeltme Katsayısı

=

_______________________________________________________

Bilançonun ait olduğu

+

Bilanço günü itibarıyla bir önceki

aya ait fiyat endeksi

geçici vergi döneminin sonundaki

fiyat endeksi(11)

_____________________________________

2

 

Dönem Ortalama Düzeltme Katsayısı (A)

= 7382,1 / [(7382,1 + 7173,3)/2] = 1,01435

Düzeltmeye Esas tutar (B)

= 10.250.000.000 TL.

Düzeltilmiş Tutar (A x B)

= 10.397.037.500 TL.dır.

VII.3.2. Stok Devir Hızı Yöntemi

Toplulaştırılmış yöntemleri tercih eden tüm mükelleflerin stoklarını basit ortalama yöntemle düzeltmeleri halinde, özellikle stok devir hızı çok yüksek ya da çok düşük olan mükellefler için hata payı yüksek sonuçlar ortaya çıkabilecektir. Zira bu yöntemde tüm mükelleflerin bilançolarında görünen stokların bilanço günü itibarıyla bir önceki geçici vergi döneminin ortasında alındığı varsayılmakta ve düzeltme işlemi buna göre yapılmaktadır. Vergi Usul Kanununun 5024 sayılı Kanunla değişik mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasının (5) numaralı bendinin Bakanlığımıza verdiği yetkiye istinaden stokların düzeltilmesinde basit ortalama yönteminin yanı sıra stok devir hızı yönteminin de toplulaştırılmış yöntem olarak kullanılması uygun görülmüştür. Bu yöntemi uygulayan mükellefler; öncelikle stok devir hızını, sonrasında ortalama stokta kalma süresini hesaplayacaklar ve nihayetinde de 31/12/2003 tarihli bilançoda görünen stokların hangi aydan kaldığını bulacaklardır. Stokların hangi aydan kaldığı bulunduktan sonra yapılması gereken, düzeltmeye esas tarih itibarıyla düzeltme katsayısını bulmak ve bu katsayıyla 31/12/2003 tarihli bilançoda görünen stoklara ait tutarı çarpmaktır.

Örnek

Hesap dönemi takvim yılı olan, bilanço esasına göre defter tutan ve gelir vergisi mükellefi olan bay (G) süper market işletmeciliği yapmaktadır. Hesap dönemi içinde çok çeşitli mal aktife girmekte ve çıkmaktadır. Bay (G) 31/12/2003 tarihli dönem sonu bilançosunu düzeltirken bilançoda görünen stoklarını toplulaştırılmış yöntemlerden stok devir hızı yöntemini tercih etmek suretiyle düzeltmeye karar vermiştir.

Stoklara ilişkin veriler aşağıdaki gibidir.

31/12/2002 tarihinde toplam stok tutarı: 5.000.000.000 TL.

31/12/2003 tarihinde toplam stok tutarı: 6.000.000.000 TL.

2003 yılında satılan malların maliyeti: 30.000.000.000 TL.

* Birinci adım stok devir hızını bulmaktır.

 

Dönem içinde satılan toplam mal maliyeti

Stok Devir Hızı

=

________________________________________________________

(Dönem başı stok tutarı + Dönem sonu stok tutarı) / 2

 

=

30.000.000.000 / [(5.000.000.000 + 6.000.000.000)] / 2

=

5,45

* İkinci adım ortalama stokta kalma süresini ve dolayısıyla stokların aktife hangi ayda girdiklerini bulmaktır.

Dönem gün sayısı

Ortalama Stokta Kalma Süresi

=

_________________________

Stok devir hızı

 

=

365 / 5,45

=

67 gün

31 Aralık 2003 tarihi itibarıyla işletmenin aktifinde görünen stoklar, ortalama 67 gün öncesinden yani Ekim ayından kalan stoklardır. Bu durumda stoklar, 2003 yılının Ekim ayına ait düzeltme katsayısı ile enflasyon düzeltmesine tabi tutulacaktır.

* Son adım 31/12/2003 tarihli bilançoda görünen stokların düzeltilmiş tutarlarını bulmaktır.

Ekim 2003 için düzeltme katsayısı 1,02339’dur.

Buna göre düzeltilmiş yıl sonu stok tutarı aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.

Düzeltilmiş Yıl Sonu Stokları

=

Düzeltmeye esas tutar x Düzeltme katsayısı

=

6.000.000.000 x 1,02339

=

6.140.340.000 TL.dır.

VIII. Birikmiş Amortismanların Düzeltilmesi

Tebliğ ekinde (EK:2) yer alan listede de belirtildiği üzere amortismana tabi iktisadi kıymetler için ayrılmış olan birikmiş amortismanlar parasal olmayan kıymet mahiyetindedir ve enflasyon düzeltmesine tabi tutulacaklardır. Ancak birikmiş amortismanlar için farklı bir düzeltme prosedürü öngörülmüştür.

Vergi Usul Kanununa 5024 sayılı Kanunla eklenen geçici 25 inci maddenin (d) bendinde, birikmiş amortismanların ait oldukları kıymetin bilanço tarihindeki değerinde düzeltme sonrasında ortaya çıkan artış oranı dikkate alınarak düzeltileceği belirtilmiştir.

Birikmiş amortismanların düzeltmeye esas tutarının tespitinde, Vergi Usul Kanununun 320 inci maddesinin son fıkrasına göre ayrılmış sayılan amortismanlar da fiilen ayrılmış kabul edilecektir.

Örnek

Hesap dönemi takvim yılı olan ve kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunan (H) Limited Şirketi; Şubat 1995’de 1 milyon TL. na satın aldığı, her yıl amortismana tabi tuttuğu ve yeniden değerleme yaptığı binası için 31/12/2003 tarihli bilançosunda görünen birikmiş amortismanları aşağıdaki gibi düzeltecektir. (Amortisman oranının % 2 olduğu ve normal amortisman usulünün kullanıldığı varsayılmıştır)

Söz konusu bina ile ilgili olarak 1995 – 2003 yılları için aşağıdaki gibi bir tablo düzenlemek mümkündür.

Yeniden
Değerleme
Oranı (%)

Yeniden
Değerlenmiş Bina
Maliyeti

Cari yıl
Amortisman Gideri

Birikmiş
Amortisman

 

 

 

 

1995

0,0

1.000.000

20.000

20.000,0

1996

72,8

1.728.000

20.000

54.560,0

1997

80,4

3.117.312

20.000

118.426,2

1998

77,8

5.542.581

20.000

230.561,9

1999

52,1

8.430.265

20.000

370.684,6

2000

56,0

13.151.214

20.000

598.267,9

2001

53,2

20.147.660

20.000

936.546,5

2002

59,0

32.034.779

20.000

1.509.109,0

2003

28,5

41.164.691

20.000

1.959.205,0

Buna göre (H) Limited Şirketinin 31/12/2003 tarihli bilançosunda söz konusu binanın değeri 41.164.691 TL., birikmiş amortismanı da 1.959.205 TL. olarak görünecektir.

31/12/2003 tarihli bilançoda görünen birikmiş amortismanların düzeltilmesi, aşağıdaki adımların gerçekleştirilmesi yoluyla yapılacaktır.

* Birinci adım amortismana tabi tutulmuş olan binanın 31/12/2003 tarihli bilançoda görünen değerini düzeltmektir. Bu da sırasıyla aşağıdaki adımların gerçekleştirilmesi ile olur.

1. Düzeltmeye esas tarih vasıtasıyla düzeltme katsayısı bulunur.

Bina aktife Şubat 1995’de girdiğine göre (Şubat 1995’e ait) düzeltme katsayısı 46,42830’dur.

2. Düzeltme katsayısının uygulanacağı düzeltmeye esas tutar bulunur.

Söz konusu bina için düzeltmeye esas tutar 1 milyon TL.dır.

3. Binanın düzeltilmiş değeri bulunur.

Düzeltilmiş Bina Değeri = 46,42830 x 1.000.000 = 46.428.300 TL.

* İkinci adım binanın değerinde düzeltme sonrasında ortaya çıkan artış oranını bulmaktır.

Artış Tutarı

=

46.428.300 - 41.164.691

=

5.263.609 TL.

Artış Oranı

=

(5.263.609 / 41.164.691 = ) % 12,78671

* Son adım söz konusu artış oranını 31/12/2003 tarihli bilançoda görünen birikmiş amortisman tutarına uygulamak ve düzeltilmiş birikmiş amortisman tutarını bulmaktır.

Düzeltilmiş Birik. Amort. Tutarı = 1.959.205 x 1,12786 = 2.209.709 TL.dır.

IX. Yapılacak Muhasebe Kayıtları

Enflasyon düzeltmeleri, ilgili kıymetlere ait fark hesaplarına ve enflasyon düzeltme hesabına kaydedilecektir.

