9469
BELEDİYE
KANUNU
Kanun
Numarası
: 5393
Kabul
Tarihi
: 3/7/2005
Yayımlandığı R.Gazete : Tarih: 13/7/2005 Sayı : 25874
Yayımlandığı Düstur
: Tertip : 5 Cilt : 44 Sayfa:
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
Madde 1- Bu
Kanunun amacı, belediyenin kuruluşunu,
organlarını, yönetimini, görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usûl ve
esaslarını düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2- Bu Kanun belediyeleri kapsar.
Tanımlar
Madde 3- Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Belediye: Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını
karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek
oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisini,
b) Belediyenin organları: Belediye meclisini, belediye encümenini ve belediye
başkanını,
c) Belde: Belediyesi bulunan yerleşim yerini,
d) Mahalle: Belediye sınırları içinde, ihtiyaç ve öncelikleri benzer özellikler
gösteren ve sakinleri arasında komşuluk ilişkisi bulunan idarî birimi,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Belediyenin Kuruluşu ve Sınırları
Kuruluş
Madde 4- Nüfusu 5.000 ve üzerinde olan
yerleşim birimlerinde belediye kurulabilir. İl ve ilçe merkezlerinde belediye
kurulması zorunludur.
İçme ve kullanma suyu havzaları ile sit ve diğer koruma alanlarında ve meskûn
sahası kurulu bir belediyenin sınırlarına 5.000 metreden daha yakın olan
yerleşim yerlerinde belediye kurulamaz.
Köylerin veya muhtelif köy kısımlarının birleşerek belediye kurabilmeleri için
meskûn sahalarının, merkez kabul edilecek yerleşim yerinin meskûn sahasına
azami 5.000 metre mesafede bulunması ve nüfusları toplamının 5.000 ve üzerinde
olması gerekir.
Sayfa
9470
Bir veya birden fazla köyün köy ihtiyar meclisinin kararı veya seçmenlerinin en
az yarısından bir fazlasının mahallin en büyük mülkî idare amirine yazılı
başvurusu ya da valinin kendiliğinden buna gerek görmesi durumunda, valinin
bildirimi üzerine, mahallî seçim kurulları, onbeş gün içinde köyde veya köy
kısımlarında kayıtlı seçmenlerin oylarını alır ve sonucu bir tutanakla valiliğe
bildirir.
İşlem dosyası valinin görüşüyle birlikte İçişleri Bakanlığına gönderilir.
Danıştayın görüşü alınarak müşterek kararname ile o yerde belediye kurulur.
Yeni iskân nedeniyle oluşturulan ve nüfusu 5.000 ve üzerinde olan herhangi bir
yerleşim yerinde, İçişleri Bakanlığının önerisi üzerine müşterek kararnameyle
belediye kurulabilir.
Sınırların tespiti
Madde 5- Yeni kurulan bir belediyenin
sınırları, kuruluşu izleyen altı ay içinde aşağıdaki şekilde tespit edilir:
a) Eskiden beri o yerleşim yerine ait sayılan tarla, bağ, bahçe, çayır, mera,
otlak, yaylak, zeytinlik, palamutluk, fundalık gibi yerler ile kumsal ve
plajlar belediye sınırı içine alınır.
b) Belediye sınırlarını dere, tepe, yol gibi belirli ve sabit noktalardan
geçirmek esastır. Bunun mümkün olmaması durumunda, sınır düz olarak çizilir ve
işaretlerle belirtilir.
c) Belediyenin sınırları içinde kalan ve eskiden beri komşu belde veya köy
halkı tarafından yararlanılan yayla, çayır, mera, koru, kaynak ve mesirelik
gibi yerlerden geleneksel yararlanma hakları devam eder. Bu haklar için sınır
kâğıdına şerh konulur.
d) Çizilen sınırların geçtiği yerlerin bilinen adları sınır kâğıdına yazılır.
Ayrıca yetkili fen elemanı tarafından düzenlenen kroki sınır tespit tutanağına
eklenir.
Sınırların kesinleşmesi
Madde 6- Belediye sınırları, belediye
meclisinin kararı ve kaymakamın görüşü üzerine valinin onayı ile kesinleşir.
Kesinleşen sınırlar, valilikçe yerinde uygulanmak suretiyle taraflara
gösterilir ve durum bir tutanakla belirlenir. Kesinleşen sınır kararları ile
dayanağı olan belgelerin birer örneği; belediyesine, mahallî tapu dairesine, il
özel idaresine ve o yerin mülkî idare amirine gönderilir.
Kesinleşen sınırlar zorunlu nedenler olmadıkça beş yıl süre ile değiştirilemez.
Sınır uyuşmazlıklarının çözümü
Madde 7- Bir il dâhilindeki beldeler
veya köyler arasında sınır uyuşmazlığı çıkması hâlinde ilgili belediye meclisi
ve köy ihtiyar meclisi ile kaymakamın görüşleri otuz gün süre verilerek
istenir. Vali, bu görüşleri değerlendirerek sınır uyuşmazlığını karara bağlar.
Büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalan ilçe ve ilk kademe belediyelerinin
sınır değişikliklerinde büyükşehir belediye meclisinin de görüşü alınır.
İl ve ilçe sınırlarının değiştirilmesini gerektirecek sınır uyuşmazlıklarında
5442 sayılı İl İdaresi Kanunu hükümleri uygulanır.
Birleşme ve katılma
Madde 8- Belde, köy veya bunların bazı
kısımlarının bir başka beldeye katılabilmesi için bu yerlerin meskûn
sahalarının katılınacak beldenin meskûn sahasına uzaklığı 5.000 metreden fazla
olamaz.
Sayfa
9471
Bir belde veya köyün veya bunların bazı kısımlarının meskûn sahasının, komşu
bir beldenin meskûn sahası ile birleşmesi veya bu sahalar arasındaki mesafenin
5.000 metrenin altına düşmesi ve buralarda oturan seçmenlerin yarısından bir
fazlasının komşu beldeye katılmak için başvurması hâlinde, katılınacak belde
sakinlerinin oylarına başvurulmaksızın, katılmak isteyen köy veya belde veya
bunların kısımlarında başvuruya ilişkin oylama yapılır. Oylama sonucunun olumlu
olması hâlinde başvuruya ait evrak, valilik tarafından katılınacak belediyeye
gönderilir. Belediye meclisi evrakın gelişinden itibaren otuz gün içinde
başvuru hakkındaki kararını verir. Belediye meclisinin uygun görmesi hâlinde
katılım gerçekleşir. Büyükşehirlerde birleşme ve katılma işlemleri, katılınacak
ilçe veya ilk kademe belediye meclisinin görüşü üzerine, büyükşehir belediye
meclisinde karara bağlanır. Katılma sonrası oluşacak yeni sınır hakkında, 6 ncı
maddeye göre işlem yapılır ve sonuç İçişleri Bakanlığına bildirilir.
Bir beldenin bazı kısımlarının komşu bir beldeye katılmasında veya yeni bir
belde ya da köy kurulmasında, beldenin nüfusunun 5.000'den aşağı düşmemesi
gerekir.
Büyükşehir belediyesi bulunan yerlerde ayrılma yoluyla yeni bir belde kurulması
için belde nüfusunun 100.000'den aşağı düşmemesi ve yeni kurulacak beldenin
nüfusunun 50.000'den az olmaması şarttır.
Bu madde uyarınca gerçekleşen katılmalarda, katılınan belde ile bazı kısımları
veya tümü katılan köy veya belde arasında; taşınır ve taşınmaz mal, hak, alacak
ve borçların devri ve paylaşımı, aralarında düzenlenecek protokolle belirlenir.
Birleşme ve katılma işlemlerinde bu maddede düzenlenmeyen hususlarda 4 üncü
madde hükmüne göre işlem yapılır.
Mahalle ve yönetimi
Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar
heyeti tarafından yönetilir.
Belediye sınırları içinde mahalle kurulması, kaldırılması, birleştirilmesi,
bölünmesi, adlarıyla sınırlarının tespiti ve değiştirilmesi, belediye
meclisinin kararı ve kaymakamın görüşü üzerine valinin onayı ile olur.
Muhtar, mahalle sakinlerinin gönüllü katılımıyla ortak ihtiyaçları belirlemek,
mahallenin yaşam kalitesini geliştirmek, belediye ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarıyla
ilişkilerini yürütmek, mahalle ile ilgili konularda görüş bildirmek, diğer
kurumlarla iş birliği yapmak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yapmakla
yükümlüdür.
Belediye, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının
çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteği sağlar;
kararlarında mahallelinin ortak isteklerini göz önünde bulundurur ve
hizmetlerin mahallenin ihtiyaçlarına uygun biçimde yürütülmesini sağlamaya
çalışır.
Belde adının değiştirilmesi
Madde 10- Bir beldenin adı, belediye
meclisi üye tam sayısının en az dörtte üç çoğunluğunun kararı ve valinin görüşü
üzerine İçişleri Bakanlığının onayı ile değiştirilir. Bu karar Resmî Gazetede
yayımlanır. Beldenin adının değişmesi ile belediyenin adı da değişmiş sayılır.
Sayfa
9472
Tüzel kişiliğin sona erdirilmesi
Madde 11- Meskûn sahası, bağlı olduğu
il veya ilçe belediyesi ile nüfusu 50.000 ve üzerinde olan bir belediyenin
sınırına, 5.000 metreden daha yakın duruma gelen belediye ve köylerin tüzel
kişiliği; genel imar düzeni veya temel alt yapı hizmetlerinin gerekli kılması
durumunda, Danıştayın görüşü alınarak, İçişleri Bakanlığının teklifi üzerine
müşterek kararname ile kaldırılarak bu belediyeye katılır. Tüzel kişiliği
kaldırılan belediyenin mahalleleri, katıldıkları belediyenin mahalleleri hâline
gelir. Tüzel kişiliği kaldırılan belediye ile köylerin taşınır ve taşınmaz mal,
hak, alacak ve borçları katıldıkları belediyeye intikal eder.
