9285
İL ÖZEL İDARESİ KANUNU
Kanun
Numarası
: 5302
Kabul
Tarihi
: 22/2/2005
Yayımlandığı R.Gazete : Tarih: 4/3/2005 Sayı : 25745
Yayımlandığı
Düstur : Tertip : 5 Cilt
: 44 Sayfa:
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
Madde 1- Bu Kanunun amacı; il özel
idaresinin kuruluşunu, organlarını, yönetimini, görev, yetki ve sorumlulukları
ile çalışma usul ve esaslarını düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2- Bu Kanun il özel idaresini
kapsar.
Tanımlar
Madde 3- Bu Kanunun uygulanmasında;
a) İl özel idaresi: İl halkının mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını
karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek
oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisini,
b) İl özel idaresinin organları: İl genel meclisini, il encümenini ve valiyi,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
İl Özel
İdaresinin Kuruluşu ve Sınırları
Kuruluş
Madde 4- İl özel idaresi, ilin kurulmasına
dair kanunla kurulur ve ilin kaldırılmasıyla tüzel kişiliği sona erer.
İl özel idaresinin görev alanı
Madde 5- İl özel idaresinin görev
alanı il sınırlarını kapsar.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İl Özel İdaresinin Görev, Yetki ve Sorumlulukları
İl özel idaresinin görev ve sorumlulukları
Madde 6- İl özel idaresi mahallî
müşterek nitelikte olmak şartıyla;
a) Gençlik ve spor Sağlık, tarım, sanayi ve ticaret; Belediye sınırları il
sınırı olan Büyükşehir Belediyeleri hariç ilin çevre düzeni plânı, bayındırlık
ve iskân, toprağın korunması, erozyonun önlenmesi, kültür, sanat, turizm,
sosyal hizmet ve yardımlar, yoksullara mikro kredi verilmesi, çocuk yuvaları ve
yetiştirme yurtları; ilk ve orta öğretim kurumlarının arsa temini, binalarının
yapım, bakım ve onarımı ile diğer ihtiyaçlarının karşılanmasına ilişkin
hizmetleri il sınırları içinde, (1)(2)(3)
––––––––––––––––––
(1)Bu bentte
yer alan "Sağlık“ ibaresnden önce gelmek üzere, 28/4/2005 tarihli ve 5340 sayılı
Kanunun 24 üncü maddesiyle "Gençlik ve spor“ ibaresi eklenmiş ve
metne işlenmiştir.
(2) 3/7/2005
tarihli ve 5393 sayılı Kanunun 85 inci maddesiyle “erozyonun önlenmesi,”
ibaresinden sonra gelmek üzere “kültür, sanat, turizm,” ibaresi eklenmiş ve metne
işlenmiştir.
(3) 1/7/2006
tarihli ve 5538 sayılı Kanunun 26 ncı maddesiyle bu bentte yer alan "İlin
çevre düzeni planı" ibaresinden önce gelmek üzere "Belediye sınırları
il sınırı olan Büyükşehir Belediyeleri hariç" ibaresi eklenmiş ve metne
işlenmiştir.
Sayfa
9286
b)
İmar, yol, su, kanalizasyon, katı atık, çevre, acil yardım ve kurtarma (...)(1);
orman köylerinin desteklenmesi, ağaçlandırma, park ve bahçe tesisine ilişkin
hizmetleri belediye sınırları dışında,
Yapmakla görevli ve yetkilidir.
(Ek fıkra: 3/7/2005-5393/85 md.; Değişik ikinci fıkra: 24/7/2008-5793/42
md.) Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları; yapım, bakım ve onarım
işleri, devlet ve il yolları, içme suyu, sulama suyu, kanalizasyon, enerji
nakil hattı, sağlık, eğitim, kültür, turizm, çevre, imar, bayındırlık, iskan,
gençlik ve spor gibi hizmetlere ilişkin yatırımlar ile bakanlıklar ve diğer
merkezi idare kuruluşlarının görev alanına giren diğer yatırımları, kendi
bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri il özel idarelerine aktarmak
suretiyle gerçekleştirebilir. Aktarma işlemi ilgili bakanın onayıyla yapılır ve
bu ödenekler tahsis amacı dışında kullanılamaz. İş, il özel idaresinin tabi
olduğu usul ve esaslara göre sonuçlandırılır. İl özel idareleri de bütçe
imkanları ölçüsünde bu yatırımlara kendi bütçesinden ödenek aktarabilir. Bu
fıkraya göre, bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları tarafından
aktarılacak ödenekler ile gerçekleştirilecek yatırımlar, birinci fıkrada
öngörülen görev alanı sınırlamasına tabi olmaksızın bütün il sınırları içinde
yapılabilir.
