6775

FİNANSAL KİRALAMA KANUNU (1)

 

             Kanun Numarası                   : 3226

             Kabul Tarihi                           : 10/6/1985

             Yayımlandığı R.Gazete         : Tarih : 28/6/1985   Sayı : 18795

             Yayımlandığı Düstur            : Tertip : 5   Cilt : 24   Sayfa : 510

 

                                                                                              * *

 

               Bu Kanun ile ilgili olarak Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren

                      yönetmelik için, "Yönetmelikler Külliyatı" nın kanunlara göre

                                            düzenlenen nümerik fihristine bakınız.

 

BİRİNCİ BÖLÜM

Genel Hükümler

             Amaç

             Madde 1 – Bu Kanunun amacı, finansman sağlamaya yönelik finansal kilamayı düzenlemektir.

             Kapsam

             Madde 2 – Bu Kanun, sözleşmenin hukuki yapısını, tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerini düzenleyen hükümleri kapsar.

             Tanımlar

             Madde 3 – Bu Kanunda geçen;

             Sözleşme; finansal kiralama sözleşmesini,

             Kiralayan; finansal kiralama şirketini,

             Kiracı; finansal kiralamayı kabul edeni,

             Mal; finansal kiralamaya konu malı,

             Kira bedeli; finansal kira bedelini,

             İfade eder.

             Sözleşme

             Madde 4 – Sözleşme; kiralayanın, kiracının talebi ve seçimi üzerine üçüncü kişiden satın aldığı veya başka suretle temin ettiği bir malın zilyetliğini, her türlü faydayı sağlamak üzere ve belli bir süre feshedilmemek şartı ile kira bedeli karşılığında, kiracıya bırakmasını öngören bir sözleşmedir.

             Sözleşmenin konusu

             Madde 5 – Sözleşmeye taşınır veya taşınmaz mallar konu olabilir. Patent gibi fikri ve sınai haklar bu sözleşmeye konu olamazlar.

––––––––––––––––––––

(1) 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Kanunun 168 inci maddesinin (C) fıkrasıyla ; bu Kanunun 30 ve 34 üncü maddeleri hariç olmak üzere, diğer maddelerinde yer alan "Bakanlar Kurulu" ibareleri "Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu", "Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanlık" ibareleri ise "Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu" olarak 1/1/2006 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.

 


6776

 

            Finansal kiralama bedeli

             Madde 6 – Finansal kiralama bedeli ve ödeme dönemleri taraflarca belirlenir. Bu bedeller sabit veya değişken olabilir. Türk Lirası veya Merkez Bankasınca alım satımı yapılan döviz cinsinden belirlenebilir.

             Yurt dışından yapılacak finansal kiralamalarda kiralama bedeli yıllık 25 000 Amerikan Doları karşılığı Türk Lirasından az olamaz.

             Bu miktarı artırmaya ve eski değerine indirmeye Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu yetkilidir.

             Sözleşmenin feshinin mümkün olmadığı süre

             Madde 7 – Sözleşmeler enaz dört yıl süre ile feshedilemez. Hangi kiralama hallerinde bu sürenin kısalacağı, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunca çıkarılacak yönetmelikte belirlenir.

             Sözleşmenin şekli ve tescili

             Madde 8 – Sözleşme düzenleme şeklinde noterlikçe yapılır. Taşınır mala dair sözleşme, kiracının ikametgahı noterliğinde özel sicile tescil edilir. Taşınmaz mala dair sözleşme ise taşınmazın bulunduğu tapu kütüğünün beyanlar hanesine, gemilere dair sözleşmeler ise gemi siciline şerh edilir.

             Tescil veya şerhden sonra, üçüncü kişilerin finansal kiralama konusu mal üzerindeki ayni hak iktisapları kiralayana karşı ileri sürülemez.

             Yurt dışında yerleşik kiralayan şirketin Türkiye'de şubesi yoksa sözleşmeler Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunca   tescil edilir.

             Finansal kiralama konusu malın satın alınması

             Madde 9 – Finansal kiralama konusu malın mülkiyeti kiralayan şirkete aittir. Ancak taraflar sözleşmede, sözleşme süresi sonunda kiracının, malın mülkiyetini satın alma hakkını haiz olacağını kararlaştırabilirler.

             Kiralayan Şirketin hukuki yapısı

             Madde 10 – Kiralayan şirketler, yalnızca anonim ortaklık şeklinde kurulabilir.

             Kiralayan şirketlerin kuruluşu ve şube açmaları ile yabancı şirketlerin Türkiye de şube açması Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun ön iznine bağlıdır. 6224 sayılı Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanunu hükümleri saklıdır.