Nüfusu 2.000'in altına düşen belediyeler, Danıştayın görüşü alınarak, İçişleri
Bakanlığının önerisi üzerine müşterek kararname ile köye dönüştürülür. Tüzel kişiliği
kaldırılan belediyenin tasfiyesi il özel idaresi tarafından yapılır. Bu
belediyenin taşınır ve taşınmaz malları ile hak, alacak ve borçları ilgili köy
tüzel kişiliğine intikal eder. İntikal eden borçların karşılanamayan kısımları
il özel idaresi tarafından üstlenilir ve vali tarafından İller Bankasına
bildirilir. İller Bankası bu miktarı, takip eden ayın genel bütçe vergi
gelirleri tahsilat toplamının belediyelere ayrılan kısmından keserek ilgili il
özel idaresi hesabına aktarır.
(Ek fıkra: 6/3/2008-5747/3 md.) Tüzel kişiliği kaldırılan belediyelerin
bulunduğu yerleşim birimlerinde, hizmetlerin aksamadan yürütülmesi amacıyla,
ilgili belediye veya büyükşehir belediyesi ve köye dönüşen yerlerde il özel
idaresi veya köylere hizmet götürme birlikleri tarafından içme suyu,
kanalizasyon, temizlik, çöp toplama, ulaşım, itfaiye ve diğer hizmetlerin
yürütülmesi için gerekli tedbirler alınır ve ihtiyaç durumuna göre bu
hizmetleri yürütmek üzere hizmet birimleri kurulabilir. Büyükşehir belediye sınırları
içinde açılacak hizmet birimlerini yönetmek üzere, büyükşehir belediye meclis
üyeleri veya diğer belediye personeli arasından görevlendirme yapılabilir.
Mahalli hizmetlerin aksamadan yürütülmesi için vali veya kaymakamlar ilgili
kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlar ve gerekli tedbirleri alır.
Kararlarının uygulanması ve nüfus
Madde 12- 4, 6, 7, 8 ve 9 uncu
maddelerde belirtilen kararlar kesinleşme tarihini takip eden yılın ocak ayının
birinci gününden itibaren yürürlüğe girer. 4 üncü maddeye göre belediye kurulan
yerlerde 2972 sayılı Mahallî İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar
Heyetleri Seçimi Hakkında Kanunun 29 uncu maddesine göre seçim yapılır.
8 inci maddede geçen birleşme ve katılmalara, 9 uncu maddede geçen mahalle
kaldırılmasına, 11 inci maddede geçen belediye ve köy tüzel kişiliğinin
kaldırılmasına veya bir beldenin köye dönüştürülmesine dair kararlar ilk
mahallî idareler seçimlerinde uygulanır ve seçimler bu yerlerin yeni
durumlarına göre yapılır.
(Ek fıkra: 6/3/2007-5594/2 md.) Birleşme, katılma veya tüzel kişiliğin
kaldırılması sonucu tüzel kişiliği ilk mahallî idare seçimlerine kadar devam
edecek olan belediye ve köylerde, birleşme ve katılma işleminin gerçekleşmesi
veya müşterek kararnamenin yayımlandığı tarihten itibaren yeni nazım ve
uygulama planı yapılmaz; mevcut planlarda yapılması gereken zorunlu değişiklik
ve her türlü imar uygulaması katılınacak
belediyenin uygun görüşü alınarak yapılır. Uygun görüş verilmeyen plan
değişiklikleri yapılamaz.
(Ek fıkra: 6/3/2007-5594/2 md.) Tüzel kişiliği sona erecek belediye ve
köylerin taşınmazlarının satılması ile vadesi
tüzel kişiliğin sona ereceği tarihi aşan borçlanma yapılması İçişleri
Bakanlığının onayına tabidir.
Sayfa
9472-1
(Ek fıkra: 6/3/2007-5594/2 md.) Belediye ihbar ve kıdem tazminatlarının
ödenmesi konusunda, 68 inci maddenin (d) bendinde öngörülen sınırlamaya bağlı
olmaksızın İçişleri Bakanlığının onayı ile borçlanma yapabilir. Bu amaçla
yapılan borçlanmalar ihbar ve kıdem tazminatı dışında hiçbir gider için
kullanılamaz.
Bu Kanunda öngörülen nüfus büyüklüğü için Devlet İstatistik Enstitüsü
Başkanlığınca bildirilen nüfus esas alınır.
Hemşehri hukuku
Madde 13- Herkes ikamet ettiği
beldenin hemşehrisidir. Hemşehrilerin, belediye karar ve hizmetlerine katılma,
belediye faaliyetleri hakkında bilgilenme ve belediye idaresinin yardımlarından
yararlanma hakları vardır. Yardımların insan onurunu zedelemeyecek koşullarda
sunulması zorunludur.
Belediye, hemşehriler arasında sosyal ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi ve
kültürel değerlerin korunması konusunda gerekli çalışmaları yapar. Bu
çalışmalarda üniversitelerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının,
sendikaların, sivil toplum kuruluşları ve uzman kişilerin katılımını sağlayacak
önlemler alınır.
Belediye sınırları içinde oturan, bulunan veya ilişiği olan her şahıs,
belediyenin kanunlara dayanan kararlarına, emirlerine ve duyurularına uymakla
ve belediye vergi, resim, harç, katkı ve katılma paylarını ödemekle yükümlüdür.
Sayfa
9473
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Belediyenin Görev, Yetki ve Sorumlulukları
Belediyenin
görev ve sorumlulukları
Madde 14- Belediye, mahallî müşterek
nitelikte olmak şartıyla;
a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent
bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta,
itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar;
ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım,
gençlik ve spor; sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma;
ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır.
Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 50.000'i geçen belediyeler, kadınlar ve
çocuklar için koruma evleri açar.
b) (…)(1) Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı
ile bakım ve onarımını yapabilir veya yaptırabilir, her türlü araç, gereç ve malzeme
ihtiyaçlarını karşılayabilir; sağlıkla ilgili her türlü tesisi açabilir ve
işletebilir; kültür ve tabiat varlıkları ile tarihî dokunun ve kent tarihi
bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin korunmasını sağlayabilir; bu
amaçla bakım ve onarımını yapabilir, korunması mümkün olmayanları aslına uygun
olarak yeniden inşa edebilir. Gerektiğinde, öğrencilere, amatör spor
kulüplerine malzeme verir ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor
karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı
gösteren veya derece alan sporculara belediye meclisi kararıyla ödül verebilir.
Gıda bankacılığı yapabilir.
(İptal İkinci Fıkra: Anayasa Mahkemesi’nin 24/1/2007 tarihli ve E.
2005/95, K. 2007/5 sayılı Kararı ile )
Hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırası, belediyenin malî durumu ve
hizmetin ivediliği dikkate alınarak belirlenir.
Belediye hizmetleri, vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle
sunulur. Hizmet sunumunda özürlü, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna
uygun yöntemler uygulanır.
Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanı belediye sınırlarını kapsar.
Belediye meclisinin kararı ile mücavir alanlara da belediye hizmetleri
götürülebilir.
4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu hükümleri saklıdır.
(Ek fıkra: 1/7/2006-5538/29 md.) Sivil hava ulaşımına açık havaalanları
ile bu havaalanları bünyesinde yer alan tüm tesisler bu Kanunun kapsamı
dışındadır.
Belediyenin yetkileri ve
imtiyazları
Madde 15- Belediyenin yetkileri ve
imtiyazları şunlardır:
a) Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak
amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak.
b) Kanunların belediyeye verdiği yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarmak,
belediye yasakları koymak ve uygulamak, kanunlarda belirtilen cezaları vermek.
c) Gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda
belirtilen izin veya ruhsatı vermek.
d) Özel kanunları gereğince belediyeye ait vergi, resim, harç, katkı ve katılma
paylarının tarh, tahakkuk ve tahsilini yapmak; vergi, resim ve harç dışındaki
özel hukuk hükümlerine göre tahsili gereken doğal gaz, su, atık su ve hizmet
karşılığı alacakların tahsilini yapmak veya yaptırmak.
–––––––––––––––––––––
(1) Bu maddenin
birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "Okul öncesi eğitim kurumları
açabilir;..." ifadesi Anayasa Mahkemesi’nin 24/1/2007 tarihli ve E.
2005/95, K. 2007/5 sayılı Kararı ile iptal edilmiştir.
Sayfa
9474
e) Müktesep haklar saklı kalmak üzere; içme, kullanma ve endüstri suyu
sağlamak; atık su ve yağmur suyunun uzaklaştırılmasını sağlamak; bunlar için
gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek; kaynak sularını
işletmek veya işlettirmek.
f) Toplu taşıma yapmak; bu amaçla otobüs, deniz ve su ulaşım araçları, tünel,
raylı sistem dâhil her türlü toplu taşıma sistemlerini kurmak, kurdurmak,
işletmek ve işlettirmek.
g) Katı atıkların toplanması, taşınması, ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan
kaldırılması ve depolanması ile ilgili bütün hizmetleri yapmak ve yaptırmak.
h) Mahallî müşterek nitelikteki hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla,
belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde taşınmaz almak, kamulaştırmak,
satmak, kiralamak veya kiraya vermek, trampa etmek, tahsis etmek, bunlar
üzerinde sınırlı aynî hak tesis etmek.
i) Borç almak, bağış kabul etmek.
j) Toptancı ve perakendeci hâlleri, otobüs terminali, fuar alanı, mezbaha,
ilgili mevzuata göre yat limanı ve iskele kurmak, kurdurmak, işletmek,
işlettirmek veya bu yerlerin gerçek ve tüzel kişilerce açılmasına izin vermek.
k) Vergi, resim ve harçlar dışında kalan dava konusu uyuşmazlıkların anlaşmayla
tasfiyesine karar vermek.
l) Gayrisıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini
ruhsatlandırmak ve denetlemek.
m) Beldede ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi ve kayıt altına alınması
amacıyla izinsiz satış yapan seyyar satıcıları faaliyetten men etmek, izinsiz
satış yapan seyyar satıcıların faaliyetten men edilmesi sonucu, cezası
ödenmeyerek iki gün içinde geri alınmayan gıda maddelerini gıda bankalarına,
cezası ödenmeyerek otuz gün içinde geri alınmayan gıda dışı malları yoksullara
vermek.
n) Reklam panoları ve tanıtıcı tabelalar konusunda standartlar getirmek.
o) Gayrisıhhî işyerlerini, eğlence yerlerini, halk sağlığına ve çevreye etkisi
olan diğer işyerlerini kentin belirli yerlerinde toplamak; hafriyat toprağı ve
moloz döküm alanlarını; sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) depolama sahalarını;
inşaat malzemeleri, odun, kömür ve hurda depolama alanları ve satış yerlerini
belirlemek; bu alan ve yerler ile taşımalarda çevre kirliliği oluşmaması için
gereken tedbirleri almak.
p) Kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu
taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve
güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak,
meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek,
işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik
düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek.