(Ek fıkra: 1/7/2006-5538/26 md.) İl özel idaresi bütçesinden, emniyet
hizmetlerinin gerektirdiği teçhizat alımıyla ilgili harcamalar yapılabilir.
İl çevre düzeni plânı; valinin koordinasyonunda, büyükşehirlerde büyükşehir
belediyeleri, diğer illerde il belediyesi ve il özel idaresi ile birlikte
yapılır. İl çevre düzeni plânı belediye meclisi ile il genel meclisi tarafından
onaylanır. (Ek cümle: 1/7/2006-5538/26 md.) Belediye sınırları il sınırı
olan Büyükşehir Belediyelerinde il çevre düzeni planı ilgili Büyükşehir
Belediyeleri tarafından yapılır veya yaptırılır ve doğrudan Belediye Meclisi
tarafından onaylanır.
Hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırası, il özel idaresinin malî
durumu, hizmetin ivediliği ve verildiği yerin gelişmişlik düzeyi dikkate
alınarak belirlenir.
İl özel idaresi hizmetleri, vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun
yöntemlerle sunulur. Hizmet sunumunda özürlü, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin
durumuna uygun yöntemler uygulanır.
Hizmetlerin diğer mahallî idareler ve kamu kuruluşları arasında bütünlük ve
uyum içinde yürütülmesine yönelik koordinasyon o ilin valisi tarafından
sağlanır.
4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığına
ve organize sanayi bölgelerine tanınan yetki ve sorumluluklar bu Kanun kapsamı
dışındadır.
İl özel idaresinin yetkileri ve imtiyazları
Madde 7- İl özel idaresinin yetkileri
ve imtiyazları şunlardır:
a) Kanunlarla verilen görev ve hizmetleri yerine getirebilmek için her türlü
faaliyette bulunmak, gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri için kanunlarda
belirtilen izin ve ruhsatları vermek ve denetlemek.
b) Kanunların il özel idaresine verdiği yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarmak,
emir vermek, yasak koymak ve uygulamak, kanunlarda belirtilen cezaları vermek.
––––––––––––
(1) 3/7/2005
tarihli ve 5393 sayılı Kanunun 85 inci maddesiyle bu arada yer alan “kültür,
turizm, gençlik ve spor” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
Sayfa
9286-1
c) Hizmetlerin yürütülmesi amacıyla, taşınır ve taşınmaz malları almak, satmak,
kiralamak veya kiraya vermek, takas etmek, bunlar üzerinde sınırlı aynî hak
tesis etmek.
d) Borç almak ve bağış kabul etmek.
e) Vergi, resim ve harçlar dışında kalan ve miktarı yirmibeşmilyar Türk
Lirasına kadar olan dava konusu uyuşmazlıkların anlaşmayla tasfiyesine karar
vermek.
f) Özel kanunları gereğince il özel idaresine ait vergi, resim ve harçların
tarh, tahakkuk ve tahsilini yapmak.
g) Belediye sınırları dışındaki gayri sıhhî müesseseler ile umuma açık
istirahat ve eğlence yerlerine ruhsat vermek ve denetlemek.(Ek cümle:
6/3/2007-5594/4 md.) Ancak, sivil hava ulaşımına açık havaalanları
bünyesinde yer alan tüm tesislere işyeri açma ve çalışma ruhsatı dahil her
türlü ruhsat, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından verilir. Bu konuya
ilişkin usûl ve esaslar Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünce hazırlanacak
bir yönetmelikle düzenlenir.
İl özel idaresi, hizmetleri ile ilgili olarak, halkın görüş ve düşüncelerini
belirlemek amacıyla kamuoyu yoklaması ve araştırması yapabilir.
İl özel idaresinin mallarına karşı suç işleyenler Devlet malına karşı suç
işlemiş sayılır. (Ek cümle: 1/7/2006-5538/26 md.) 2886 sayılı Devlet
İhale Kanununun 75 inci maddesi hükümleri il özel idaresi taşınmazları hakkında
da uygulanır.
İl özel idaresinin proje karşılığı borçlanma yoluyla elde edilen gelirleri,
vergi, resim ve harçları, şartlı bağışlar ve kamu hizmetlerinde fiilen
kullanılan malları haczedilemez.