Enflasyon fark hesapları, parasal olmayan kıymetlerin düzeltme işlemi sonrası değeri ile düzeltme öncesi değeri arasındaki farklarının kaydedildiği tali hesaplardır ve enflasyon düzeltme hesabı ile karşılıklı olarak çalışırlar.

Enflasyon düzeltme hesabı ise parasal olmayan kıymetlerin düzeltilmesi sonucu oluşan farkların kaydedildiği hesabı ifade eder. Parasal olmayan varlıkların enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucu oluşan farklar bu hesabın alacağına, parasal olmayan kaynakların enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucu oluşan farklar ise borcuna kaydedilir. Enflasyon düzeltme hesabının bakiyesi geçmiş yıl kar/zarar hesabına aktarılmak suretiyle hesap kapatılır.

Örnek

Bilanço esasına göre defter tutan ve hesap dönemi takvim yılı olan (I) işletmesinin 31/12/2003 tarihli dönem sonu bilançosunun aşağıdaki gibi olduğunu varsayalım.

 

 

AKTİF

(I) İŞLETMESİ 

31/12/2003 TARİHLİ

BİLANÇOSU (TL.)

  

 

PASİF

Hazır Değerler

 

91.877

 

   Mali Borçlar

 

150.000

     Kasa 

   91.877

 

 

          Banka Kredileri

150.000

        

Ticari Alacaklar

 

450.000

 

   Ticari Borçlar 

 

100.000

     Alıcılar

450.000

 

 

           Satıcılar

100.000

 

Maddi D. Varlıklar

 

858.123

 

   Öz Kaynaklar

 

1.150.000

     T., M. ve Cih.(12)

1.430.205

 

 

          Sermaye(15)

300.000

 

     Demirbaşlar(13)

715.103

 

 

   Yen. Değ. F.

781.085

 

     Bir. Amort.(-)(14)

1.287.185

 

 

   Y. Yedekler(16)

68.915

 

Toplam

 

1.400.000

 

   Toplam

 

1.400.000

Söz konusu bilançonun enflasyon düzeltmesi aşağıdaki adımların izlenmesi ile gerçekleştirilecektir.

1. Adım:

Mali tabloda yer alan kıymetlerden hangilerinin parasal olmayan kıymet olduğu tespit edilecektir.(17)

Parasal Kıymetler

Parasal Olmayan Kıymetler

Kasa

Tesis, Makine ve Cihazlar

Alıcılar

Demirbaşlar

Banka Kredileri

Birikmiş Amortismanlar

Satıcılar

Sermaye

Yasal Yedekler

2. Adım:

Tespit edilmiş parasal olmayan kıymetlerin enflasyon düzeltmesinde dikkate alınacak tutarları bulunacaktır.

Tesis, Makine ve Cihazlar:

700.000 TL.

Demirbaşlar:

350.000 TL.

Birikmiş Amortismanlar:

1.287.185 TL.

Sermaye:

300.000 TL.

Yasal Yedekler:

68.915  TL.

3. Adım:

Parasal olmayan kıymetlerin düzeltilmiş tutarları bulunacaktır.

Bu kıymetlere ait düzeltme katsayıları aşağıdaki gibidir.

Tesis, Makine ve Cihazlar:

2,12692

Demirbaşlar:

2,67700

Sermaye:

2,74754

Yasal Yedekler:

1,49082

Düzeltme katsayılarının, ait oldukları kıymetin düzeltmeye esas tutarı ile çarpılması suretiyle bulunan düzeltilmiş rakamlar da aşağıdaki gibi olacaktır.

Tesis, Makine ve Cihazlar:

2,12692

x

700.000

=

1.488.844

Demirbaşlar:

2,67700

x

350.000

=

936.950

Sermaye:

2,74754

x

300.000

=

824.262

Yasal Yedekler:

1,49082

x

68.915

=

102.740

Birikmiş amortismanların düzeltilmesi ise aşağıdaki adımların gerçekleştirilmesi yoluyla yapılacaktır.

a) Makine İçin:

Makinenin değerinde düzeltme sonrasında ortaya çıkan artış oranı bulunur.

Artış Tutarı  =  1.488.844 – 1.430.205 = 58.639 TL.

Artış Oranı  =  % 4,1

Söz konusu artış oranı 31/12/2003 tarihli bilançoda görünen birikmiş amortisman tutarına uygulanır ve düzeltilmiş birikmiş amortisman tutarı bulunur.

Düzeltilmiş Birikmiş Amortisman Tutarı = 858.123 x 1,041 = 893.306 TL.

b) Demirbaşlar İçin:

Demirbaşın değerinde düzeltme sonrasında ortaya çıkan artış oranı bulunur.

Artış Tutarı = 936.950 – 715.103 = 221.847 TL.

Artış Oranı = % 31

Söz konusu artış oranı 31/12/2003 tarihli bilançoda görünen birikmiş amortisman tutarına uygulanır ve düzeltilmiş birikmiş amortisman tutarı bulunur.

Düzeltilmiş Birikmiş Amortisman Tutarı = 429.062 x 1,31 = 562.071 TL.

Buna göre düzeltme farkları şu şekilde gerçekleşmiş olacaktır.

Tesis, Makine ve Cihazlar için:

1.488.844 - 1.430.205

=

58.639

Demirbaşlar için:

936.950 - 715.103

=

221.847

Birikmiş Amortismanlar için:

1.455.377 - 1.287.185

=

168.192

Sermaye için:

824.262 - 300.000

=

524.262

Yasal Yedekler için:

102.740 - 68.915

=

33.825

Söz konusu bu farklara ait yevmiye defteri kayıtları da aşağıdaki gibi olacaktır.

Tesis, M. ve Cihaz. H. 

(Enflasyon Farkı)

 

58.639

 

 

Enflasyon Düzeltme Hesabı

 

58.639

Demirbaşlar H. 

(Enflasyon Farkı)

 

221.847

 

 

Enflasyon Düzeltme Hesabı

 

221.847

Yeniden Değ. Fonu H.

 

781.085

 

 

Enflasyon Düzeltme Hesabı

 

781.085

Enflasyon Düzeltme Hesabı

 

168.192

 

 

Birikmiş Amortismanlar H. 

(Enflasyon Farkı)

 

168.192

Enflasyon Düzeltme Hesabı

 

524.262

 

 

Sermaye H. 

(Enflasyon Farkı)

 

524.262

Enflasyon Düzeltme Hesabı

 

33.825

 

 

Yasal Yedekler H. 

(Enflasyon Farkı)

 

33.825

 

Bu kayıtlara göre enflasyon düzeltme hesabının alacak kalanı (1.061.571 – 726.279 =) 335.292 TL. olacaktır.

BORÇ

ENFLASYON DÜZELTME HESABI

ALACAK

Sermaye E. F.

524.262  

  Tesis, M. ve Cihazlar E. F.

58.639

Birikmiş Amortismanlar E. F.

168.192  

  Demirbaşlar E. F.  

221.847

Yasal Yedekler E. F.

33.825  

  Yeniden Değerleme Fonu

781.085

 

      

 

 

Toplam

726.279  

  Toplam

1.061.571

Söz konusu 335.292 TL. lık alacak kalanı Geçmiş Yıllar Kar/Zarar Hesabına devredilerek kapatılacaktır. (Söz konusu bu işlemlerin ayrıntıları tebliğin (XI.) bölümünde gösterilmiştir.)

Enflasyon Düzeltme Hesabı

 

335.292

 

 

Geçmiş Yıl Kar/Zarar Hesabı

 

335.292

4. Adım:

Son adım bilançonun düzeltilmiş değerleriyle ifade edilmesidir. Yeni değerlerin bilançoda yer alması ile düzeltilmiş bilanço denkliği aşağıdaki gibi oluşacaktır.

 

 

AKTİF

(I) İŞLETMESİ 

31/12/2003 TARİHLİ

DÜZELTİLMİŞ BİLANÇOSU (TL.)

 

PASİF

Hazır Değerler

 

91.877  

  Mali Borçlar

 

150.000

    Kasa 

91.877

  

      Banka Kredileri

150.000

 

Ticari Alacaklar

 

450.000  

  Ticari Borçlar 

 

100.000

    Alıcılar

450.000

 

      Satıcılar

100.000

 

Maddi Duran Var.

 

970.417  

  Öz Kaynaklar

 

1.262.294

    Tesis M. ve C.

1.488.844

 

      Sermaye

824.262

 

    Demirbaşlar

936.950

 

      Yasal Yedekler

102.740

 

    Bir. Amort. (-)

1.455.377

 

      Geçmiş Yıl K.