(l) bendinde belirtilen gayrisıhhî müesseselerden birinci sınıf olanların
ruhsatlandırılması ve denetlenmesi, büyükşehir ve il merkez belediyeleri
dışındaki yerlerde il özel idaresi tarafından yapılır.
Belediye, (e), (f) ve (g) bentlerinde belirtilen hizmetleri Danıştayın görüşü
ve İçişleri Bakanlığının kararıyla süresi kırkdokuz yılı geçmemek üzere imtiyaz
yoluyla devredebilir; toplu taşıma hizmetlerini imtiyaz veya tekel
oluşturmayacak şekilde ruhsat vermek suretiyle yerine getirebileceği gibi toplu
taşıma hatlarını kiraya verme veya 67 nci maddedeki esaslara göre hizmet satın
alma yoluyla yerine getirebilir.
Sayfa
9475
İl
sınırları içinde büyükşehir belediyeleri, belediye ve mücavir alan sınırları
içinde il belediyeleri ile nüfusu 10.000'i geçen belediyeler, meclis kararıyla;
turizm, sağlık, sanayi ve ticaret yatırımlarının ve eğitim kurumlarının su,
termal su, kanalizasyon, doğal gaz, yol ve aydınlatma gibi alt yapı
çalışmalarını faiz almaksızın on yıla kadar geri ödemeli veya ücretsiz olarak
yapabilir veya yaptırabilir, bunun karşılığında yapılan tesislere ortak
olabilir; sağlık, eğitim, sosyal hizmet ve turizmi geliştirecek projelere
İçişleri Bakanlığının onayı ile ücretsiz veya düşük bir bedelle amacı dışında
kullanılmamak kaydıyla arsa tahsis edebilir.
Belediye, belde sakinlerinin belediye hizmetleriyle ilgili görüş ve
düşüncelerini tespit etmek amacıyla kamuoyu yoklaması ve araştırması yapabilir.
Belediye mallarına karşı suç işleyenler Devlet malına karşı suç işlemiş
sayılır. 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 75 inci maddesi hükümleri belediye
taşınmazları hakkında da uygulanır.
Belediyenin proje karşılığı borçlanma yoluyla elde ettiği gelirleri, şartlı
bağışlar ve kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan malları ile belediye
tarafından tahsil edilen vergi, resim ve harç gelirleri haczedilemez.
Belediyeye tanınan muafiyet
Madde 16- Belediyenin kamu hizmetine
ayrılan veya kamunun yararlanmasına açık, gelir getirmeyen taşınmazları ile
bunların inşa ve kullanımları katma değer vergisi ile özel tüketim vergisi
hariç her türlü vergi, resim, harç, katılma ve katkı paylarından muaftır. (1)
İKİNCİ KISIM
Belediyenin Organları
BİRİNCİ BÖLÜM
Belediye Meclisi
Belediye meclisi
Madde 17- Belediye meclisi,
belediyenin karar organıdır ve ilgili kanunda gösterilen esas ve usûllere göre
seçilmiş üyelerden oluşur.
Meclisin görev ve yetkileri
Madde 18- Belediye meclisinin görev ve
yetkileri şunlardır:
a) Stratejik plân ile yatırım ve çalışma programlarını, belediye
faaliyetlerinin ve personelinin performans ölçütlerini görüşmek ve kabul etmek.
b) Bütçe ve kesinhesabı kabul etmek, bütçede kurumsal kodlama yapılan birimler
ile fonksiyonel sınıflandırmanın birinci düzeyleri arasında aktarma yapmak.
c) Belediyenin imar plânlarını görüşmek ve onaylamak, büyükşehir ve il belediyelerinde
il çevre düzeni plânını kabul etmek. (Ek cümle: 1/7/2006-5538/29 md.) Belediye
sınırları il sınırı olan Büyükşehir Belediyelerinde il çevre düzeni planı
ilgili Büyükşehir Belediyeleri tarafından yapılır veya yaptırılır ve doğrudan
Belediye Meclisi tarafından onaylanır.
d) Borçlanmaya karar vermek.
e) Taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin
değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç
duyulmaması hâlinde tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve
süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine
karar vermek.
f) Kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve
ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini
belirlemek.
g) Şartlı bağışları kabul etmek.
–––––––––––––
(1) 4/6/2008
tarihli ve 5766 sayılı Kanunun 13 üncü maddesiyle; bu maddede yer alan
"inşa ve kullanımları" ibaresinden sonra gelmek üzere; "katma
değer vergisi ile özel tüketim vergisi hariç" ibaresi eklenmiş ve metne
işlenmiştir.
Sayfa
9476
h) Vergi, resim ve harçlar dışında kalan ve miktarı beşbin YTL'den fazla dava
konusu olan belediye uyuşmazlıklarını sulh ile tasfiyeye, kabul ve feragate
karar vermek.
i) Bütçe içi işletme ile 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununa tâbi ortaklıklar
kurulmasına veya bu ortaklıklardan ayrılmaya, sermaye artışına ve gayrimenkul
yatırım ortaklığı kurulmasına karar vermek.
j) Belediye adına imtiyaz verilmesine ve belediye yatırımlarının yap-işlet veya
yap-işlet-devret modeli ile yapılmasına; belediyeye ait şirket, işletme ve
iştiraklerin özelleştirilmesine karar vermek.
k) Meclis başkanlık divanını ve encümen üyeleri ile ihtisas komisyonları
üyelerini seçmek.
l) Norm kadro çerçevesinde belediyenin ve bağlı kuruluşlarının kadrolarının
ihdas, iptal ve değiştirilmesine karar vermek.
m) Belediye tarafından çıkarılacak yönetmelikleri kabul etmek.
n) Meydan, cadde, sokak, park, tesis ve benzerlerine ad vermek; mahalle
kurulması, kaldırılması, birleştirilmesi, adlarıyla sınırlarının tespiti ve
değiştirilmesine karar vermek; beldeyi tanıtıcı amblem, flama ve benzerlerini
kabul etmek.
o) Diğer mahallî idarelerle birlik kurulmasına, kurulmuş birliklere katılmaya
veya ayrılmaya karar vermek.
p) Yurt içindeki ve İçişleri Bakanlığının izniyle yurt dışındaki belediyeler ve
mahallî idare birlikleriyle karşılıklı iş birliği yapılmasına; kardeş kent
ilişkileri kurulmasına; ekonomik ve sosyal ilişkileri geliştirmek amacıyla
kültür, sanat ve spor gibi alanlarda faaliyet ve projeler gerçekleştirilmesine;
bu çerçevede arsa, bina ve benzeri tesisleri yapma, yaptırma, kiralama veya
tahsis etmeye karar vermek.
r) Fahrî hemşehrilik payesi ve beratı vermek.
s) Belediye başkanıyla encümen arasındaki anlaşmazlıkları karara bağlamak.
t) Mücavir alanlara belediye hizmetlerinin götürülmesine karar vermek.
u) İmar plânlarına uygun şekilde hazırlanmış belediye imar programlarını
görüşerek kabul etmek.
Başkanlık divanı
Madde 19- Belediye meclisi, seçim sonuçlarının
ilânını takip eden beşinci gün belediye başkanının başkanlığında kendiliğinden
toplanır. Meclis bu toplantıda, üyeleri arasından, gizli oyla meclis birinci ve
ikinci başkan vekili ile en az iki kâtip üyeyi ilk iki yıl için görev yapmak
üzere seçer. İlk iki yıldan sonra seçilecek başkanlık divanı yapılacak ilk
mahallî idareler seçimlerine kadar görev yapar.
Başkanlık divanı seçimi üç gün içinde tamamlanır.
Meclise belediye başkanı, katılamaması durumunda meclis birinci başkan vekili,
onun da katılamaması durumunda ikinci başkan vekili başkanlık eder. Ancak
yıllık faaliyet raporunun görüşüldüğü meclis toplantısı meclis başkan vekilinin
başkanlığında yapılır.
Başkanlık divanında boşalma olması durumunda kalan süreyi tamamlamak üzere
yenisi seçilir.
Meclis başkanı, meclis çalışmalarında düzeni sağlamakla yükümlüdür.
Meclisin çalışması ve katılıma ilişkin esas ve usûller İçişleri Bakanlığı
tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Sayfa
9477
Meclis toplantısı
Madde 20- Belediye meclisi, her ayın
ilk haftası, önceden kararlaştırdığı günde toplânır.
Meclis, resmî tatile rastlayan günlerde çalışmasına ara
verebilir. Belediye meclisi her yıl bir ay tatil kararı alabilir.
Bütçe görüşmesine rastlayan toplantı süresi en çok yirmi gün, diğer
toplantıların süresi en çok beş gündür.
Mutat toplantı yeri dışında toplanılmasının zorunlu olduğu durumda üyelere
önceden bilgi vermek kaydıyla meclis başkanının belediye sınırları içerisinde
belirlediği yerde toplantı yapılır. Ayrıca, toplantının yeri ve zamanı mutat
usûllerle belde halkına duyurulur.
Meclis toplantıları açıktır. Meclis başkanının veya üyelerden herhangi birinin
gerekçeli önerisi üzerine, toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla kapalı
oturum yapılmasına karar verilebilir.