             Kiralayan şirketler ile yabancı kiralayan şirketlerin Türkiye'deki şubeleri Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun denetimine tabidir.

             Ön iznin verilme şekil ve şartları ile kiralayan şirketlerin denetimine dair hükümler çıkarılacak yönetmelikte gösterilir.

   (Değişik beşinci fıkra: 23/1/2008-5728/444 md.) Bu Kanun hükümlerine göre izin almadan kiralama faaliyetinde bulunanlar altı aydan iki yıla kadar hapis ve beşyüz günden beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Bu suçun yararına olarak işlendiği tüzel kişi hakkında tüzel kişilere özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.

   (Değişik altıncı fıkra: 23/1/2008-5728/444 md.) Bu Kanunda yazılı sair yükümlülük ve zorunluluklara uymayan kiralama şirketleri ve ilgililerine Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu tarafından onbin Türk Lirasından ellibin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir.

 

             En az sermaye

             Madde 11 – Kiralayan şirketlerin ödenmiş sermayeleri bir milyar Türk Lirasından az olamaz. Yabancı kiralayan şirketlerin Türkiye'de şube açmalarında ise ödenmiş sermayeleri asgari iki milyon Amerika Birleşik Devletleri Doları karşılığı Türk Lirasıdır.

             Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu bu miktarları beş katına kadar artırmaya yetkilidir.

 


6777

 

             Kiralama işlemlerinde sınır

             Madde 12 – Kiralayan şirketin finansal kiralama işlemlerinin tutarının sınırı ile, ortaklarına veya şirketler grubu ile yapacağı kiralama işlemleri esas ve usulleri ile tutarlarını belirlemeye Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu yetkilidir.

İKİNCİ BÖLÜM

Sözleşmenin Hüküm ve Sonuçları

             Kiracının hak ve borçları

             Madde 13 – Kiracı, sözleşme süresince finansal kiralama konusu malın zilyedi olup, sözleşmenin amacına uygun olarak her türlü faydayı elde etmek hakkına sahiptir.

             Kiracı, finansal kiralama konusu malı sözleşmede öngorülen şart ve hükümlere göre itinayla kullanmak zorundadır.

             Sözleşmede aksine hüküm yok ise kiracı, malın her türlü bakımından ve korunmasından sorumlu olup, bakım ve onarım masrafları kiracıya aittir.

             Malın hasar ve ziyaı

             Madde 14 – Malın sözleşme süresi içinde hasar ve ziyaı sorumluluğu kiracıya aittir. Bu sorumluluk ödenen sigorta miktarının karşılanmayan kısmı ile sınırlıdır.

             Ancak bu farkı, kiracı finansal kiralama bedelleri ile ödemek zorundadır.

             Devir yasağı

            Madde 15 – Kiracı, finansal kiralama konusu maldaki zilyedliğini bir başkasına devredemez.

(Ek fıkra: 21/2/2007-5582/26 md.) Ancak, tüketicilerin konut edinmesine veya yatırımlara finansman sağlayan finansal kiralama işlemlerinde kiracı, kiracılık sıfatını ve/veya sözleşmeden doğan hak ve/veya yükümlülüklerini, kiralayandan yazılı izin alınması kaydıyla devredebilir. İş bu devir nedeniyle finansal kiralama sözleşmesinde yapılan kiracı değişikliği, bu Kanunun 8 inci maddesi çerçevesinde tescil edilir veya şerh olunur.

(Ek fıkra: 21/2/2007-5582/26 md.) Konut finansmanı kapsamında yapılan finansal kiralama işlemlerinde kiracı, kiralayana bilgi vermek, diğer finansal kiralama işlemlerinde ise sözleşmede hüküm bulunmak kaydıyla finansal kiralama konusu malın zilyetliğini bir başkasına devredebilir.

             Malın kiracıya teslim edilmemesi

             Madde 16 – Finansal kiralama konusu malın, kiralayanın malın imalatcısı veya satıcısı ile zamanında sözleşme yapmaması veya gerekli ödemeyi zamanında yerine getirmemesi veya diğer sebepler ile kiracıya teslim edilmemesi halinde Borçlar Kanununun 106 ncı maddesi hükmü uygulanır.

             Kiralayan şirketin hak ve borçları

             Madde 17 – Finansal kiralama konusu mal kiralayan şirketin mülkiyetindedir.

             Kiralayan şirket, mülkiyeti kendisine ait olan finansal kiralama konusu malı sözleşme süresince sigorta ettirmek zorundadır. Sigorta primlerinin ödenmesi kiracıya aittir.