335.292

 

Toplam

 

1.512.294  

  Toplam

 

1.512.294

X. Yıllara Sari İnşaat ve Onarma İşleri

Mükellefler, yıllara sari inşaat ve onarma işlerine ait maliyet ve hakedişlerine ilişkin düzeltmeleri, enflasyon düzeltme hesabı yerine yıllara sari inşaat enflasyon düzeltme hesabına kaydedeceklerdir.

Yıllara sari inşaat ve onarma işlerine ait maliyet ve istihkak tutarları ile ilgili olarak 31/12/2003 tarihinde oluşan düzeltme farkları işin bitiminde mali kar/zarar tutarının tespitinde dikkate alınmayacaktır.

XI. Geçmiş Yıl Kar ve Zararları

2003 yılı hesap dönemine ait beyannamede yer alan indirilemeyen geçmiş yıl mali zararları ile cari dönem mali zararları matrahın tespitinde mukayyet değerleri ile dikkate alınacaktır.

31/12/2003 tarihli bilançonun düzeltilmiş aktif toplamından düzeltilmiş sermaye, düzeltilmiş hisse senetleri ihraç primleri ve düzeltilmiş hisse senedi iptal karları ile borç toplamının çıkarılması sonucu bulunan fark, geçmiş yıllar kar/zararı hesabında gösterilecektir. Bu şekilde tespit edilen geçmiş yıl karı vergiye tabi tutulmayacak, geçmiş yıl zararı ise zarar olarak kabul edilmeyecektir.

31/12/2003 tarihli bilançonun pasifinde öz sermaye kalemleri dışında parasal olmayan kalemler olduğu takdirde (parasal olmayan alınan avanslar, hakedişler ya da ertelenmiş gelirler gibi), geçmiş yıl kar/zararı hesabında düzeltilmiş aktif toplamından düzeltilmiş borç tutarı çıkarılırken varsa bu kalemlerin düzeltilmiş değerleriyle dikkate alınması gerekir.

Örnek

Bilanço esasına göre defter tutan ve hesap dönemi takvim yılı olan (K) işletmesinin 31/12/2003 tarihli bilançosunda öz sermaye kalemleri aşağıdaki başlıklar itibarıyla oluşmuştur.

Sermaye

Hisse Senetleri İhraç Primleri

Hisse Senedi İptal Karları

Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları

İştirakler Yeniden Değerleme Artışları

Maliyet Artışları Fonu

Yasal Yedekler

Statü Yedekleri

Olağanüstü Yedekler

Özel Fonlar (Sabit Kıymet Yenileme Fonu)

Geçmiş Yıl Zararları (-)

Dönem Net Zararı (-)

Vergi Usul Kanununa 5024 sayılı Kanunla eklenen geçici 25 inci maddenin (g) bendinde, 31/12/2003 tarihli bilançonun düzeltilmiş aktif toplamından düzeltilmiş sermaye, düzeltilmiş hisse senetleri ihraç primleri ve düzeltilmiş hisse senedi iptal karları ile borç toplamının çıkarılması sonucu bulunan farkın geçmiş yıllar kar/zararı hesabında gösterileceği ve bu şekilde tespit edilen geçmiş yıl karının vergiye tabi tutulmayacağı, geçmiş yıl zararının ise zarar olarak kabul edilmeyeceği ifade edilmiştir.

Bu nedenle, enflasyon düzeltmesi yapıldıktan sonra yukarıdaki öz sermaye kalemlerinden aşağıda sayılan kalemler bilançoda düzeltilmiş değerleriyle yer alacak, diğer kalemler ise sıfırlanacak, bir başka ifade ile düzeltilmiş bilançoda gösterilmeyecektir.

Sermaye

Hisse Senetleri İhraç Primleri

Hisse Senedi İptal Karları

Yasal Yedekler

Statü Yedekleri

Olağanüstü Yedekler

Özel Fonlar (Sabit Kıymet Yenileme Fonu)

Geçmiş yıl kar veya zararı da düzeltilmiş bilanço denkliğini sağlayacak şekilde öz kaynaklar içinde yer alacaktır.

XII. Pasif Kalemlere Ait Enflasyon Fark Hesabında Yer Alan Değerlerin Çekilişi

Parasal olmayan pasif kalemler arasında yer alan “avans ve depozitolar, hakedişler, kar yedekleri ve özel fonlar (sabit kıymet yenileme fonu gibi)” hariç olmak üzere; pasif kalemlere ait enflasyon fark hesapları, herhangi bir suretle başka bir hesaba nakledildiği veya işletmeden çekildiği takdirde, bu işlemlerin yapıldığı dönemlerin kazancı ile ilişkilendirilmeksizin, bu dönemde vergiye tabi tutulacaktır. Ancak öz sermaye kalemlerine ait enflasyon fark hesapları, kurumlar vergisi mükelleflerince sermayeye ilave edilebilecek ve bu işlem kar dağıtımı sayılmayacaktır.

Tebliğ olunur.

________________________________

(1) 30/12/2003 tarih ve 25332 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.
(2) Özel hesap dönemi tayin edilen mükellefler, tebliğin ilerleyen bölümlerinde, bu bölümdeki tarih ve açıklamaları dikkate alacaklardır.
(3) 2000 yılının Mart ayı için düzeltme katsayısı 3,28561 olup, maliyete eklenmiş reel olmayan finansman maliyeti bulunmadığı varsayılmıştır.
(4) 27/1/1985 tarih ve 18648 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.
(5) Borcun alındığı Şubat 2003 ayına ait TEFE: 7055,70
Borcun kapatıldığı Ağustos 2003 ayına ait TEFE: 7169,40
Borcun kullanıldığı döneme ait TEFE artış oranı: (7169,40 – 7055,70) / 7055,70 = 0,016
(6) Finansman maliyetinin oluştuğu hesap dönemine (2003) ait TEFE: 7382,1
Finansman maliyetinin oluştuğu hesap döneminden bir önceki hesap dönemine ait TEFE: 6478,8
TEFE artış oranı: (7382,1– 6478,8) / 6478,8 = 0,139
(7) Ocak 2003 için açıklanan yıllık ortalama ticari kredi faiz oranı %50,35’dir.
(8) Oranın (1) den büyük çıkması halinde, toplam finansman maliyetinin tamamının reel olduğu kabul edilecek ve oran (1) olarak uygulanacaktır.
(9) 31/12/2003 tarihinden öncesine rastlayan (Kurumlar Vergisi Kanununun 37 ve 38 inci maddeleri ile Gelir Vergisi Kanununun 81 inci maddesinde belirtilen ve mukayyet değerleriyle yapılan) devir işlemleri nedeniyle işletme aktifinde yer alan iktisadi kıymetlerin düzeltmeye esas tarihi olarak devir tarihi değil söz konusu kıymetlerin devir yoluyla ortadan kalkan işletmenin envanterine alındığı (bu tebliğin VII.1 numaralı kısmında ayrıntıları gösterilen) tarihler esas alınır.
(10) Bilançonun ait olduğu 2003 yılının Aralık ayına ait TEFE 7382,1’dir.
(11) 2003 yılının Eylül ayına ait TEFE 7173,3’dür.
(12) Hesapta izlenen makine aktife Nisan 2001’de girmiş olup, maliyet bedeli 700.000 TL.dır.
(13) Hesapta izlenen demirbaş aktife Şubat 2001’de girmiş olup, maliyet bedeli 350.000 TL.dır.
(14) Makine teçhizat birikmiş amortismanı 858.123 TL.; demirbaş birikmiş amortismanı 429.062 TL.dır.
(15) Ocak 2001’de konulmuştur.
(16) 31 Aralık 2001’de ayrılmıştır.
(17) Yeniden değerleme fonu, tebliğin (XI) inci bölümünde yer alan esaslar dahilinde sıfırlanacağı için, parasal ve parasal olmayan kalemler arasında zikredilmemiştir.