Meclis görüşmeleri görevlilerce tutanağa geçirilir, başkan ve kâtip üyeler
tarafından imzalanır. Toplantılar, meclisin kararıyla sesli ve görüntülü cihazlarla
da kaydedilebilir.
(Ek Fıkra: 30/5/2007-5675/3 md.) Belediye başkanı, acil durumlarda lüzum
görmesi halinde belediye meclisini bir yılda üç defadan fazla olmamak ve her
toplantı bir birleşimi geçmemek üzere toplantıya çağırır. Olağanüstü toplantı
çağrısı ve gündem en az üç gün önceden meclis üyelerine yazılı olarak duyurulur
ve ayrıca mutat usûllerle ilan edilir. Olağanüstü toplantılarda çağrıyı
gerektiren konuların dışında hiçbir konu görüşülemez.
Gündem
Madde 21- Her ayın ilk günündeki
belediye meclis gündemi belediye başkanı tarafından belirlenerek en az üç gün
önceden üyelere bildirilir ve çeşitli yöntemlerle halka duyurulur.
Her ayın ilk toplantısında belediye başkanı ve meclis üyeleri belediyeye ait işlerle
ilgili konuların gündeme alınmasını önerebilir. Öneri, toplantıya katılanların
salt çoğunluğuyla kabul edildiği takdirde gündeme alınır.
İmar konuları ile yıllık bütçe dışında kalan gündemdeki diğer konular ile
üyelerin teklifleri; toplantıya katılanların salt çoğunluğunun kabulü hâlinde
komisyonlara havale edilmeksizin belediye meclisince görüşülerek karara
bağlanabilir.
Toplantı ve karar yeter sayısı
Madde 22- Belediye meclisi, üye tam
sayısının salt çoğunluğuyla toplanır ve katılanların salt çoğunluğuyla karar
verir. Ancak, karar yeter sayısı, üye tam sayısının dörtte birinden az olamaz.
Oylamada eşitlik çıkması durumunda meclis başkanının bulunduğu taraf çoğunluk
sayılır. Gizli oylamalarda eşitlik çıkması durumunda oylama tekrarlanır,
eşitliğin bozulmaması durumunda meclis başkanı tarafından kur’a çekilir.
Meclisin toplanmasında, üye tam sayısının salt çoğunluğu sağlanamadığı takdirde
başkan, gün ve saatini tespit ederek en geç üç gün içinde toplanmak üzere
meclisi tatil eder. Gelecek toplantı, üye tam sayısının dörtte birinden az
olmayan üye sayısı ile yapılır.
Görüşmeler sırasında başkan veya üyelerden birinin talebi üzerine yapılacak
yoklamada karar yeter sayısının bulunmadığı anlaşılırsa, ikinci fıkradaki
hükümler uygulanır.
Üyeler oylarını bizzat kullanır. Gizli oy kullanmaya fizikî bakımdan engelli
üyeler, tayin edecekleri kişi eliyle oy kullanabilirler.
Oylama gizli, işaretle veya ad okunarak yapılır. Oy verme kabul, ret veya
çekimser şeklinde olur.
Kararlar, meclis başkanı ve kâtip üyeler tarafından imzalanır ve bir sonraki
toplantıda üyelere dağıtılır.
Sayfa
9478
Meclis kararlarının kesinleşmesi
Madde 23- Belediye başkanı, hukuka
aykırı gördüğü meclis kararlarını, gerekçesini de belirterek yeniden görüşülmek
üzere beş gün içinde meclise iade edebilir.
Yeniden görüşülmesi istenilmeyen kararlar ile yeniden görüşülmesi istenip de
belediye meclisi üye tam sayısının salt çoğunluğuyla ısrar edilen kararlar
kesinleşir.
Belediye başkanı, meclisin ısrarı ile kesinleşen kararlar aleyhine on gün
içinde idarî yargıya başvurabilir.
Kararlar kesinleştiği tarihten itibaren en geç yedi gün içinde mahallin en
büyük mülkî idare amirine gönderilir. Mülkî idare amirine gönderilmeyen
kararlar yürürlüğe girmez.
Mülkî idare amiri hukuka aykırı gördüğü kararlar aleyhine idarî yargıya
başvurabilir. (1)
Kesinleşen meclis kararlarının özetleri yedi gün içinde uygun araçlarla halka
duyurulur.
İhtisas komisyonları
Madde 24- Belediye meclisi, üyeleri
arasından en az üç en fazla beş kişiden oluşan ihtisas komisyonları kurabilir.
Komisyonların bir yılı geçmemek üzere ne kadar süre için kurulacağı aynı meclis
kararında belirtilir.
İhtisas komisyonları, her siyasî parti grubunun ve bağımsız üyelerin meclisteki
üye sayısının meclis üye tam sayısına oranlanması suretiyle oluşturulur. İl ve
ilçe belediyeleri ile nüfusu 10.000'in üzerindeki belediyelerde plân ve bütçe
ile imar komisyonlarının kurulması zorunludur.
Meclis toplantısını müteakip imar komisyonu en fazla on iş günü, diğer
komisyonlar ise beş iş günü içinde kendilerine havale edilen işleri
sonuçlandırır. Komisyonlar kendilerine havale edilen işlerle ilgili raporlarını
bu sürenin sonunda meclise sunmadıkları takdirde, konu meclis başkanı
tarafından doğrudan gündeme alınır.
İhtisas komisyonlarının görev alanına giren işler bu komisyonlarda
görüşüldükten sonra belediye meclisinde karara bağlanır.
Mahalle muhtarları ve ildeki kamu kuruluşlarının amirleri ile ildeki kamu
kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, üniversiteler, sendikalar ve
gündemdeki konularla ilgili sivil toplum örgütlerinin temsilcileri, oy hakkı
olmaksızın kendi görev ve faaliyet alanlarına giren konuların görüşüldüğü
ihtisas komisyonu toplantılarına katılabilir ve görüş bildirebilir.
Komisyon çalışmalarında uzman kişilerden yararlanılabilir.
Komisyon raporları alenîdir, çeşitli yollarla halka duyurulur ve isteyenlere
meclis tarafından maliyetlerini aşmamak üzere belirlenecek bedel karşılığında
verilir.
Denetim komisyonu
Madde 25- İl ve ilçe belediyeleri ile
nüfusu 10.000'in üzerindeki belediyelerde, belediye meclisi, her ocak ayı
toplantısında belediyenin bir önceki yıl gelir ve giderleri ile bunlara ilişkin
hesap kayıt ve işlemlerinin denetimi için kendi üyeleri arasından gizli oyla ve
üye sayısı üçten az beşten çok olmamak üzere bir denetim komisyonu oluşturur.
Komisyon, her siyasî parti grubunun ve bağımsız üyelerin meclisteki üye
sayısının meclis üye tam sayısına oranlanması suretiyle oluşur.
Komisyon, belediye başkanı tarafından belediye binası içinde belirlenen yerde
çalışır ve çalışmalarında kamu personelinden ve gerektiğinde diğer uzman
kişilerden yararlanabilir.
–––––––––––––––––
(1) Bu fıkra, Anayasa Mahkemesi’nin 4/2/2010 tarihli ve
E.: 2008/27, K.: 2010/9 sayılı Kararı ile iptal edilmiş olup Kararın Resmi
Gazete’de yayımlandığı 22/6/2010 tarihinden başlayarak bir yıl sonra
yürürlüğe girmesi hüküm altına alınmıştır.
Sayfa
9479
Denetim komisyonu toplantılarına, belediye ve bağlı kuruluşları dışındaki kamu kurum
ve kuruluşlarından görevlendirilenlere (1.000); kamu personeli dışındaki diğer
uzman kişilere büyükşehir belediyelerinde (3.000), diğer belediyelerde (2.000)
gösterge rakamının Devlet memurlarına uygulanan aylık katsayıyla çarpımı sonucu
bulunacak miktarı geçmemek üzere, belediye meclisince belirlenecek miktarda
günlük ödeme yapılır. Denetim komisyonunun emrinde görevlendirilecek kişi ve
gün sayısı belediye meclisince belirlenir. Uzman kişilerde aranacak nitelikler
belediye meclisinin çalışmasına dair yönetmelikte düzenlenir.
Komisyon belediye birimleri ve bağlı kuruluşlarından her türlü bilgi ve belgeyi
isteyebilir. Bu istekler gecikmeksizin yerine getirilir.
Komisyon, çalışmasını kırkbeş işgünü içinde tamamlar ve buna ilişkin raporunu
mart ayının sonuna kadar meclis başkanlığına sunar.
Konusu suç teşkil eden hususlarla ilgili olarak meclis başkanlığı tarafından
yetkili mercilere suç duyurusunda bulunulur.
Meclisin bilgi edinme ve denetim yolları
MADDE 26.- Belediye meclisi, bilgi
edinme ve denetim yetkisini faaliyet raporunu değerlendirme, denetim komisyonu,
soru, genel görüşme ve gensoru yoluyla kullanır.
Meclis üyeleri, meclis başkanlığına önerge vererek belediye işleriyle ilgili
konularda sözlü veya yazılı soru sorabilir. Soru, belediye başkanı veya
görevlendireceği kişi tarafından sözlü veya yazılı olarak cevaplandırılır.
Meclis üyelerinin en az üçte biri, meclis başkanlığına istekte bulunarak,
belediyenin işleriyle ilgili bir konuda genel görüşme açılmasını isteyebilir.
Bu istek meclis tarafından kabul edildiği takdirde gündeme alınır.
Belediye başkanınca meclise sunulan bir önceki yıla ait faaliyet raporundaki
açıklamalar, meclis üye tam sayısının dörtte üç çoğunluğuyla yeterli
görülmezse, yetersizlik kararıyla görüşmeleri kapsayan tutanak, meclis başkan
vekili tarafından mahallin mülkî idare amirine gönderilir.
Vali, dosyayı gerekçeli görüşüyle birlikte Danıştaya gönderir.
Yetersizlik kararı, Danıştayca uygun görüldüğü takdirde belediye başkanı,
başkanlıktan düşer.