Sayfa
9287
İl özel idaresine tanınan muafiyetler
Madde 8- İl özel idaresinin kamu
hizmetine ayrılan veya kamunun yararlanmasına açık, gelir getirmeyen taşınmaz
malları ile bunların inşa ve kullanımları katma değer vergisi ile özel tüketim
vergisi hariç her türlü vergi, resim, harç, katkı ve katılma paylarından
muaftır. (1)
İKİNCİ KISIM
İl Özel
İdaresinin Organları
BİRİNCİ BÖLÜM
İl Genel Meclisi
İl genel meclisi
Madde 9- İl genel meclisi, il özel
idaresinin karar organıdır ve ilgili kanunda gösterilen esas ve usullere göre
ildeki seçmenler tarafından seçilmiş üyelerden oluşur.
İl genel meclisinin görev ve yetkileri
Madde 10- İl genel meclisinin görev ve
yetkileri şunlardır:
a) Stratejik plân ile yatırım ve çalışma programlarını, il özel idaresi
faaliyetlerini ve personelinin performans ölçütlerini görüşmek ve karara
bağlamak.
b) Bütçe ve kesinhesabı kabul etmek, bütçede kurumsal kodlama yapılan birimler
ile fonksiyonel sınıflandırmanın birinci düzeyleri arasında aktarma yapmak.
c) Belediye sınırları il sınırı olan Büyükşehir Belediyeleri hariç İl çevre
düzeni plânı ile belediye sınırları dışındaki alanların imar plânlarını
görüşmek ve karara bağlamak.(2)
d) Borçlanmaya karar vermek.
e) Bütçe içi işletmeler ile Türk Ticaret Kanununa tâbi ortaklıklar kurulmasına
veya bu ortaklıklardan ayrılmaya, sermaye artışına ve gayrimenkul yatırım
ortaklığı kurulmasına karar vermek.
f) Taşınmaz mal alımına, satımına, trampa edilmesine, tahsisine, tahsis
şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın akar haline
getirilmesine izin; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi yirmibeş yılı
geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine karar vermek.
g) Şartlı bağışları kabul etmek.
h) (İptal: Anayasa Mahkemesinin 18/1/2007 tarihli ve E.:2005/32,
K.:2007/3 sayılı Kararı ile.)
i) İl özel idaresi adına imtiyaz verilmesine ve il özel idaresi yatırımlarının
yap-işlet veya yap-işlet-devret modeli ile yapılmasına, il özel idaresine ait
şirket, işletme ve iştiraklerin özelleştirilmesine karar vermek.
j) Encümen üyeleri ile ihtisas komisyonları üyelerini seçmek.
k) İl özel idaresi tarafından çıkarılacak yönetmelikleri kabul etmek.
l) Norm kadro çerçevesinde il özel idaresinin ve bağlı kuruluşlarının
kadrolarının ihdas, iptal ve değiştirilmesine karar vermek.
m) Yurt içindeki ve yurt dışındaki mahallî idareler ve mahallî idare
birlikleriyle karşılıklı işbirliği yapılmasına karar vermek.
n) Diğer mahallî idarelerle birlik kurulmasına, kurulmuş birliklere katılmaya
veya ayrılmaya karar vermek.
o) İl özel idaresine kanunlarla verilen görev ve hizmetler dışında kalan ve
ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini
belirlemek.
___________________
(1) 4/6/2008
tarihli ve 5766 sayılı Kanunun 13 üncü maddesiyle; bu maddede yer alan
"inşa ve kullanımları" ibaresinden sonra gelmek üzere "katma
değer vergisi ile özel tüketim vergisi hariç" ibaresi eklenmiş ve metne
işlenmiştir.
(2)1/7/2006 tarihli
ve 5538 sayılı Kanunun 26 ncı maddesiyle bu bentte yer alan "İl Çevre
Düzeni Planı" ibaresinden önce gelmek üzere "Belediye sınırları il
sınırı olan Büyükşehir Belediyeleri hariç" ibaresi eklenmiş ve metne
işlenmiştir.
Sayfa
9288
Meclis başkanlık divanı
Madde 11- İl genel meclisi, seçim sonuçlarının ilânını izleyen beşinci
gün kendiliğinden toplanır. Bu toplantıda meclise en yaşlı üye başkanlık eder.