 

EK:1

PARASAL KIYMETLER[i]

 

100

 

İşletmenin elinde bulunan ulusal paralar

101

 

 

Gerçek ve tüzel kişiler tarafından işletmeye verilmiş olup, henüz tahsil için bankaya verilmemiş veya ciro edilmemiş olan çekler

102

 

 

İşletmece yurt içi ve yurt dışı banka ve benzeri finans kurumlarına yatırılan ve çekilen mevduat

103

 

 

Bankalar ve özel finans kurumları üzerinden gerçekleştirilen çekler ve ödeme emirleri

108

 

 

İşletmenin ihtiyacı için satın alınan posta, damga ve harç pulları ile vadesi gelmiş kuponlar ve yoldaki paralar

111

 

Özel sektörce çıkarılan tahvil, senet ve bonolar[ii]

112

 

Kamu kesimince çıkarılan tahvil, senet ve bonolar[iii]

120

 

 

İşletmenin faaliyet konusunu oluşturan mal ve hizmet satışlarından kaynaklanan senetsiz alacaklar

121

 

 

İşletmenin faaliyet konusunu oluşturan mal ve hizmet satışlarından kaynaklanan senede bağlanmış alacaklar

122

 

Alacak senetleri için ayrılan reeskontlar

124

 

 

Finansal kiralamanın yapıldığı tarihte kiralama işlemlerinden doğan alacaklar ile kira ödemelerinin bugünkü değeri arasındaki fark

126

 

 

 

İşletmece üçüncü kişilere karşı bir işin yapılmasının üstlenilmesi veya bir sözleşmenin ya da diğer işlemlerin karşılığı olarak geri alınmak üzere verilen depozito ve teminatlar[iv]

128

 

 

 

Ödeme süresi geçmiş bu nedenle vadesi bir kaç defa uzatılmış veya protesto edilmiş, yazı ile birden fazla istenmiş ya da dava veya icra safhasına aktarılmış senetli ve senetsiz şüpheli ticari alacaklar

131

 

 

İşletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemler dolayısı ile (ödünç verme ve benzer nedenlerle ortaya çıkan) ortaklarından, olan alacakları

132

 

 

İşletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemler dolayısı ile (ödünç verme ve benzer nedenlerle ortaya çıkan) iştiraklerinden olan alacakları

133

 

 

İşletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemler dolayısı ile (ödünç verme ve benzer nedenlerle ortaya çıkan) bağlı ortaklıklarından olan alacakları

135

 

İşletmeye dahil olan personel ve işçilerden olan alacaklar

137

 

Alacak senetleri için ayrılan reeskontlar

138

 

 

 

Ödeme süresi geçmiş bu nedenle vadesi bir kaç defa uzatılmış veya protesto edilmiş, yazı ile birden fazla istenmiş ya da dava veya icra safhasına aktarılmış senetli ve senetsiz şüpheli diğer alacaklar

179

 

Taşeronlara verilen  avanslar[v]

181

 

 

Üçüncü kişilerden tahsili ya da bunlar hesabına kesin borç kaydı hesap döneminden sonra yapılacak gelirlerin, içinde bulunan dönemde tahakkuk eden kısımları

190

 

Devreden katma değer vergisi

191

 

İndirilecek katma değer vergisi

192

 

 

Teşvikli yatırım mallarının ithalinde ödenmesi gerektiği halde ödenmeyip, fiilen indirilmesinin mümkün olacağı tarihe kadar ertelenen katma değer vergisi

193

 

Mevzuat gereğince peşin ödenen gelir, kurumlar ve diğer vergiler ile fonlar

195

 

 

İşletme adına mal ve hizmet satın alacak, işletme adına bir kısım gider ve ödemeleri yapacak personel ve personel dışındaki kişilere verilen avanslar 

196

 

Personele maaş, ücret ve yolluklarına mahsuben önceden ödenen diğer avanslar

197

 

Tesellüm sırasında veya sayımlar sonucunda tespit edilen noksanlar

220

 

 

İşletmenin faaliyet konusunu oluşturan mal ve hizmet satışlarından kaynaklanan senetsiz alacaklar

221

 

Her türlü senetli alacaklar

222

 

 

Senetli alacakların tasarruf değeriyle değerlenmesini sağlamak amacı ile alacak senetleri için ayrılan reeskontlar

224

 

 

Finansal kiralamanın yapıldığı tarihte kiralama işlemlerinden doğan alacaklar ile kira ödemelerinin bugünkü değeri arasındaki fark

226

 

 

Üçüncü kişilere karşı bir işin yapılmasının üstlenilmesi ve bir akdin karşılığı olarak, geri alınmak üzere verilen, bir yıldan uzun süreli depozito ve teminatlar[vi]

231

 

 

Esas faaliyet konusu dışındaki işlemler dolayısı ile (ödünç verme ve benzer nedenlerle ortaya çıkan) ortaklardan olan alacaklar

232

 

 

Esas faaliyet konusu dışındaki işlemler dolayısı ile (ödünç verme ve benzer nedenlerle ortaya çıkan) iştiraklerden olan alacaklar

233

 

 

Esas faaliyet konusu dışındaki işlemler dolayısı ile (ödünç verme ve benzer nedenlerle ortaya çıkan) bağlı ortaklıklardan olan alacaklar

235

 

İşletme topluluğuna dahil olan personelden alacaklar

237

 

 

Diğer alacaklar grubundaki senetli alacakların değerlenmesini sağlamak amacı ile alacak senetleri için ayrılan reeskontlar

243

 

İştiraklerle ilgili sermaye taahhütleri[vii]

246

 

Bağlı ortaklıklarla ilgili sermaye taahhütleri[viii]

269

 

 

Maddi olmayan duran varlıklarla ilgili olarak gerek yurt içi, gerekse yurt dışındaki kişi ve kuruluşlara verilen avanslar[ix]

279

 

Özel tükenmeye tabi varlıklar için verilen avanslar[x]

281

 

 

 

Üçüncü kişilerden tahsili ya da bunlar hesabına kesin borç kaydı bir yıl veya daha sonraki yıllarda yapılacak gelirlerin içinde bulunulan dönemde tahakkuk eden kısımları

291

 

 

Satın alınan veya imal edilen, amortismana tabi iktisadi kıymetlerle ilgili bir yıldan daha uzun sürede indirilebilecek nitelikteki katma değer vergisi

292

 

 

Ertelenen, iadesi gereken, tahsil edilen ve çeşitli şekillerde ortaya çıkan diğer katma değer vergisi 

295

 

Peşin ödenen vergiler  ve fonlar

300

 

Banka ve diğer finans kuruluşlarından sağlanan krediler

301

 

Kiracıların finansal kiralama yapanlara olan ve vadesi 1 yılı geçmeyen borçları

303

 

 

 

Vadelerine bir yıldan fazla süre bulunmakla birlikte uzun vadeli kredilerin, bilanço tarihinden itibaren bir yıl içinde ödenecek anapara taksitleri ile bunların tahakkuk ettiği halde henüz ödenmeyen faizleri

304

 

 

Bilanço tarihinden itibaren bir yıl içinde ödenecek tahvil anapara taksitleri ile tahakkuk edip de henüz ödenmeyen faizleri

305

 

 

Tedavüldeki finansman bonoları ve banka bonoları gibi kısa vadeli para ve sermaye piyasası araçları karşılığında sağlanan fonlar

308

 

 

Nominal değerinin altında ihraç edilen tahvil, senet vs. diğer menkul kıymetlerin nominal değeri ile satış fiyatı arasındaki farkın gelecek döneme ait olan kısmı

320

 

 

İşletmenin faaliyet konusu ile ilgili her türlü mal ve hizmet alımlarından kaynaklanan senetsiz borçları

321

 

 

İşletmenin faaliyet konusu ile ilgili her türlü mal ve hizmet alımlarından kaynaklanan senede bağlanmış ticari borçları

322

 

 

Bilanço gününde, senetli borçların tasarruf değeri ile değerlemesini sağlamak üzere borç senetleri için ayrılan reeskontlar

326

 

 

 

Üçüncü kişilerin belli bir işi yapmalarını, aldıkları bir değeri geri vermelerini sağlamak amacıyla ve belli sözleşmeler nedeniyle gerçekleşecek bir alacağın karşılığı olarak alınan depozito ve teminatlar[xi]

331

 

 

İşletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısıyla ortaklarına olan borçları

332

 

 

İşletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısıyla iştiraklerine olan borçları

333

 

 

İşletmenin sermaye taahhüdünden borçları hariç olmak üzere faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısıyla bağlı ortaklıklarına olan borçları

335

 

İşletmenin personeline olan çeşitli borçları

337

 

 

Bilanço gününde, diğer borçlar grubundaki senetli borçların değerlemesini sağlamak amacı ile borç senetleri için ayrılan reeskontlar

360

 

 

 

İşletmenin ekonomik faaliyetlerde bulunmasının sonucu ilgili mali mevzuat uyarınca mükellef veya sorumlu sıfatıyla işletmenin kendisine, personeline ve üçüncü kişilere ilişkin olarak ödenmesi gereken vergi, resim, harç ve fonlar

361

 

 

 

 

İşletmenin, personelin hakedişlerinden sosyal güvenlik mevzuatı hükümlerine göre kesintiye tabi tutmakla yükümlü bulunduğu, personele ait emeklilik keseneği ve sigorta primleri ile bunlara ilişkin işveren katılma payları gibi işverence sosyal güvenlik kuruluşlarına ödenecek kesintiler

368

 