Meclis üye tam sayısının en az üçte biri oranındaki üyenin imzasıyla belediye
başkanı hakkında gensoru önergesi verilebilir. Gensoru önergesi, meclis üye tam
sayısının salt çoğunluğunun oyu ile gündeme alınır ve üç tam gün geçmedikçe
görüşülemez.
Gensoru önergesinin karara bağlanmasında dördüncü fıkraya göre işlem yapılır.
Başkan ve meclis üyelerinin
görüşmelere katılamayacağı durumlar
Madde 27- Belediye başkanı ve meclis
üyeleri, münhasıran kendileri, ikinci derece dâhil kan ve kayın hısımları ve
evlatlıkları ile ilgili işlerin görüşüldüğü meclis toplantılarına katılamazlar.
Başkan ve meclis üyelerinin
yükümlülükleri
Madde 28- Belediye başkanı görevi
süresince ve görevinin sona ermesinden itibaren iki yıl süreyle, meclis üyeleri
ise görevleri süresince ve görevlerinin sona ermesinden itibaren bir yıl
süreyle, belediye ve bağlı kuruluşlarına karşı doğrudan doğruya veya dolaylı
olarak taahhüde giremez, komisyonculuk ve temsilcilik yapamaz.
Sayfa
9480
Meclis üyeliğinin sona ermesi
Madde 29- Meclis üyeliği, ölüm ve istifa
durumunda kendiliğinden sona erer. Meclis üyeliğinden istifa dilekçesi belediye
başkanlığına verilir ve başkan tarafından meclisin bilgisine sunulur.
Özürsüz veya izinsiz olarak arka arkaya üç birleşim günü veya bir yıl içinde
yapılan toplantıların yarısına katılmayan üyenin üyeliğinin düşmesine,
savunması alındıktan sonra üye tam sayısının salt çoğunluğuyla karar verilir.
Belediye meclisi üyeliğine seçilme yeterliğinin kaybedilmesi durumunda, valinin
bildirmesi üzerine Danıştay tarafından üyeliğin düşmesine karar verilir.
Meclisin feshi
Madde 30- Belediye meclisi;
a) Kendisine kanunla verilen görevleri süresi içinde yapmayı ihmal eder ve bu
durum belediyeye ait işleri sekteye veya gecikmeye uğratırsa,
b) Belediyeye verilen görevlerle ilgisi olmayan siyasî konularda karar alırsa,
İçişleri Bakanlığının bildirimi üzerine Danıştayın kararı ile feshedilir.
İçişleri Bakanlığı gerekli gördüğü takdirde meclisin feshine dair bildirim ile
birlikte, karar verilinceye kadar meclis toplantılarının ertelenmesini de
ister. Danıştay, bu hususu en geç bir ay içinde karara bağlar.
Bu şekilde feshedilen meclisin yerine seçilen meclis, kalan süreyi tamamlar.
Boşalan meclisin görevinin yerine
getirilmesi
Madde 31- Belediye meclisinin;
a) Danıştay tarafından feshi veya meclis toplantılarının ertelenmesi,
b) Meclis üye tam sayısının yarıdan fazlasının tutuklanması,
c) Yedek üyelerin getirilmesinden sonra da meclis üye tam sayısının yarısından
aşağı düşmesi,
d) Geçici olarak görevden uzaklaştırılması,
Hâllerinde, meclis çalışabilir duruma gelinceye veya yeni meclis seçimi
yapılıncaya kadar meclis görevi, belediye encümeninin memur üyeleri tarafından
yürütülür.
Huzur ve izin hakkı
Madde 32- Meclis başkan ve üyelerine,
meclis ve komisyon toplantılarına katıldıkları her gün için, 39 uncu madde
uyarınca belediye başkanına ödenmekte olan aylık brüt ödeneğin günlük tutarının
üçte birini geçmemek üzere meclis tarafından belirlenecek miktarda huzur hakkı
ödenir. Huzur hakkı ödenecek gün sayısı, 20, 24 ve 25 inci maddelerde
belirtilen toplantı günü sayısından fazla olamaz ve meclis üyelerine aynı gün
için birden fazla huzur hakkı ödenemez.
Meclis üyeleri hastalıkları süresince izinli sayılır. Ayrıca mazeretleri
durumunda, bir yıl içindeki toplantı süresinin yarısını aşmamak şartıyla
istekleri üzerine meclis tarafından izin verilebilir.
Sayfa
9481
İKİNCİ BÖLÜM
Belediye Encümeni
Belediye encümeni
Madde 33- Belediye encümeni, belediye
başkanının başkanlığında;
a) İl belediyelerinde ve nüfusu 100.000'in üzerindeki belediyelerde, belediye
meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği üç
üye, malî hizmetler birim amiri ve belediye başkanının birim amirleri arasından
bir yıl için seçeceği iki üye olmak üzere yedi kişiden,
b) Diğer belediyelerde, belediye meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından bir
yıl için gizli oyla seçeceği iki üye, malî hizmetler birim amiri ve belediye
başkanının birim amirleri arasından bir yıl için seçeceği bir üye olmak üzere
beş kişiden,
Oluşur.
Belediye başkanının katılamadığı toplantılarda, belediye başkanının
görevlendireceği başkan yardımcısı veya encümen üyesi, encümene başkanlık eder.
Encümen toplantılarına gündemdeki konularla ilgili olarak ilgili birim
amirleri, belediye başkanı tarafından oy hakkı olmaksızın görüşleri alınmak
üzere çağrılabilir.
Encümenin görev ve yetkileri
Madde 34- Belediye encümeninin görev
ve yetkileri şunlardır:
a) Stratejik plân ve yıllık çalışma programı ile bütçe ve kesinhesabı inceleyip
belediye meclisine görüş bildirmek.
b) Yıllık çalışma programına alınan işlerle ilgili kamulaştırma kararlarını
almak ve uygulamak.
c) Öngörülmeyen giderler ödeneğinin harcama yerlerini belirlemek.
d) Bütçede fonksiyonel sınıflandırmanın ikinci düzeyleri arasında aktarma
yapmak.
e) Kanunlarda öngörülen cezaları vermek.
f) Vergi, resim ve harçlar dışında kalan dava konusu olan belediye
uyuşmazlıklarının anlaşma ile tasfiyesine karar vermek.
g) Taşınmaz mal satımına, trampasına ve tahsisine ilişkin meclis kararlarını
uygulamak; süresi üç yılı geçmemek üzere kiralanmasına karar vermek.
h) Umuma açık yerlerin açılış ve kapanış saatlerini belirlemek.
i) Diğer kanunlarda belediye encümenine verilen görevleri yerine getirmek.
Encümen toplantısı
Madde 35- Belediye encümeni, haftada
birden az olmamak üzere önceden belirlenen gün ve saatte toplanır. Belediye
başkanı acil durumlarda encümeni toplantıya çağırabilir.
Encümen üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır ve katılanların salt
çoğunluğuyla karar verir. Encümenin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu uyarınca
ihale komisyonu olarak yapacağı toplantılarda da bu hüküm geçerlidir. Oyların
eşitliği durumunda başkanın bulunduğu taraf çoğunluk sayılır. Çekimser oy
kullanılamaz.
Encümen gündemi belediye başkanı tarafından hazırlanır. Encümen üyeleri,
başkanının uygun görüşü ile gündem maddesi teklif edebilir. Belediye başkanı
tarafından havale edilmeyen konular encümende görüşülemez.
Encümene havale edilen konular bir hafta içinde görüşülerek karara bağlanır.
Sayfa
9482
Alınan kararlar başkan ve toplantıya katılan üyeler tarafından imzalanır.
Karara muhalif kalanlar gerekçelerini de açıklar.
Encümen başkan ve üyeleri, münhasıran kendileri, ikinci derece dâhil kan ve
kayın hısımları ve evlatlıkları ile ilgili işlerin görüşüldüğü encümen
toplantılarına katılamazlar.
Encümen üyelerine verilecek ödenek
Madde 36- Belediye encümeni başkan ve
üyelerine, nüfusu 10.000'e kadar olan belediyelerde (3.500), nüfusu
10.001-50.000'e kadar olan belediyelerde (4.500), 50.001-200.000'e kadar olan
belediyelerde (6.000) ve 200.001'in üzerinde olan belediyelerde ise (7.500)
gösterge rakamının Devlet memurları için belirlenen aylık katsayı ile çarpımı
sonucu bulunacak tutarda aylık brüt ödenek verilir. Encümenin memur üyelerine
bu tutarların yarısı ödenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Belediye Başkanı
Belediye başkanı
Madde 37- Belediye başkanı, belediye
idaresinin başı ve belediye tüzel kişiliğinin temsilcisidir. Belediye başkanı,
ilgili kanunda gösterilen esas ve usûllere göre seçilir.
Belediye başkanı, görevinin devamı süresince siyasî partilerin yönetim ve
denetim organlarında görev alamaz; profesyonel spor kulüplerinin başkanlığını yapamaz
ve yönetiminde bulunamaz.
Belediye başkanının görev ve
yetkileri
Madde 38- Belediye başkanının görev ve
yetkileri şunlardır:
a) Belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare
etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak.
b) Belediyeyi stratejik plâna uygun olarak yönetmek, belediye idaresinin
kurumsal stratejilerini oluşturmak, bu stratejilere uygun olarak bütçeyi,
belediye faaliyetlerinin ve personelinin performans ölçütlerini hazırlamak ve
uygulamak, izlemek ve değerlendirmek, bunlarla ilgili raporları meclise sunmak.
c) Belediyeyi Devlet dairelerinde ve törenlerde, davacı veya davalı olarak da
yargı yerlerinde temsil etmek veya vekil tayin etmek.
d) Meclise ve encümene başkanlık etmek.
e) Belediyenin taşınır ve taşınmaz mallarını idare etmek.
f) Belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek.
g) Yetkili organların kararını almak şartıyla sözleşme yapmak.
h) Meclis ve encümen kararlarını uygulamak.
i) Bütçeyi uygulamak, bütçede meclis ve encümenin yetkisi dışındaki aktarmalara
onay vermek.
j) Belediye personelini atamak.
k) Belediye ve bağlı kuruluşları ile işletmelerini denetlemek.
l) Şartsız bağışları kabul etmek.
m) Belde halkının huzur, esenlik, sağlık ve mutluluğu için gereken önlemleri
almak.
n) Bütçede yoksul ve muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak, özürlülere yönelik
hizmetleri yürütmek ve özürlüler merkezini oluşturmak.