             Mülkiyetin üçüncü kişiye devri

             Madde 18 – Sözleşmede aksi öngörülmemişse kiralayan, malın mülkiyetini bir üçüncü kişiye devredemez.

             Sözleşmede bu yetkinin tanınması halinde, devir, ancak başka bir kiralayana yapılabilir. Devralan, sözleşme hükümlerine uymak zorundadır.

             Devrin kiracıya karşı geçerli olması onun haberdar edilmesine bağlıdır.

             Kiracının iflası veya icra takibine uğraması

             Madde 19 – Kiracının iflası halinde, iflas memuru, İcra ve İflas Kanununun 221 inci maddesinin birinci fıkrası hükmüne göre büro teşkilinden önce, finansal kiralama konusu malların tefrikine karar verir. İflas memurunun bu kararına karşı yedi gün içinde itiraz edilebilir.

             Kiracı aleyhine icra yoluyla takip yapılması halinde, icra memuru, finansal kiralama konusu malların takibin dışında tutulmasına karar verir. İcra memurunun kararına karşı yedi gün içinde itiraz edilebilir.

             Bu itirazlar, tetkik merciince en geç bir ay içinde karara bağlanır.


6778

 

             Kiralayanın iflası veya icra takibine uğraması

             Madde 20 – Kiralayanın iflası halinde, sözleşme, kararlaştırılan sürenin sonuna kadar iflas masasına karşı geçerliliğini sürdürür.

             Kiralayan aleyihine icra yoluyla takip yapılması halinde, finansal kiralama konusu mallar, sözleşme süresi içinde haczedilemez.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Sözleşmenin Sona Ermesi

             Sözleşmenin süresinin dolması sebebiyle sona ermesi

             Madde 21 – Sözleşme kararlaştırılan sürenin dolmasıyla son bulur. Ancak, taraflardan her biri sürenin bitiminden en az üç ay önce bildirmek kaydıyla, mevcut veya yeni şartlarla sözleşmenin uzatılmasını talep edebilir. Sözleşmenin uzatılması tarafların anlaşmasına bağlıdır.

             Sözleşmenin diğer sebeplerle sona ermesi

             Madde 22 – Sözleşme; şirketin sona ermesi, tüzelkişiliğinin hitamı, kiracının iflası veya aleyhine yapılan bir icra takibinin semeresiz kalması, kiracının ölümü veya fiil ehliyetini kaybetmesi veya işletmesini tasfiye etmesi hallerinde, sözleşmede aksine bir hüküm yoksa, sona erer.

             Sözleşmenin ihlali

             Madde 23 – Kiralayan, finansal kiralama bedelini ödemede temerrüde düşen kiracıya verdiği otuz günlük süre içinde de ödenmemesi halinde, sözleşmeyi feshedebilir. Ancak, sözleşmede, süre sonunda mülkiyetin kiracıya geçeceği kararlaştırılmış ise, bu süre altmış günden az olamaz.

             Taraflardan birinin sözleşmeye aykırı harekette bulunduğu hallerde, bu aykırılık nedeniyle diğer tarafın sözleşmeyi devam ettirmesinin beklenemeyeceği durumlarda, sözleşme feshedilebilir.

             Sözleşmenin sona ermesinin sonuçları

             Madde 24 – Sözleşme sona erdiğinde, sözleşmeden doğan satın alma hakkını kullanmayan veya bu hakkı bulunmayan kiracı, finansal kiralama konusu malı derhal geri vermekle mükelleftir.

             Sözleşmenin feshinin sonuçları

             Madde 25 – Sözleşmenin kiralayan tarafından feshi halinde kiracı malı iade ile birlikte vadesi gelmemiş finansal kiralama bedellerini ödemek yükümlülüğü altında olduğu gibi kiralayanın bunu aşan zararından da sorumludur.

             Sözleşme kiracı tarafından feshedilirse kiracı malı geri vermekle beraber uğradığı zararın tazminini kiralayandan talep edebilir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Sözleşmenin Tabi Olduğu Hükümler

             Uygulanacak hükümler

             Madde 26 – Sözleşmeye, bu Kanunda hüküm olmayan hallerde Borçlar Kanununun genel hükümleri, sözleşmenin niteliğine uygun düştükleri oranda ise özel hükümleri uygulanır.

             Uygulanmayacak hükümler

             Madde 27 – Sözleşme hakkında, Medeni Kanunun 688, 689, 690 ıncı maddeleri ve Borçlar Kanununun 222, 223, 224, 254 üncü maddeleri ile 6570 sayılı Gayrimenkul Kiraları Hakkında Kanun hükümleri uygulanmaz.