Kanuni süresi içerisinde ödenmeyen vergi ve yükümlülükler

371

 

Mevzuat gereğince peşin ödenen gelir ve kurumlar vergisi ile diğer yükümlülükler

381

 

Gelecek aylarda ödemesi yapılacak belgeye dayalı gider tahakkukları

391

 

 

 

Teslim edilen mal veya ifa edilen hizmetler üzerinden hesaplanan katma değer vergisi ile işlemi gerçekleşmeyen ya da işlemden vazgeçilen mal ve hizmetlere ilişkin katma değer vergisi

392

 

 

Teşvikli yatırım mallarının ithalinden doğan ve ertelenen katma değer vergisi ve ihraç kaydıyla satış nedeniyle ertelenen ve terkin edilecek katma değer vergisi

393

 

Merkez ve şubeler cari hesabı

397

 

Sayımlar sonunda tespit edilen kasa, stok ve maddi duran varlıklardaki fazlalar

400

 

Banka ve diğer finans kuruluşlarından alınan uzun vadeli krediler

401

 

Kiracıların finansal kiralama yapanlara olan ve vadesi 1 yılı aşan borçları

405

 

İşletme tarafından çıkarılmış bulunan ve vadesi bir yılı aşan tahviller

407

 

 

İşletmece çıkarılmış katılma intifa senedi dışındaki vadeleri bir yıldan uzun olan diğer menkul değerler

408

 

 

Nominal değerinin altında ihraç edilen tahvil, senet ve diğer menkul kıymetlerin nominal değerleri ile satış fiyatı arasındaki farkın gelecek yıllara ait olan kısmı

420

 

 

İşletmenin faaliyet konusu i1e ilgili her türlü mal ve hizmet alımlarından kaynaklanan vadelerine bir yıldan fazla süre bulunan senetsiz borçlar

421

 

 

İşletmenin faaliyet konusu ile ilgili her türlü mal ve hizmet alımlarından kaynaklanan vadelerine bir yıldan fazla süre bulunan senetli borçlar

422

 

 

Bilanço gününde, senetli borçların tasarruf değeriyle değerlenmesini sağlamak üzere, borç senetleri için ayrılan reeskontlar

426

 

 

Alınan Depozito ve Teminatlar hesabında alış amaçları belirtilen depozito ve teminatların vadeleri bir yıldan fazla olan kısımları[xii]

431

 

 

İşletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısıyla ortaklarına olan vadeleri bir yıldan fazla süreli borçları

432

 

 

İşletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısıyla iştiraklerine olan vadeleri bir yıldan fazla süreli borçları

433

 

 

 

İşletmenin sermaye taahhüdünden borçları hariç olmak üzere faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısıyla bağlı ortaklıklarına vadeleri bir yıldan fazla süreli olan borçları

437

 

 

Bilanço gününde, uzun vadeli diğer borçlar grubunda yer alan senetli borçların değerlemesini sağlamak amacı ile borç senetleri için ayrılan reeskontlar

438

 

 

Kamuya olan vergi ve benzeri borçlardan vadesinde ödenmeyip ertelenmiş veya taksite bağlanmış olup bir yıldan daha uzun bir sürede ödenecek olan borçlar

481

 

Gelecek yıllarda ödenmesi yapılacak ve kesinlikle belgeye dayalı gider tahakkukları

492

 

 

 

 

 

 

 

Teşvikli yatırım mallarının ithalinde ödenmesi gerektiği halde ödenmeyip, fiilen indirilmesinin mümkün olacağı tarihe kadar ertelenen katma değer vergisi ile imalatçı teşebbüsler tarafından imal ettikleri mallardan ihraç edilmek kaydı ile ihracatçılara yapılan teslimler nedeniyle hesaplanan ve düzenlenen fatura ve fatura yerine geçen belgelerde mevzuat gereği ihracatçılardan tahsil edilmeyen ve tamamının indirim konusu yapılmaması nedeniyle gelecek bilanço devrelerine kadar tecil olunan katma değer vergisi

493

 

 

İşletmeye ait tesislerden yararlanmak amacıyla üçüncü kişilerin, tesis bedellerine katılma payları

 

 



[i] Listede yer alan iktisadi kıymetler, uygulayıcılar için kolaylık sağlamak üzere, “Tek Düzen Hesap Planı” nında izlendikleri hesap kodları ile gösterilmiştir. Bu listede yer almayan iktisadi kıymetler mahiyet itibariyle listedeki kendilerine en yakın iktisadi kıymet gibi işleme tabi tutulurlar.

[ii] Bu kıymetler, Vergi Usul Kanunu'nun 279 uncu maddesi kapsamında alış bedeli ile değerlenmeleri halinde, değerlendikleri tarihten itibaren “parasal olmayan kıymet” olarak addolunur.

[iii] Bu kıymetler, Vergi Usul Kanunu'nun 279 uncu maddesi kapsamında alış bedeli ile değerlenmeleri halinde, değerlendikleri tarihten itibaren “parasal olmayan kıymet” olarak addolunur.

[iv] Geri alınmak üzere verilen depozito ve teminatların parasal olmayan bir mahiyet taşıması durumunda, söz konusu verilen depozito ve teminatlar “parasal olmayan kıymet” olarak addolunur.

[v] Verilen avans, parasal olmayan bir mahiyet taşıyor ise “parasal olmayan kıymet” olarak addolunur.

[vi] Geri alınmak üzere verilen depozito ve teminatların parasal olmayan bir mahiyet taşıması durumunda, söz konusu verilen depozito ve teminatlar “parasal olmayan kıymet” olarak addolunur.

[vii]  Sermaye taahhüdünün ortaklık hakkı elde etmek için yapılan ödeme karşılığında hisse senedi alınmamış bir iştirak için yapılmış olması halinde bu kıymetler “parasal kıymet” addolunur.

[viii]  Sermaye taahhüdünün ortaklık hakkı elde etmek için yapılan ödeme karşılığında hisse senedi alınmamış bir iştirak için yapılmış olması halinde bu kıymetler “parasal kıymet” addolunur.

[ix] Verilen avans, parasal olmayan bir mahiyet taşıyor ise “parasal olmayan kıymet” olarak addolunur.

[x] Verilen avans, parasal olmayan bir mahiyet taşıyor ise “parasal olmayan kıymet” olarak addolunur.

[xi] Geri verilmek üzere alınan depozito ve teminatların parasal olmayan bir mahiyet taşıması durumunda, söz konusu alınan depozito ve teminatlar “parasal olmayan kıymet” olarak addolunur.

[xii] Geri verilmek üzere alınan depozito ve teminatların parasal olmayan bir mahiyet taşıması durumunda, söz konusu alınan depozito ve teminatlar “parasal olmayan kıymet” olarak addolunur.

 

EK:2

PARASAL OLMAYAN KIYMETLERi

 

110

 

Geçici olarak elde tutulan hisse senetleri

150

 

 

Üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak üzere işletmede bulundurulan hammadde ve malzemeler

151

 

 

 

Henüz tam mamul haline gelmemiş ancak direkt ilk madde ve malzeme ile direkt işçilik ve genel üretim giderlerinden belli oranlarda pay almış üretim aşamasındaki mamuller

152

 

 

Üretim çalışmaları sonunda elde edilen ve satışa hazır hale gelmiş bulunan mamuller

153

 

 

Herhangi bir değişikliğe tabi tutulmadan satmak amacı ile işletmeye alınan ticari mallar

157

 

 

Diğer stok kalemlerinin hiç birinin kapsamına alınmayan ürün, artık ve hurdalar

159

 

 

Yurt içinden ya da yurt dışından satın alınmak üzere siparişe bağlanan stoklarla ilgili olarak verilen avanslarii

170

 

Hakediş maliyetleri

180

 

 

Peşin ödenen ve cari dönem içinde ilgili gider hesaplarına kaydedilmemesi gereken, gelecek döneme ait giderler

240

 

 

 

 

 

İştiraklerdeki sermaye payları hesabında aranan asgari yüzdeleri taşımadığı için iştirakler hesabında izlenemeyen, ancak uzun vadede elde tutulması amaçlanan hisse senetleri ile hisse senetleri dışında kalan ve uzun vadeli amaçlarla veya yasal zorunluluklarla veya paraya dönüşme niteliği kaybolduğu için elde tutulan menkul kıymetler

242

 

 

 

İşletmenin, doğrudan veya dolaylı olarak diğer şirketlerin yönetimine ve ortaklık politikalarının belirlenmesine katılmak üzere edindiği hisse senetleri veya ortaklık payları

245

 

 

 

İşletmenin doğrudan veya dolaylı olarak yüzde 50 oranından fazla sermaye ya da oy hakkına veya en az bu oranda yönetim çoğunluğunu seçme hakkına sahip olduğu iştiraklerin sermaye payları