Sayfa
9483
o) Temsil ve ağırlama giderleri için ayrılan ödeneği kullanmak.
p) Kanunlarla belediyeye verilen ve belediye meclisi veya belediye encümeni kararını
gerektirmeyen görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak.
Belediye başkanının özlük hakları
Madde 39- Belediye başkanına nüfusu;
a) 10.000'e kadar olan beldelerde 70.000,
b) 10.001'den 50.000'e kadar olan beldelerde 80.000,
c) 50.001'den 100.000'e kadar olan beldelerde 100.000,
d) 100.001'den 250.000'e kadar olan beldelerde 115.000,
e) 250.001'den 500.000’e kadar olan beldelerde 135.000,
f) 500.001’den 1.000.000’a kadar olan beldelerde 155.000,
g) 1.000.001’den 2.000.000’a kadar olan beldelerde 190.000,
h) 2.000.001’den fazla olan beldelerde 230.000,
Gösterge rakamının Devlet memurları için belirlenen aylık katsayı ile çarpımı
sonucu bulunacak tutarda aylık brüt ödenek ödenir. Nüfusu 50.001'den az olan il
merkezi beldelerde bu ödeneğin hesaplanmasında (c) bendinde belirtilen
gösterge rakamı esas alınır.
Belediye başkanının görevli, izinli ve hasta bulunduğu sürelerde ödeneği
kesilmez.
Belediye başkanlığı yapmış olanların, personel kanunlarına tâbi bir kadroya
atanmaları hâlinde belediye başkanlığında geçen süreleri memuriyette geçmiş
sayılır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca Devlet memurları ile bakmakla
yükümlü bulundukları için uygulanan sosyal hak ve yardımlar, aynı esas ve
usûllere göre belediye başkanları ile bakmakla yükümlü bulundukları için de
uygulanır.
Başkan vekili
Madde 40- Belediye başkanı izin,
hastalık veya başka bir sebeple görev başında bulunmadığı hâllerde, bu süre
içinde kendisine vekâlet etmek üzere, belediye meclisi üyeleri arasından birini
başkan vekili olarak görevlendirir.
Başkan vekili, başkanın yetkilerine sahiptir.
Başkan vekiline, görev süresince başkana ödenen aylık brüt ödeneğin gün hesabı
üzerinden ödenek verilir.
Stratejik plân ve performans
programı
Madde 41- Belediye başkanı, mahallî
idareler genel seçimlerinden itibaren altı ay içinde; kalkınma plânı ve
programı ile varsa bölge plânına uygun olarak stratejik plân ve ilgili olduğu
yıl başından önce de yıllık performans programı hazırlayıp belediye meclisine
sunar.
Stratejik plân, varsa üniversiteler ve meslek odaları ile konuyla ilgili sivil
toplum örgütlerinin görüşleri alınarak hazırlanır ve belediye meclisi
tarafından kabul edildikten sonra yürürlüğe girer.
Nüfusu 50.000'in altında olan belediyelerde stratejik plân yapılması zorunlu
değildir.
Stratejik plân ve performans programı bütçenin hazırlanmasına esas teşkil eder
ve belediye meclisinde bütçeden önce görüşülerek kabul edilir.
Yetki devri
Madde 42- Belediye başkanı, görev ve
yetkilerinden bir kısmını uygun gördüğü takdirde, yöneticilik sıfatı bulunan
belediye görevlilerine devredebilir.
Sayfa
9484
İhtilâf hâli
Madde 43- Belediye başkanının
kendisinin, birinci ve ikinci derecedeki kan ve kayın hısımlarının ve
evlatlıklarının, belediye ile ihtilâflı olduğu durumlarda dava açılması ve bu
davada belediyenin temsili, meclis birinci başkan vekili, bulunmadığı takdirde
ikinci başkan vekili veya bunların yetkilendireceği kişiler tarafından yerine
getirilir.
Belediye başkanlığının sona ermesi
Madde 44- Belediye başkanlığı, ölüm ve
istifa hâllerinde kendiliğinden sona erer.
Belediye başkanının;
a) Mazeretsiz ve kesintisiz olarak yirmi günden fazla görevini terk etmesi ve bu
durumun mahallin mülkî idare amiri tarafından belirlenmesi,
b) Seçilme yeterliğini kaybetmesi,
c) Görevini sürdürmesine engel bir hastalık veya sakatlık durumunun yetkili
sağlık kuruluşu raporuyla belgelenmesi,
d) Meclisin feshine neden olan eylem ve işlemlere katılması,
Hâllerinden birinin meydana gelmesi durumunda İçişleri
Bakanlığının başvurusu üzerine Danıştay kararıyla başkanlık sıfatı sona erer.
Belediye başkanlığının boşalması hâlinde
yapılacak işlemler
Madde 45- Belediye başkanlığının
herhangi bir nedenle boşalması durumunda, vali tarafından belediye meclisinin
on gün içinde toplanması sağlanır. Meclis, birinci başkan vekilinin, onun
bulunmaması durumunda ikinci başkan vekilinin, onun da bulunmaması durumunda en
yaşlı üyenin başkanlığında toplanarak;
a) Belediye başkanlığının boşalması veya seçim dönemini aşacak biçimde kamu
hizmetinden yasaklanma cezasının verilmiş olması durumunda bir başkan,
b) Başkanın görevden uzaklaştırılması, tutuklanması veya seçim dönemini
aşmayacak biçimde kamu hizmetinden yasaklama cezası alması durumunda bir başkan
vekili,
Seçer.
Belediye başkanı veya başkan vekili belediye meclis üyeleri arasından ve gizli
oyla seçilir. İlk iki oylamada üye tam sayısının üçte iki ve üçüncü oylamada
üye tam sayısının salt çoğunluğu aranır. Üçüncü oylamada salt çoğunluk
sağlanamazsa, bu oylamada en çok oy alan iki aday için dördüncü oylama yapılır.
Dördüncü oylamada en fazla oy alan üye, belediye başkanı veya başkan vekili
seçilmiş olur. Oyların eşitliği durumunda kur'a çekilir.
Birinci fıkranın (b) bendi uyarınca başkan vekili seçildikten sonra belediye
başkanlığının (a) bendinde belirtilen nedenlerle boşalması durumunda bu maddeye
göre belediye başkanı seçilir.
Yeni seçilen belediye başkanının görev süresi, yerine seçildiği başkanın görev
süresi ile sınırlıdır. Başkan vekili, yeni başkan seçilinceye veya görevden
uzaklaştırılmış ya da tutuklanmış olan başkan göreve dönünceye kadar görev
yapar.
Belediye başkanı veya başkan vekili seçilinceye kadar belediye başkanlığı
görevi, meclis birinci başkan vekili, bulunmaması durumunda ikinci başkan
vekili, onun da bulunmaması durumunda vali tarafından görevlendirilecek bir
kamu görevlisi tarafından yürütülür.
Belediye başkanı veya başkan vekili seçimi en geç onbeş gün içinde
tamamlanmadığı takdirde belediye meclisinin feshine ilişkin hükümler uygulanır.
Sayfa
9485
Belediye başkanı görevlendirilmesi
Madde 46- Belediye başkanlığının
herhangi bir nedenle boşalması ve yeni belediye başkanı veya başkan vekili
seçiminin yapılamaması durumunda, seçim yapılıncaya kadar belediye başkanlığına
büyükşehir ve il belediyelerinde İçişleri Bakanı, diğer belediyelerde vali
tarafından görevlendirme yapılır. Görevlendirilecek kişinin belediye başkanı
seçilme yeterliğine sahip olması şarttır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Organlara İlişkin Ortak Hükümler
Görevden uzaklaştırma
Madde 47- Görevleriyle ilgili bir suç
nedeniyle haklarında soruşturma veya kovuşturma açılan belediye organları veya
bu organların üyeleri, kesin hükme kadar İçişleri Bakanı tarafından görevden
uzaklaştırılabilir.
Görevden uzaklaştırma kararı iki ayda bir gözden geçirilir. Devamında kamu
yararı bulunmayan görevden uzaklaştırma kararı kaldırılır.
Görevden uzaklaştırılanlar hakkında; kovuşturma açılmaması, kamu davasının düşmesi
veya beraat kararı verilmesi, davanın genel af ile ortadan kaldırılması veya
görevden düşürülmeyi gerektirmeyen bir suçla mahkûm olunması durumunda görevden
uzaklaştırma kararı kaldırılır.
Görevden uzaklaştırılan belediye başkanına, görevden uzak kaldığı sürece aylık
ödeneğinin üçte ikisi ödenir ve bu süre içinde diğer sosyal hak ve yardımlardan
yararlanmaya devam eder.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Belediye Teşkilâtı
BİRİNCİ BÖLÜM
Belediye Teşkilâtı ve Personeli
Belediye teşkilâtı
Madde 48- Belediye teşkilâtı, norm
kadroya uygun olarak yazı işleri, malî hizmetler, fen işleri ve zabıta
birimlerinden oluşur.
Beldenin nüfusu, fizikî ve coğrafî yapısı, ekonomik, sosyal ve kültürel
özellikleri ile gelişme potansiyeli dikkate alınarak, norm kadro ilke ve
standartlarına uygun olarak gerektiğinde sağlık, itfaiye, imar, insan
kaynakları, hukuk işleri ve ihtiyaca göre diğer birimler oluşturulabilir. Bu
birimlerin kurulması, kaldırılması veya birleştirilmesi belediye meclisinin
kararıyla olur.
Norm kadro ve personel istihdamı
Madde 49- Norm kadro ilke ve
standartları İçişleri Bakanlığı ve Devlet Personel Başkanlığı tarafından
müştereken belirlenir. Belediyenin ve bağlı kuruluşlarının norm kadroları, bu ilke
ve standartlar çerçevesinde belediye meclisi kararıyla belirlenir.