Meclis, bu toplantıda, üyeleri arasından ve gizli oyla meclis başkanını, meclis
birinci ve ikinci başkan vekillerini, ikisi yedek olmak üzere dört kâtip üyeyi
ilk iki yıl için görev yapmak üzere seçer. İlk iki yıldan sonra seçilecek
başkanlık divanı, yapılacak ilk mahallî idareler seçimlerine kadar görev yapar.
Meclis başkanlık divanı seçimi üç gün içinde tamamlanır.
Meclis başkanlığı ve başkanlık divanında boşalma olması durumunda, kalan süreyi
tamamlamak üzere, yenisi seçilir.
İl genel meclisine meclis başkanı, bulunmaması durumunda meclis birinci başkan
vekili, onun da bulunmaması durumunda ikinci başkan vekili başkanlık eder.
Meclis başkanı, meclis çalışmalarında düzeni sağlamakla yükümlüdür.
İl genel meclisinin çalışmalarına ilişkin esas ve usuller İçişleri Bakanlığı
tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Meclis toplantısı
Madde 12- İl genel meclisi, il genel
meclisince belirlenecek bir aylık tatil hariç her ayın ilk haftası meclis
tarafından önceden belirlenen günde mutat toplantı yerinde toplanır. (Mülga
son cümle: 3/7/2005-5393/85 md.)
Bütçe görüşmesine rastlayan toplantı süresi en çok yirmi gün, diğer
toplantıların süresi en çok beş gündür.
Mutat toplantı yeri dışında toplanılmasının zorunlu olduğu durumda üyelere ve
valiye önceden bilgi vermek kaydıyla meclis başkanının belirlediği yerde
toplantı yapılır. Ayrıca, toplantının yeri ve zamanı mutat usullerle halka
duyurulur.
İl genel meclisinin toplantıları açıktır. Meclis başkanı veya üyelerden
herhangi birinin gerekçeli önerisi üzerine, toplantıya katılanların salt
çoğunluğuyla kapalı oturum yapılmasına karar verilebilir. Salt çoğunluk belli
bir sayının yarısından az olmayan çoğunluğu ifade eder.
İl genel meclisi görüşmeleri görevlilerce tutanağa geçirilir, tutanak başkan ve
kâtip üyeler tarafından imzalanır. Toplantılar, meclisin kararıyla sesli veya
görüntülü cihazlarla da kaydedilebilir.
Özel idare teşkilatı ve ildeki kamu kurum ve kuruluşlarının birim amirleri
gündemdeki konularla ilgili olarak meclis toplantılarına davet edilebilir
ve bilgi alınabilir.
(Ek Fıkra: 30/5/2007-5675/2 md.) İl genel meclisi başkanı, acil
durumlarda lüzum görmesi halinde il genel meclisini bir yılda üç defadan fazla
olmamak ve her toplantı bir birleşimi geçmemek üzere toplantıya çağırır.
Olağanüstü toplantı çağrısı ve gündem en az üç gün önceden meclis üyelerine
yazılı olarak duyurulur ve ayrıca mutat usûllerle ilan edilir. Olağanüstü
toplantılarda çağrıyı gerektiren konuların dışında hiçbir konu görüşülemez.
Gündem
Madde 13- Gündem, meclis başkanı
tarafından belirlenir ve üyelere en az üç gün önceden bildirilir. Valinin
önerdiği hususlar gündeme alınır. Gündem, çeşitli yollarla da halka duyurulur.
İl genel meclisi üyeleri de il özel idaresine ait işlerle ilgili konuların
gündeme alınmasını önerebilir. Öneri, toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla
kabul edildiği takdirde gündeme alınır.
Toplantı ve karar yeter sayısı
Madde 14- İl genel meclisi, üye tam
sayısının salt çoğunluğuyla toplanır ve katılanların salt çoğunluğuyla karar
verir. Ancak, karar yeter sayısı, üye tam sayısının dörtte birinden az olamaz.
Oylamada eşitlik çıkması durumunda meclis başkanının bulunduğu taraf çoğunluk
sayılır. Gizli oylamalarda eşitlik çıkması durumunda oylama tekrarlanır,
eşitliğin bozulmaması durumunda meclis başkanı tarafından kur'a çekilir.
Sayfa
9289
Meclisin
toplanmasında, üye tam sayısının salt çoğunluğu sağlanamadığı takdirde, başkan,
gün ve saatini tespit ederek en geç üç gün içinde toplanmak üzere meclisi tatil
eder. Gelecek toplantı, üye tam sayısının dörtte birinden az olmayan üye sayısı
ile yapılır.