250

 

İşletmeye ait her türlü arazi ve arsalar

251

 

 

Herhangi bir işin gerçekleşmesini sağlamak veya kolaylaştırmak için, yeraltında veya yerüstünde inşa edilmiş yeraltı ve yerüstü düzenleri

252

 

Her türlü binalar ve mütemmim cüzüleri

253

 

Üretimde kullanılan her türlü makine, tesis ve cihazlar

254

 

İşletme faaliyetlerinde kullanılan tüm taşıtlar

255

 

 

İşletme faaliyetlerinin yürütülmesinde kullanılan her türlü büro makine ve cihazları ile döşeme, masa, koltuk, dolap, mobilya gibi maddi duran varlıklar

257

 

 

Maddi duran varlıklar içinde yer alan amortismana tabi iktisadi kıymetler için ayrılmış olan amortismanlar

258

 

 

 

Yapımı süren ve tamamlandığında ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılacak olan, her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerle ilgili harcamaların yapıldığı yatırımlar

259

 

 

Yurt içinden veya yurt dışından satın alınmak üzere sipariş edilen maddi duran varlıklarla ilgili olarak verilen avanslariii

260

 

 

 

İmtiyaz, patent, lisans, ticari marka ve unvan gibi bir bedel ödenerek elde edilen bazı hukuki tasarruflar ile kamu otoritelerinin belirli alanlarda tanıdığı kullanma, yararlanma gibi yetkiler dolayısıyla yapılan harcamalar

261

 

 

Bir işletme devralınırken katlanılan maliyet ile söz konusu işletmenin rayiç bedelle hesaplanan net varlıklarının değeri arasındaki olumlu fark olan peştamallıklar

262

 

 

 

İşletmenin kurulması, yeni bir şubenin açılması, işlerin sürekli olarak genişletilmesi için yapılan ve karşılığında maddi bir değer elde edilmeyen ve aktifleştirilmiş olan giderler

263

 

 

Yeni ürün ve teknolojiler oluşturulması, mevcutların geliştirilmesi ve benzeri amaçlarla yapılan ve aktifleştirilmiş olan giderler

264

 

 

Kiralanan gayrimenkullerin geliştirilmesi veya ekonomik değerinin sürekli olarak artırılması amacıyla yapılan özel maliyet bedelleri

268

 

 

Maddi olmayan duran varlıklar içinde  amortismana tabi iktisadi kıymetler için ayrılmış olan amortismanlar

271

 

Arama amacı ile yapılan işlerle ilgili arama giderleri

272

 

 

 

 

 

 

 

 

Açık işletmelerde, maden üstündeki örtüyü kaldırmak veya yeraltındaki maden yataklarına girmek, bu yatakla yerüstü arasında genel kütlenin tüketilmesine kadar sürekli bir bağlantı kurmak ve maden yataklarını üretime elverişli parçalara bölmek, gerek insanların gerekse araçların gidip gelme ve havalandırılmalarını ve cevherin taşınmasını sağlamak amacıyla açılacak olan düşey, yatay ve eğilimli yol, mecra ve benzeri faaliyetlerin gerektirdiği giderlerle; petrol işlemlerinden kuyu açma, temizleme, derinleştirme, bitirme veya bu işlemlere hazırlık için yapılan işçilik, yakıt, tamir ve bakım, nakliye, ikmal, malzeme vb. hazırlık ve geliştirme giderleri

278

 

Özel tükenmeye tabi varlıklar grubuna giren kalemler için ayrılan tükenme payları

280

 

 

Peşin ödenen ve cari dönem içinde ilgili gider hesaplarına kaydedilmemesi gereken gelecek yıllara ait giderler

294

 

 

Çeşitli nedenlerle işletmede kullanılma ve satış olanaklarını yitiren ve elden çıkarılacak stoklar ve duran varlıklar

302

 

 

Finansal kiralamanın yapıldığı tarihte kiralama işlemlerinden doğan  borçlar ile kiralanan varlığa ilişkin kira ödemelerinin bugünkü değeri arasındaki fark

340

 

 

İşletmenin satış amacıyla gelecekte yapacağı mal ve hizmet teslimleri ile ilgili olarak peşin tahsil edilen sipariş avanslarıiv

350

 

 

Yıllara yaygın taahhüt işleri yapan işletmelerin üstlendikleri işlerden, gerçekleştirdikleri kısım karşısında aldıkları hakedişler

380

 

 

Gelecek bilanço dönemlerine ait peşin tahsil olunan gelirlerin bir yıldan kısa süreye ait kısımları

402

 

 

 

Finansal kiralamanın yapıldığı tarihte kiralama işlemlerinden doğan  ve vadesi bir yılı aşan borçlar ile kiralanan varlığa ilişkin kira ödemelerinin bugünkü değeri arasındaki fark

440

 

 

İşletmenin satış sözleşmesine dayanarak mal ve hizmetin tesliminden önce tahsil ettiği bir yılı aşan avanslarv

480

 

 

Gelecek bilanço dönemlerine ait peşin tahsil olunan gelirlerin bir yıldan uzun süreye ait kısımları

 

___________________________

 

iListede yer alan iktisadi kıymetler, uygulayıcılar için kolaylık sağlamak üzere, “Tek Düzen Hesap Planı” nında izlendikleri hesap kodları ile gösterilmiştir. Bu listede yer almayan iktisadi kıymetler mahiyet itibariyle listedeki kendilerine en yakın iktisadi kıymet gibi işleme tabi tutulurlar.

ii Verilen avans, parasal olmayan bir mahiyet taşıyor ise “parasal olmayan kıymet” olarak addolunur.

iiiiVerilen avans, parasal olmayan bir mahiyet taşıyor ise “parasal olmayan kıymet” olarak addolunur.

iv Verilen avans, parasal olmayan bir mahiyet taşıyor ise “parasal olmayan kıymet” olarak addolunur.

vVerilen avans, parasal olmayan bir mahiyet taşıyor ise “parasal olmayan kıymet” olarak addolunur.

 

EK:3

Reel Olmayan Finansman Maliyeti İhtiva Edebilen İktisadi Kıymetler

 

150

 

 

Üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak üzere işletmede bulundurulan hammadde ve malzemeler

151

 

 

 

Henüz tam mamul haline gelmemiş ancak direkt ilk madde ve malzeme ile direkt işçilik ve genel üretim giderlerinden belli oranlarda pay almış üretim aşamasındaki mamuller

152

 

 

Üretim çalışmaları sonunda elde edilen ve satışa hazır hale gelmiş bulunan mamuller

153

 

 

Herhangi bir değişikliğe tabi tutulmadan satmak amacı ile işletmeye alınan ticari mallar

157

 

Diğer stok kalemlerinin hiç birinin kapsamına alınmayan ürün, artık ve hurdalar

240

 

 

 

 

 

İştiraklerdeki sermaye payları hesabında aranan asgari yüzdeleri taşımadığı için iştirakler hesabında izlenemeyen, ancak uzun vadede elde tutulması amaçlanan hisse senetleri ile hisse senetleri dışında kalan ve uzun vadeli amaçlarla veya yasal zorunluluklarla veya paraya dönüşme niteliği kaybolduğu için elde tutulan menkul kıymetler

242

 

 

 

İşletmenin, doğrudan veya dolaylı olarak diğer şirketlerin yönetimine ve ortaklık politikalarının belirlenmesine katılmak üzere edindiği hisse senetleri veya ortaklık payları

245

 

 

 

İşletmenin doğrudan veya dolaylı olarak yüzde 50 oranından fazla sermaye ya da oy hakkına veya en az bu oranda yönetim çoğunluğunu seçme hakkına sahip olduğu iştiraklerin sermaye payları

250

 

İşletmeye ait her türlü arazi ve arsalar

251

 

 

Herhangi bir işin gerçekleşmesini sağlamak veya kolaylaştırmak için, yeraltında veya yerüstünde inşa edilmiş yeraltı ve yerüstü düzenleri

252

 

Her türlü binalar ve mütemmim cüzüleri

253

 

Üretimde kullanılan her türlü makine, tesis ve cihazlar

254

 

İşletme faaliyetlerinde kullanılan tüm taşıtlar

255

 

 

İşletme faaliyetlerinin yürütülmesinde kullanılan her türlü büro makine ve cihazları ile döşeme, masa, koltuk, dolap, mobilya gibi maddi duran varlıklar

258

 

 

 

Yapımı süren ve tamamlandığında ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılacak olan, her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerle ilgili harcamaların yapıldığı yatırımlar

271

 

Arama amacı ile yapılan işlerle ilgili arama giderleri

272

 

 

 

 