Belediye personeli, belediye başkanı tarafından atanır. Birim müdürlüğü ve üstü
yönetici kadrolarına yapılan atamalar ilk toplantıda belediye meclisinin
bilgisine sunulur.
Sayfa
9486
Belediye ve bağlı kuruluşlarında, norm kadroya uygun olarak çevre, sağlık,
veterinerlik, teknik, hukuk, ekonomi, bilişim ve iletişim, plânlama, araştırma
ve geliştirme, eğitim ve danışmanlık alanlarında avukat, mimar, mühendis, şehir
ve bölge plâncısı, çözümleyici ve programcı, tabip, uzman tabip, ebe, hemşire,
veteriner, kimyager, teknisyen ve tekniker gibi uzman ve teknik personel yıllık
sözleşme ile çalıştırılabilir. Sözleşmeli personel eliyle yürütülen hizmetlere
ilişkin boş kadrolara ayrıca atama yapılamaz. Bu personelin, yürütecekleri
hizmetler için ihdas edilmiş kadro unvanının gerektirdiği nitelikleri
taşımaları şarttır. Bu fıkra uyarınca sözleşmeli olarak istihdam edileceklere
ödenecek net ücret, söz konusu kadro unvanı için birinci derecenin birinci
kademesi esas alınmak suretiyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre
tespit edilecek her türlü ödemeler toplamının net tutarının yüzde 25 fazlasını
geçmemek üzere belediye meclisi kararıyla belirlenir. Genel hükümlere göre birinci
dereceden kadro ihdas edilemeyen kadro unvanları için ise o kadro unvanından
ihdası yapılmış en yüksek kadro derecesinin birinci kademesi esas alınır ve
yapılacak ödemenin azami tutarı yukarıda belirtilen usûle göre tespit olunur.
Bu fıkra hükümlerine göre çalıştırılacak personel için İçişleri Bakanlığı
unvanlar itibarıyla sınırlama getirebilir.
Avukat, mimar, mühendis (inşaat mühendisi ve harita mühendisi olmak kaydıyla)
ve veteriner kadrosu bulunmayan veya işlerin azlığı nedeniyle bu unvanlarda
kadrolu personel istihdamına ihtiyaç duyulmayan belediyelerde, bu hizmetlerin
yürütülmesi amacıyla, haftanın ya da ayın belirli gün veya saatlerinde kısmi
zamanlı olarak sözleşme ile personel çalıştırılabilir. Kısmi zamanlı olarak
çalıştırılacak personel sayısı yukarıda belirtilen her unvan için birden fazla
olamaz ve bunlarla yapılacak sözleşme süresi takvim yılını aşamaz. Bunlara
ödenecek net ücret, aynı unvanlı kadroların birinci derecesinin birinci
kademesi için yapılması gereken bütün ödemeler toplamının net tutarının
yarısını geçmemek ve çalıştırılacak süre ile orantılı olmak üzere belediye
meclisi kararı ile tespit edilir. Bu fıkra uyarınca sözleşmeli personel olarak
çalıştırılanlar için iş sonu tazminatı ödenmez ve işsizlik sigortası primi yatırılmaz.
Bunlardan yaptıkları başka işler sebebiyle herhangi bir sosyal güvenlik
kurumuna tâbi olanlar için sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası primi
yatırılmaz ve aynı kişi birden fazla belediye veya bağlı kuruluşta
çalıştırılamaz.
Üçüncü ve dördüncü fıkra hükümleri uyarınca çalıştırılacak personele her ne ad
altında olursa olsun sözleşme ücreti dışında herhangi bir ödeme yapılmaz ve
ücret mahiyetinde aynî ya da nakdî menfaat temin edilmez. Bu personel hakkında
bu Kanunla düzenlenmeyen hususlarda vize şartı aranmaksızın 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına göre istihdam edilenler
hakkındaki hükümler uygulanır. Bu personele ait sözleşme örnekleri sözleşmenin
imzalanmasını izleyen 30 gün içinde İçişleri Bakanlığına gönderilir. (1)
Kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen memurlar, belediye başkanının
talebi, kendilerinin ve kurumlarının muvafakatiyle, belediyelerin birim müdürü
ve üstü yönetici kadrolarında geçici olarak görevlendirilebilirler. Bu şekilde
görevlendirmelerde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B)
fıkrasında öngörülen şartlar dikkate alınır. Belediyelerde bu şekilde istihdam
edilen personel kurumlarından izinli sayılırlar. Bu personelin görevlendirildikleri
süre zarfındaki, görevlendirildikleri kadroya ait
her türlü malî hakları ile
––––––––––––––––
(1)
28/12/2007 tarihli ve 26740 Mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan,
14/12/2007 tarihli ve 5724 sayılı 2008 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun 28
inci maddesiyle; bu fıkrada yer alan "Bu personele ait sözleşme örnekleri
sözleşmenin imzalanmasını izleyen 30 gün içinde İçişleri Bakanlığına ve Maliye
Bakanlığına gönderilir." hükmünün "Bu personele ait sözleşme
örnekleri sözleşmenin imzalanmasını izleyen 30 gün içinde İçişleri Bakanlığına
gönderilir." şeklinde uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.Daha sonra
24/7/2008 tarihli ve 5793 sayılı Kanunun 46 ncı maddesiyle fıkrasında yer alan
"İçişleri Bakanlığına ve Maliye Bakanlığına" ibaresi "İçişleri
Bakanlığına" şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
Sayfa
9487
kurumları tarafından karşılanması gereken sosyal
güvenlik ve benzeri diğer hakları belediye tarafından ödenir. İzinli oldukları
müddet, terfi ve emekliliklerinde hesaba katılır ve terfi haklarını kazananlar
başkaca bir işleme lüzum kalmaksızın terfi ettirilirler. Bu şekilde
görevlendirilenler, görevlendirme süresinin sona ermesinden itibaren onbeş gün
içerisinde yazılı olarak kurumlarına başvurmaları hâlinde en geç bir ay
içerisinde kadrolarına veya müktesebine uygun başka bir kadroya atanırlar.
Norm kadrosunda belediye başkan yardımcısı bulunan belediyelerde norm kadro
sayısına bağlı kalınmaksızın; belediye başkanı, zorunlu gördüğü takdirde,
nüfusu 50.000'e kadar olan belediyelerde bir, nüfusu 50.001-200.000 arasında
olan belediyelerde iki, nüfusu 200.001-500.000 arasında olan belediyelerde üç,
nüfusu 500.000 ve fazla olan belediyelerde dört belediye meclis üyesini
belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirebilir. Bu şekilde görevlendirilen
meclis üyelerine belediye başkanına verilen ödeneğin 2/3'ünü aşmamak üzere
belediye meclisi tarafından belirlenecek aylık ödenek verilir ve taleplerine
göre bir sosyal güvenlik kurumu ile ilişkilendirilir. Bu şekilde görevlendirme,
memuriyete geçiş, sözleşmeli veya işçi statüsünde çalışma dâhil ilgililer
açısından herhangi bir hak teşkil etmez ve belediye meclisinin görev süresini
aşamaz. Sosyal güvenlik prim ve benzeri giderlerden kurum karşılıkları belediye
bütçesinden karşılanır.
Belediyenin yıllık toplam personel giderleri, gerçekleşen en son yıl bütçe
gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme
katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu aşamaz. Nüfusu
10.000'in altında olan belediyelerde bu oran yüzde kırk olarak uygulanır. Yıl
içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi
sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl
ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni
personel alımı yapılamaz. Yeni personel alımı nedeniyle bu oranın aşılması
sebebiyle oluşacak kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren hesaplanacak
kanunî faiziyle birlikte belediye başkanından tahsil edilir. Personelin her
türlü alacakları zamanında ve öncelikle ödenir.
Sözleşmeli ve işçi statüsünde çalışanlar hariç belediye memurlarına, başarı
durumlarına göre toplam memur sayısının yüzde onunu ve Devlet memurlarına
uygulanan aylık katsayının (20.000) gösterge rakamı ile çarpımı sonucu
bulunacak miktarı geçmemek üzere, hastalık ve yıllık izinleri dâhil olmak
üzere, çalıştıkları sürelerle orantılı olarak encümen kararıyla yılda en fazla
iki kez ikramiye ödenebilir.
Personel devri
Madde 50- Bu Kanunun 8 ve 11 inci
maddeleri uyarınca tüzel kişiliği kaldırılan belediyelerin kadroları ve
personeli; katılma hâlinde katıldıkları belediyeye, köye dönüştürülme hâlinde
ilgili il özel idaresine devredilir. Devredilen personelden kadro ve görev unvanları
değişmeyenler, aynı unvanlı kadrolara atanmış sayılırlar. Devredilen
personelden durumlarına uygun boş kadro olmayanların veya mevcut kadro unvanı
ile atamaları yapılamayanların kadro unvanları üç ay içerisinde ilgili belediye
meclisi veya il genel meclisince aynı sınıf içerisinde kalmak kaydıyla
değiştirilir. Bu değişiklikten itibaren bir ay içerisinde ilgililerin
durumlarına uygun kadrolara atamaları yapılır. Söz konusu personel, atama
işlemleri yapılıncaya kadar devredildikleri belediye veya il özel idaresince
ihtiyaç duyulan işlerde görevlendirilebilirler. Bunlar yeni bir kadroya
atanıncaya kadar eski kadrolarına ait aylık, ücret, ek gösterge, her türlü zam
ve tazminatları ile diğer malî haklarını devredildikleri belediye veya il özel
idaresinden almaya devam ederler. Devredilen personelden memur
statüsünde görev yapanların, atandıkları
Sayfa
9488
yeni kadrolarının aylık,
ekgösterge, her türlü zam ve tazminatları ile diğer malî hakları toplamının net
tutarının, eski kadrolarına bağlı olarak en son ayda almakta oldukları aylık,
ek gösterge, her türlü zam ve tazminatları ile diğer malî hakları toplamı net
tutarından az olması hâlinde aradaki fark giderilinceye kadar atandıkları
kadrolarda kaldıkları sürece herhangi bir kesintiye tâbi olmaksızın tazminat
olarak ödenir.