Görüşmeler sırasında başkan veya üyelerden birinin isteği üzerine yapılacak
yoklamada karar yeter sayısının bulunmadığı anlaşılırsa, ikinci fıkradaki
hükümler uygulanır.
Üyeler oylarını bizzat kullanır. Gizli oy kullanmaya fizikî bakımdan engelli
üyeler, tayin edecekleri kişi eliyle oy kullanabilir.
Oylama; gizli, işaretle veya ad okunarak yapılır. Oy verme kabul, ret veya
çekimser şeklinde olur.
Kararlar, meclis başkanı ve kâtip üyeler tarafından imzalanır ve bir sonraki
toplantıda üyelere dağıtılır.
Meclis kararlarının kesinleşmesi
Madde 15- İl genel meclisi tarafından
alınan kararların tam metni, en geç beş gün içinde valiye gönderilir. Vali,
hukuka aykırı gördüğü kararları, yedi gün içinde gerekçesini de belirterek
yeniden görüşülmek üzere il genel meclisine iade edebilir. Valiye gönderilmeyen
meclis kararları yürürlüğe girmez.
Yeniden görüşülmesi istenilmeyen kararlar (…)(1) kesinleşir.
(1)
(İptal üçüncü fıkra: Anayasa Mahkemesinin 18/1/2007 tarihli ve
E.:2005/32, K.:2007/3 sayılı Kararı ile.)
Kesinleşen il genel meclisi karar özetleri toplantıyı izleyen en geç yedi gün
içinde çeşitli yollarla halka duyurulur.
İhtisas komisyonları
Madde 16- (Değişik birinci cümle: 3/7/2005-5393/85 md.) İl genel meclisi, bir yıl görev yapmak üzere üyeleri arasından
en az üç, en fazla beş kişiden oluşan ihtisas komisyonları kurabilir. Plân ve
Bütçe ile İmar ve Bayındırlık komisyonları en çok yedi kişiden meydana gelir.
İhtisas komisyonları, her siyasî parti grubunun ve bağımsız üyelerin il genel
meclisindeki üye sayısının meclis üye tam sayısına oranlanması suretiyle
oluşturulur. Eğitim, kültür ve sosyal hizmetler komisyonu, imar ve bayındırlık
komisyonu, çevre ve sağlık komisyonu ile plân ve bütçe komisyonu kurulması
zorunludur.
İmar ve bayındırlık komisyonu dışındaki komisyonların çalışma süreleri meclisin
toplantı süresiyle sınırlıdır. Meclis toplantısını müteakip imar ve
bayındırlık komisyonu en fazla on iş günü, diğer komisyonlar ise beş iş günü
toplanarak kendisine havale edilen işleri sonuçlandırır. Rapor bu sürenin
sonunda meclise sunulmadığı takdirde, konu meclis başkanı tarafından doğrudan
gündeme alınır.
Kaymakamlar ve ildeki kamu kuruluşlarının amirleri ve ildeki kamu kurumu
niteliğindeki meslek kuruluşları, üniversite ve sendikalar ile gündemdeki
konularla ilgili köy ve mahalle muhtarları ile sivil toplum örgütlerinin
temsilcileri, oy hakkı olmaksızın kendi görev ve faaliyet alanlarına giren
konuların görüşüldüğü ihtisas komisyonu toplantılarına katılabilir ve görüş
bildirebilir.
İhtisas komisyonlarının görev alanına giren işler bu komisyonlarda
görüşüldükten sonra il genel meclisinde karara bağlanır.
_____________________
(1) Bu maddenin
ikinci fıkrasında yer alan “ ... ile yeniden görüşülmesi istenip de il genel
meclisi üye tam sayısının salt çoğunluğuyla ısrar edilen kararlar …” ifadesi
Anayasa Mahkemesinin 18/1/2007 tarihli ve E.:2005/32, K.:2007/3 sayılı
Kararıyla iptal edilmiştir.
Sayfa
9290
Komisyon çalışmalarında uzman kişilerden yararlanılabilir.
Komisyon raporları alenîdir, çeşitli yollarla halka duyurulur ve isteyenlere il
genel meclisi tarafından belirlenecek bedel karşılığında verilir.