 

 

 

 

Açık işletmelerde, maden üstündeki örtüyü kaldırmak veya yeraltındaki maden yataklarına girmek, bu yatakla yerüstü arasında genel kütlenin tüketilmesine kadar sürekli bir bağlantı kurmak ve maden yataklarını üretime elverişli parçalara bölmek, gerek insanların gerekse araçların gidip gelme ve havalandırılmalarını ve cevherin taşınmasını sağlamak amacıyla açılacak olan düşey, yatay ve eğilimli yol, mecra ve benzeri faaliyetlerin gerektirdiği giderlerle; petrol işlemlerinden kuyu açma, temizleme, derinleştirme, bitirme veya bu işlemlere hazırlık için yapılan işçilik, yakıt, tamir ve bakım, nakliye, ikmal, malzeme vb. hazırlık ve geliştirme giderleri

 

                EK:4

ORTALAMA TİCARİ KREDİ FAİZ ORANLARI

 

 

OCAK

ŞUBAT

MART

NİSAN

MAYIS

HAZİRAN

TEMMUZ

AĞUSTOS

EYLÜL

EKİM

KASIM

ARALIK

1970

10,50

10,50

10,50

10,50

10,50

10,50

10,50

10,50

11,50

11,50

11,50

11,50

1971

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

1972

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

1973

11,50

11,50

10,50

10,50

10,50

10,50

10,50

10,50

10,50

10,50

10,50

10,50

1974

10,50

10,50

10,50

10,50

10,50

10,50

10,50

10,50

10,50

11,50

11,50

11,50

1975

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

1976

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

1977

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

11,50

1978

11,50

11,50

11,50

16,00

16,00

16,00

16,00

16,00

16,00

16,00

16,00

16,00

1979

16,00

16,00

16,00

16,00

19,00

19,00

19,00

19,00

19,00

19,00

19,00

19,00

1980

19,00

19,00

21,00

21,00

21,00

21,00

31,00

31,00

31,00

31,00

31,00

31,00

1981

31,00

36,00

36,00

36,00

36,00

36,00

36,00

36,00

36,00

36,00

36,00

36,00

1982

36,00

36,00

36,00

36,00

36,00

36,00

36,00

36,00

36,00

36,00

36,00

36,00

1983

36,00

36,00

36,00

36,00

36,00

36,00

32,00

32,00

32,00

32,00

32,00

32,00

1984

54,00

54,00

54,00

54,00

54,00

56,00

56,00

56,00

57,50

57,50

58,50

62,00

1985

62,00

62,00

62,00

62,00

62,00

62,00

59,50

59,50

59,50

59,50

59,50

59,50

1986

59,50

59,50

57,50

57,50

57,50

57,50

57,50

57,50

57,50

57,50

57,50

57,50

1987

57,50

57,50

57,50

57,50

57,50

57,50

60,00

60,00

60,00

60,00

60,00

60,00

1988

60,00

67,00

67,00

67,00

70,00

70,00

70,00

70,00

70,00

79,00

79,00

79,00

1989

79,00

79,00

79,00

79,00

79,00

79,00

79,00

79,00

76,50

74,20

75,90

72,20

1990

72,00

70,90

70,70

70,70

71,20

71,20

71,20

71,20

72,20

71,50

71,30

72,20

1991

73,00

74,50

77,50

82,20

84,10

84,40

84,70

85,00

84,70

85,00

86,80

84,90

1992

85,00

84,20

84,40

85,20

85,30

85,00

84,90

85,00

84,90

85,30

84,90

85,00

1993

84,90

84,00

84,30

83,40

83,40

83,10

84,20

84,20

84,20

84,20

84,80

85,40

1994

90,80

118,10

165,80

219,30

205,40

183,70

155,80

149,00

139,40

137,70

132,80

135,80

1995

133,30

128,00

122,10

119,50

116,00

114,00

111,50

108,80

105,10

103,70

105,20

120,50

1996

119,00

115,90

113,80

111,10

110,60

107,80

109,50

105,00

103,90

104,40

104,50

104,60

1997

100,70

97,30

98,80

98,00

98,40

98,10

100,10

100,60

100,60

102,20

104,20

104,30

1998

105,70

105,30

104,40

104,70

104,30

102,20

98,50

101,20

104,90

107,80

111,60

115,40

1999

115,60

115,60

113,30

112,50

114,10

114,00

114,10

111,70

112,00

112,00

110,30

99,10

2000

82,80

80,90

59,20

55,40

54,20

56,32

52,99

50,43

53,47

54,32

85,35

105,93

2001

82,46

150,35

102,55

114,49

95,87

78,41

83,63

82,76

74,70

72,91

75,98

74,47

2002

70,47

69,81

67,54

65,56

60,00

60,23

52,36

54,64

53,61

51,14

53,61

52,01

2003

50,35

49,98

51,92

51,58

51,33

46,19

46,12

45,27

40,45

38,85

37,87

34,74

 

EK:5

DÜZELTME KATSAYILARI

 

 