Tüzel kişiliği kaldırılan belediyelerde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4
üncü maddesinin (B) fıkrasına göre istihdam edilen sözleşmeli personelin
pozisyonları, (…) (1) başka bir işleme gerek kalmaksızın devredildikleri
belediye veya il özel idaresi adına vize edilmiş sayılır.(1)
İKİNCİ BÖLÜM
Belediye Zabıtası, İtfaiye ve Acil Durum Plânlaması
Zabıtanın görev ve yetkileri
Madde 51- Belediye zabıtası, beldede
esenlik, huzur, sağlık ve düzenin sağlanmasıyla görevli olup bu amaçla,
belediye meclisi tarafından alınan ve belediye zabıtası tarafından yerine
getirilmesi gereken emir ve yasaklarla bunlara uymayanlar hakkında mevzuatta
öngörülen ceza ve diğer yaptırımları uygular.
Görevini yaparken zabıtaya karşı gelenler, kolluk kuvvetlerine karşı gelenler
gibi cezalandırılır.
Belediye zabıta teşkilâtının çalışma usûl ve esasları, çalışanların görev ve
yetkileri, memurluğa alınması için taşımaları gereken nitelikler, alacakları
meslek içi eğitim, görevde yükselme, meslekten çıkarılma, giyecekleri kıyafet
ve savunma amaçlı olarak kullanacakları aletler ile zabıta teşkilâtında hizmet
gereklerine göre oluşturulacak birimler, İçişleri Bakanlığı tarafından
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Belediye, bu yönetmeliğe aykırı olmamak
üzere ek düzenlemeler yapabilir.
Zabıta hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. Zabıta personelinin çalışma
süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma
süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini
sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye zabıta ve özel güvenlik hizmetlerinde
fiilen çalışanlara, fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen
üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu
tutar ödenir.
İtfaiye
Madde 52- İtfaiye teşkilâtının çalışma
usûl ve esasları, çalışanların görev ve yetkileri, memurluğa alınması için
taşımaları gereken nitelikler, alacakları meslek içi eğitim, görevde yükselme,
meslekten çıkarılma, giyecekleri kıyafet ve savunma amaçlı olarak
kullanacakları aletler ile itfaiye teşkilâtında hizmet gereklerine göre
oluşturulacak birimler, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle
düzenlenir. Belediye bu yönetmeliğe aykırı olmamak üzere ek düzenlemeler
yapabilir.
İtfaiye hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. İtfaiye personelinin çalışma
süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma
süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini
sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye itfaiye teşkilâtında fiilen çalışanlara
fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak
kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir.
–––––––––––––––––––––
(1) Bu fıkrada yer
alan “... avukat unvanlı pozisyonlar hariç olmak üzere, ...” ifadesi,
Anayasa Mahkemesinin 24/1/2007 tarihli ve E.: 2005/95, K.: 2007/5 sayılı Kararı
ile iptal edilmiştir.
Sayfa
9489
Acil durum plânlaması
Madde 53- Belediye; yangın, sanayi
kazaları, deprem ve diğer doğal afetlerden korunmak veya bunların zararlarını
azaltmak amacıyla beldenin özelliklerini de dikkate alarak gerekli afet ve acil
durum plânlarını yapar, ekip ve donanımı hazırlar.
Acil durum plânlarının hazırlanmasında varsa il ölçeğindeki diğer acil durum
plânlarıyla da koordinasyon sağlanır ve ilgili bakanlık, kamu kuruluşları, meslek
teşekkülleriyle üniversitelerin ve diğer mahallî idarelerin görüşleri alınır.
Plânlar doğrultusunda halkın eğitimi için gerekli önlemler alınarak ikinci
fıkrada sayılan idareler, kurumlar ve örgütlerle ortak programlar yapılabilir.
Belediye, belediye sınırları dışında yangın ve doğal afetler meydana gelmesi
durumunda, bu bölgelere gerekli yardım ve destek sağlayabilir.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Belediyelerin Denetimi
Denetimin amacı
Madde 54- Belediyelerin denetimi;
faaliyet ve işlemlerde hataların önlenmesine yardımcı olmak, çalışanların ve
belediye teşkilâtının gelişmesine, yönetim ve kontrol sistemlerinin geçerli,
güvenilir ve tutarlı duruma gelmesine rehberlik etmek amacıyla; hizmetlerin
süreç ve sonuçlarını mevzuata,
önceden belirlenmiş amaç ve
hedeflere, performans ölçütlerine ve kalite standartlarına göre tarafsız olarak
analiz etmek, karşılaştırmak ve ölçmek; kanıtlara dayalı olarak değerlendirmek,
elde edilen sonuçları rapor hâline getirerek ilgililere duyurmaktır.
Denetimin kapsamı ve türleri
Madde 55- Belediyelerde iç ve dış
denetim yapılır. Denetim, iş ve işlemlerin hukuka uygunluk, malî ve performans
denetimini kapsar.
İç ve dış denetim 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu hükümlerine
göre yapılır.
Ayrıca, belediyenin malî işlemler dışında kalan diğer idarî işlemleri, hukuka
uygunluk ve idarenin bütünlüğü açısından İçişleri Bakanlığı tarafından da
denetlenir.
Belediyelere bağlı kuruluş ve işletmeler de yukarıdaki esaslara göre
denetlenir.
Denetime ilişkin sonuçlar kamuoyuna açıklanır ve meclisin bilgisine sunulur.
Faaliyet raporu
Madde 56- Belediye başkanı, 5018 sayılı
Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 41 inci maddesinin dördüncü fıkrasında
belirtilen biçimde; stratejik plân ve performans programına göre yürütülen
faaliyetleri, belirlenmiş performans ölçütlerine göre hedef ve gerçekleşme
durumu ile meydana gelen sapmaların nedenlerini ve belediye borçlarının
durumunu açıklayan faaliyet raporunu hazırlar. Faaliyet raporunda, bağlı
kuruluş ve işletmeler ile belediye ortaklıklarına ilişkin söz konusu bilgi ve
değerlendirmelere de yer verilir.
Faaliyet raporu nisan ayı toplantısında belediye başkanı tarafından meclise
sunulur. Raporun bir örneği İçişleri Bakanlığına gönderilir ve kamuoyuna da
açıklanır.
Sayfa
9490
Hizmetlerde aksama
Madde 57- Belediye hizmetlerinin ciddi
bir biçimde aksatıldığının ve bu durumun halkın sağlık, huzur ve esenliğini
hayati derecede olumsuz etkilediğinin İçişleri Bakanlığının talebi üzerine
yetkili sulh hukuk hâkimi tarafından belirlenmesi durumunda İçişleri Bakanı,
hizmetlerde meydana gelecek aksamanın giderilmesini, hizmetin özelliğine göre
makul bir süre vererek belediye başkanından ister.
Aksama giderilemezse, söz konusu hizmetin yerine getirilmesini o ilin
valisinden ister. Bu durumda vali, aksaklığı öncelikle belediyenin araç, gereç,
personel ve diğer kaynaklarıyla giderir. Mümkün olmadığı takdirde diğer kamu
kurum ve kuruluşlarının imkânlarını da kullanabilir. Ortaya çıkacak maliyet
vali tarafından İller Bankasına bildirilir ve İller Bankasınca o belediyenin
müteakip ay genel bütçe vergi gelirleri tahsilâtı toplamı üzerinden belediyeye
ayrılan paydan valilik emrine gönderilir.
İçişleri Bakanlığının talebi üzerine sulh hukuk hâkimi tarafından alınan karara
karşı ilgili belediyece asliye hukuk mahkemesine itiraz edilebilir.
Denetimle ilgili diğer hükümler
Madde 58- Denetimin yapılması ve
faaliyet raporunun hazırlanması hususunda bu Kanunda hüküm bulunmayan
durumlarda 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile diğer
kanunların ilgili hükümleri uygulanır.
BEŞİNCİ KISIM
Malî Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Belediyenin Gelir ve Giderleri
Belediyenin gelirleri
Madde 59- Belediyenin gelirleri
şunlardır:
a) Kanunlarla gösterilen belediye vergi, resim, harç ve katılma payları.
b) Genel bütçe vergi gelirlerinden ayrılan pay.
c) Genel ve özel bütçeli idarelerden yapılacak ödemeler.
d) Taşınır ve taşınmaz malların kira, satış ve başka suretle
değerlendirilmesinden elde edilecek gelirler.
e) Belediye meclisi tarafından belirlenecek tarifelere göre tahsil edilecek
hizmet karşılığı ücretler.
f) Faiz ve ceza gelirleri.
g) Bağışlar.
h) Her türlü girişim, iştirak ve faaliyetler karşılığı sağlanacak gelirler.
i) Diğer gelirler.
Büyükşehir belediyelerinde büyükşehir sınırları ve mücavir alanları içinde
belediyelerince tahsil edilen emlak vergisi tutarının tamamı ilgili ilçe ve ilk
kademe belediyeleri tarafından alınır. Bunlardan büyükşehir belediyesine veya
özel idareye ayrıca pay kesilmez.
Sayfa
9491
Belediyenin giderleri
Madde 60- Belediyenin giderleri
şunlardır:
a) Belediye binaları, tesisleri ile araç ve malzemelerinin temini, yapımı,
bakımı ve onarımı için yapılan giderler.
b) Belediyenin personeline ve seçilmiş organlarının üyelerine ödenen maaş,
ücret, ödenek, huzur hakkı, yolluklar, hizmete ilişkin eğitim harcamaları ile
diğer giderler.
c) Her türlü alt yapı, yapım, onarım ve bakım giderleri.
d) Vergi, resim, harç, katılma payı, hizmet karşılığı alınacak ücretler ve
diğer gelirlerin takip ve tahsili için yapılacak giderler.
e) Belediye zabıta ve itfaiye hizmetleri ile diğer görev ve hizmetlerin
yürütülmesi için yapılacak giderler.