 


6779

 

BEŞİNCİ BÖLÜM

Teşvik ve Vergiye Dair Hükümler

             Teşvik

             Madde 28 – (Değişik: 9/4/2003-4842/31 md.)

             Yatırımların tamamının veya bir bölümünün finansal kiralama yoluyla gerçekleştirilmesi halinde kiralayan, finansal kiralamaya konu olan iktisadî kıymetlerle ilgili olarak bunların satın alınması halinde uygulanan teşviklerden yararlanır.

             Gümrüğe dair hükümler

             Madde 29 – Yabancı şirket ile kiracı arasında akdedilen sözleşmeye göre getirilen mallara, gümrük vergileri bakımından aşağıdaki hükümler uygulanır.

             a) Satın alma hakkı bulunmayan bir sözleşmeye dayanarak veya bu hak bulunsa dahi teşvik belgesinde gümrük muafiyetinden yararlanması öngörülmemiş malların Türkiye'ye girişinde, gümrük mevzuatının süre kısıtlaması hariç, sözleşme süresine bağlı olarak, geçici muafiyet rejimine dair hükümler uygulanır.

             Bu şekilde Türkiye'ye getirilen mallar için ileride doğabilecek vergileri karşılayacak miktarda teminat alınır. Şu kadar ki, sözleşme süresi sonunda kesin ithalatın yapılmaması ve finansal kiralama konusu malların kiralayana iade edilmek üzere yurt dışına çıkarılmak istenmesi halinde daha önce yapılan teminata bağlama işlemi genel hükümlere göre çözülür.

             Teminata bağlama usul ve esasları bir yönetmelikle belirlenir.

             b) Sözleşme süresi sonunda finansal kiralama konusu malların kesin ithalatının yapılması halinde, vergi ödeme mükellefiyetinin başladığı tarihteki cari kur ve normal fiyat üzerinden hesaplanacak gümrük vergileri tahsil olunur.

             İstisnalar ve vergi nisbetinin tesbiti

             Madde 30 – Sözleşme her türlü vergi, resim ve harçtan istisnadır.

             Bakanlar Kurulu, dar mükellefiyete tabi kurumların bu Kanunun uygulamasından doğacak kazanç ve ücretlerinden yapılacak vergi tevkifat nisbetlerini sıfıra kadar indirmeye veya kurumlar vergisindeki nisbete kadar yükseltmeye yetkilidir.

             Davanın niteliği

             Madde 31 – Sözleşmelerden doğan davalar ticari dava niteliğindedir.

             Yönetmelik

             Madde 32 – Bu Kanunun;

             a) 7 nci maddesinde belirtilen yönetmelik Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunca,

             b) 10 uncu maddesinde belirtilen yönetmelik, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme  Kurulunca, (1)

             c) 30 uncu maddesinde öngörülen yönetmelik Maliye ve Gümrük Bakanlığınca, Yayımından itibaren üç ay içinde çıkarılır.

Ek Madde 1- (Ek: 31/5/2012-6321/4 md.)

Yolcu ve yük taşıma faaliyetinde bulunan hava yolu şirketlerine hava taşıma araçlarının, motorlarının ve bunların aksam ve parçalarının; kurulu bulunulan ülke mevzuatına göre bunları kiralama yetkisini haiz olan şirket, kuruluş ve finansal kiralama şirketleri tarafından, finansal kiralama sözleşmesine dayalı olarak en az 2 yıl süreyle yurt dışından kiralanması işlemleri, bu Kanun kapsamında finansal kiralama olarak değerlendirilir.

             Yürürlük

             Madde 33 – Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

             Yürütme

             Madde 34 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

––––––––––––––

(1) Bu bent; 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Kanunun 168 inci maddesiyle 1/1/2006 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere "10 uncu maddesinde belirtilen yönetmelik Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunca," şeklinde değiştirilmiştir.

 


6780

 

3226 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN

YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE

 

Kanun                                                                                                                           Yürürlüğe

       No.                                Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler                      giriş tarihi

___________ _______________________________________________________ __________

 

     4842                                                              –                                                           24/4/2003

    5411                                      İbare değişiklikleri ve Madd                                         1/1/2006

 

Değiştiren Kanun                                                                                                              Yürürlüğe

       No.                             3226 sayılı Kanunun değiştirilen maddeleri                         giriş tarihi

___________ _______________________________________________________ __________

     5582                                                                 15                                                            6/3/2007

     5728                                                                 10                                                            8/2/2008

     6321                                                      Ek Madde 1                                                        3/6/2012