Ocak

Şubat

Mart

Nisan

Mayıs

Haziran

Temmuz

Ağustos

Eylül

Ekim

Kasım

Aralık

1970

393.292,48801

388.736,17694

392.039,29899

392.873,86908

394.975,92295

401.201,08696

410.116,66667

401.419,24959

394.975,92295

390.380,75093

385.689,65517

378.375,19221

1971

362.935,10324

355.935,39055

353.041,60689

350.028,44950

345.119,21459

347.229,53904

332.826,87106

329.558,03571

330.000,00000

321.240,20888

312.668,36086

307.587,50000

1972

300.941,70404

291.437,03119

292.476,22821

292.244,65558

288.927,59295

287.241,24514

282.839,08046

281.759,54198

279.625,00000

278.149,96232

271.500,55167

267.661,34880

1973

266.501,80505

254.117,03959

252.120,90164

249.901,82803

246.563,12625

245.578,84232

241.560,86387

236.151,63148

226.098,00919

220.229,71360

217.120,58824

207.304,12805

1974

202.415,68412

196.332,44681

187.648,70361

182.409,19199

177.369,05334

183.269,61271

182.997,02529

182.139,15618

176.901,50971

177.582,39115

176.774,42529

174.106,13208

1975

167.736,87798

164.046,66667

162.422,44224

162.172,67135

164.338,82458

167.546,52746

168.888,12629

167.927,66151

167.129,27326

164.815,80710

163.646,64154

157.703,48216

1976

154.114,82255

150.839,80384

149.163,46737

144.435,53121

140.799,16079

139.521,82952

144.576,96827

142.045,41081

139.759,56077

136.933,77852

134.146,82900

132.366,86391

1977

129.057,69231

127.872,85640

126.644,36438

122.199,96689

120.681,70672

119.297,02650

118.549,86350

117.962,60786

108.544,33172

103.681,17978

100.642,12679

97.260,86957

1978

93.397,01417

89.393,31557

85.589,56522

82.712,60504

80.161,79824

78.717,21049

75.381,39487

73.651,60132

70.682,68863

68.798,69525

67.275,12986

65.386,18246

1979

62.443,74894

59.561,88478

56.689,44863

52.579,05983

50.228,61809

46.846,68105

45.355,73851

43.907,09570

42.614,44323

40.547,62166

37.577,50064

36.050,69102

1980

33.014,75850

25.535,64634

24.448,89713

23.613,65236

22.938,59922

22.323,99903

22.284,91215

21.947,67355

21.214,15024

19.804,42656

19.087,52424

18.519,14104

1981

17.713,07227

17.323,58670

17.466,22501

17.605,77152

17.230,58609

16.194,49807

16.169,66750

15.992,07123

15.534,72222

15.285,74978

14.988,73119

14.740,32068

1982

14.197,71132

13.688,04584

13.246,42466

12.999,17237

12.832,40913

12.660,09261

12.414,81955

12.178,66865

12.041,39888

11.951,52751

11.827,82433

11.758,49381

1983

10.733,85291

10.481,02452

10.318,98685

10.174,76879

10.009,35568

9.879,68415

9.765,19922

9.566,89087

9.371,00132

9.120,12157

8.760,88866

8.393,61448

1984

8.080,23205

7.815,96417

7.568,51246

6.990,36021

6.539,37123

6.246,11844

6.290,24012

6.096,32425

5.957,96712

5.769,06846

5.562,70581

5.467,73620

1985

5.216,58941

4.981,34215

4.728,35695

4.620,59900

4.522,73591

4.580,94423

4.558,76541

4.479,72862

4.360,18593

4.153,26710

4.029,94852

3.955,30385

1986

3.784,25623

3.708,88976

3.661,41088

3.589,99173

3.533,76224

3.499,77007

3.457,46375

3.451,49873

3.378,69010

3.251,76858

3.204,92672

3.175,68411

1987

3.065,07063

2.954,24622

2.857,38063

2.743,44900

2.598,91004

2.717,78427

2.709,32580

2.627,64291

2.528,53209

2.443,46542

2.349,05714

2.094,95566

1988

1.932,37562

1.819,41638

1.702,15268

1.628,97335

1.607,93633

1.595,18124

1.553,47876

1.502,58909

1.436,54161

1.370,28588

1.298,81029

1.247,37669

1989

1.164,07164

1.123,06885

1.083,50763

1.029,33179

985,48887

954,54651

907,81420

884,77258

862,87267

839,59629

805,95099

768,51965

1990

735,85820

703,39075

675,23366

659,39573

649,40457

640,02559

629,39406

602,69814

569,85711

544,68825

530,00269

517,10913

1991

494,42192

469,72772

447,99570

425,12255

413,09901

407,56103

398,61313

380,62362

364,64485

352,26396

339,19356

324,78300

1992

292,51552

278,02038

266,51412

260,79842

258,98997

258,35016

253,68756

241,99401

227,72437

215,75372

208,47648

201,22401

1993

191,56681

182,06849

173,80202

169,37704

164,64128

160,87272

153,58654

148,02987

142,31690

137,41740

129,20700

125,56448

1994

119,25848

110,67616

103,39076

80,50273

74,19196

72,23190

70,50716

68,35278

65,44415

61,62020

58,31043

54,80401

1995

49,71111

46,42830

43,99344

41,84864

41,08013

40,56099

39,66738

38,79191

37,07735

35,74867

34,52806

33,08875

1996

30,15564

28,49132

26,62135

24,63163

23,65300

23,02589

22,49269

21,67381

20,62039

19,55005

18,59940

17,89600

1997

16,93919

15,95095

15,04402

14,25391

13,55011

13,10277

12,44664

11,81892

11,12265

10,42669

9,87440

9,37172

1998

8,79764

8,41361

8,08820

7,77636

7,53122

7,41547

7,23239

7,06218

6,70369

6,43713

6,22594

6,07530

1999

5,86533

5,67417

5,45650

5,18260

5,02218

4,93291

4,74428

4,59429

4,34037

4,14701

3,98451

3,72928

2000

3,52536

3,38737

3,28561

3,20891

3,15542

3,14614

3,11415

3,08487

3,01519

2,93325

2,86439

2,81116

2001

2,74754

2,67700

2,43232

2,12692

2,00079

1,94491

1,88290

1,81848

1,72612

1,61729

1,55233

1,49082

2002

1,43136

1,39561

1,37013

1,34575

1,34015

1,32486

1,29042

1,26345

1,22533

1,18811

1,16911

1,13942

2003

1,07914

1,04626

1,01377

0,99623

1,00246

1,02214

1,02765

1,02967

1,02911

1,02339

1,00626

1,00000

 

EK:6

TOPTAN EŞYA FİYATLARI ENDEKSLERİ

 

Ocak

Şubat

Mart

Nisan

Mayıs

Haziran

Temmuz

Ağustos

Eylül

Ekim

Kasım

Aralık

1970

0,01877

0,01899

0,01883

0,01879

0,01869

0,01840

0,01800

0,01839

0,01869

0,01891

0,01914

0,01951

1971

0,02034

0,02074

0,02091

0,02109

0,02139

0,02126

0,02218

0,02240

0,02237

0,02298

0,02361

0,02400

1972

0,02453

0,02533

0,02524

0,02526

0,02555

0,02570

0,02610

0,02620

0,02640

0,02654

0,02719

0,02758

1973

0,02770

0,02905

0,02928

0,02954

0,02994

0,03006

0,03056

0,03126

0,03265

0,03352

0,03400

0,03561

1974

0,03647

0,03760

0,03934

0,04047

0,04162

0,04028

0,04034

0,04053

0,04173

0,04157

0,04176

0,04240

1975

0,04401

0,04500

0,04545

0,04552

0,04492

0,04406

0,04371

0,04396

0,04417

0,04479

0,04511

0,04681

1976

0,04790

0,04894

0,04949

0,05111

0,05243

0,05291

0,05106

0,05197

0,05282

0,05391

0,05503

0,05577

1977

0,05720

0,05773

0,05829

0,06041

0,06117

0,06188

0,06227

0,06258

0,06801

0,07120

0,07335

0,07590

1978

0,07904

0,08258

0,08625

0,08925

0,09209

0,09378

0,09793

0,10023

0,10444

0,10730

0,10973

0,11290

1979

0,11822

0,12394

0,13022

0,14040

0,14697

0,15758

0,16276

0,16813

0,17323

0,18206

0,19645

0,20477

1980

0,22360

0,28909

0,30194

0,31262

0,32182

0,33068

0,33126

0,33635

0,34798

0,37275

0,38675

0,39862

1981

0,41676

0,42613

0,42265

0,41930

0,42843

0,45584

0,45654

0,46161

0,47520

0,48294

0,49251

0,50081

1982

0,51995

0,53931

0,55729

0,56789

0,57527

0,58310

0,59462

0,60615

0,61306

0,61767

0,62413

0,62781

1983

0,68774

0,70433

0,71539

0,72553

0,73752

0,74720

0,75596

0,77163

0,78776

0,80943

0,84262

0,87949

1984

0,91360

0,94449

0,97537

1,05604

1,12887

1,18187

1,17358

1,21091

1,23903

1,27960

1,32707

1,35012

1985

1,41512

1,48195

1,56124

1,59765

1,63222

1,61148

1,61932

1,64789

1,69307

1,77742

1,83181

1,86638

1986

1,95074

1,99038

2,01619

2,05630

2,08902

2,10931

2,13512

2,13881

2,18490

2,27018

2,30336

2,32457

1987

2,40846

2,49881

2,58352

2,69081

2,84046

2,71622

2,72470

2,80940

2,91952

3,02116

3,14258

3,52375

1988

3,82022

4,05740

4,33692

4,53175

4,59104

4,62775

4,75198

4,91292

5,13880

5,38727

5,68374

5,91810

1989

6,34162

6,57315

6,81315

7,17174

7,49080

7,73362

8,13173

8,34350

8,55526

8,79244

9,15949

9,60561

1990

10,03196

10,49502

10,93266

11,19525

11,36749

11,53407

11,72890

12,24842

12,95430

13,55289

13,92842

14,27571

1991

14,93077

15,71570

16,47806

17,36464

17,87005

18,11287

18,51946

19,39475

20,24463

20,95616

21,76368

22,72933

1992

25,23661

26,55237

27,69872

28,30577

28,50342

28,57401

29,09918

30,50530

32,41682

34,21540

35,40975

36,68598

1993

38,53538

40,54573

42,47419

43,58383

44,83748

45,88783

48,06476

49,86899

51,87086

53,72027

57,13390

58,79131

1994

61,90000

66,70000

71,40000

91,70000

99,50000

102,20000

104,70000

108,00000

112,80000

119,80000

126,60000

134,70000

1995

148,50000

159,0000

167,80000

176,40000

179,70000

182,00000

186,10000

190,30000

199,10000

206,50000

213,80000

223,10000

1996

244,80000

259,10000

277,30000

299,70000

312,10000

320,60000

328,20000

340,60000

358,00000

377,60000

396,90000

412,50000

1997

435,80000

462,80000

490,70000

517,90000

544,80000

563,40000

593,10000

624,60000

663,70000

708,00000

747,60000

787,70000

1998

839,10000

877,40000

912,70000

949,30000

980,20000

995,50000

1.020,70000

1.045,30000

1.101,20000

1.146,80000

1.185,70000

1.215,10000

1999

1.258,60000

1301,0000

1352,90000

1.424,40000

1.469,90000

1.496,50000

1.556,00000

1.606,80000

1.700,80000

1.780,10000

1.852,70000

1.979,50000

2000

2.094,00000

2179,30000

2246,80000

2.300,50000

2.339,50000

2.346,39990

2.370,50000

2.393,00000

2.448,30000

2.516,70000

2.577,20000

2.626,00000

2001

2.686,80000

2757,60000

3035,0000

3.470,80000

3.689,60000

3.795,60000

3.920,60000

4.059,50000

4.276,70000

4.564,50000

4.755,50000

4.951,70000

2002

5.157,40000

5289,50000

5387,90000

5.485,50000

5.508,40000

5.572,00000

5.720,70000

5.842,80000

6.024,60000

6.213,30000

6.314,30000

6.478,80000

2003

6.840,70000

7.055,70000

7.281,80000

7.410,00000

7.364,00000

7.222,20000

7.183,50000

7.169,40000

7.173,30000

7.213,40000

7.336,20000

7.382,10000