Denetim komisyonu
Madde 17- İl genel meclisi, her yılın
ocak ayında yapılacak toplantısında il özel idaresinin bir önceki yıl gelir ve
giderleri ile hesap ve işlemlerinin denetimi için kendi üyeleri arasından gizli
oyla ve üye sayısı üçten az, beşten çok olmamak üzere bir denetim komisyonu
oluşturur. Komisyon, her siyasî parti grubunun ve bağımsız üyelerin il genel
meclisindeki üye sayısının meclis üye tam sayısına oranlanması suretiyle
oluşur.
Komisyon, vali tarafından il özel idare binası içinde belirlenen yerde çalışır
ve çalışmalarında uzman kişi ve kuruluşlardan yararlanabileceği gibi valinin
onayıyla kamu kuruluşları personelinden de yararlanabilir. Komisyon tarafından
istenen bilgi ve belgelerin iade edilmek üzere verilmesi zorunludur.
Komisyon, çalışmasını şubat ayı sonuna kadar tamamlar ve buna ilişkin raporunu,
izleyen ayın onbeşine kadar meclis başkanlığına sunar.
Konusu suç teşkil eden hususlarla ilgili olarak meclis başkanlığı tarafından
yetkili mercilere suç duyurusunda bulunulur.
Meclisin bilgi edinme ve denetim yolları
Madde 18- İl genel meclisi soru, genel
görüşme ve faaliyet raporunu değerlendirme yollarıyla bilgi edinme ve denetim
yetkisini kullanır.
Meclis üyeleri, meclis başkanlığına önerge vererek il özel idaresi işleriyle
ilgili konularda sözlü veya yazılı soru sorabilir. Soru, vali veya
görevlendireceği kişi tarafından sözlü veya yazılı olarak cevaplandırılır.
İl genel meclisi üyelerinin en az üçte biri, meclis başkanlığına istekte
bulunarak il özel idaresinin işleriyle ilgili bir konuda mecliste genel görüşme
açılmasını isteyebilir. Bu istek, meclis tarafından kabul edildiği takdirde
gündeme alınır.
Vali, mart ayı toplantısında bir önceki yıla ait faaliyet raporunu meclise
sunar.
Faaliyet raporundaki açıklamalar, meclis üye tam sayısının dörtte üç
çoğunluğuyla yeterli görülmezse, yetersizlik kararıyla görüşmeleri kapsayan
tutanak, meclis başkanı tarafından gereği yapılmak üzere İçişleri Bakanlığına
gönderilir.
Başkan ve meclis üyelerinin görüşmelere katılamayacağı durumlar
Madde 19- İl genel meclisi başkanı ve
üyeleri, münhasıran kendileriyle veya ikinci derece dahil kan, kayın hısımları
ve evlatlıkları ile ilgili işlerin görüşüldüğü meclis toplantılarına
katılamazlar.
Meclis üyelerinin yükümlülükleri
Madde 20- İl genel meclisi üyeleri,
görevleri süresince ve görevlerinin sona ermesinden itibaren iki yıl süreyle il
özel idaresi ve bağlı kuruluşlarına karşı doğrudan doğruya veya dolaylı olarak
taahhüde giremez, komisyonculuk ve temsilcilik yapamaz.
Meclis üyeliğinin sona ermesi
Madde 21- İl genel meclisi üyeliği, ölüm
ve istifa durumunda kendiliğinden sona erer.
Özürsüz veya izinsiz olarak arka arkaya üç birleşim günü veya bir yıl içinde
yapılan toplantıların yarısına katılmayan üyenin üyeliğinin düşmesine,
savunması alındıktan sonra üye tam sayısının salt çoğunluğuyla karar verilir.
Sayfa
9291
İl genel meclisi üyeliğine seçilme yeterliliğinin kaybedilmesi durumunda,
valinin bildirmesi üzerine Danıştay tarafından üyeliğin düşmesine karar
verilir.
Meclisin feshi
Madde 22- İl genel meclisi;
a) Kendisine kanunla verilen görevleri süresi içinde yapmayı ihmal eder ve bu
durum il özel idaresine ait işleri aksatırsa,
b) İl özel idaresine verilen görevlerle ilgisi olmayan siyasî konularda karar
alırsa,
İçişleri Bakanlığının bildirisi üzerine Danıştayın kararı ile feshedilir.
İçişleri Bakanlığı gerekli gördüğü takdirde meclisin feshine dair bildiri ile
birlikte karar verilinceye kadar meclis toplantılarının ertelenmesini de ister.
Danıştay, toplantıların ertelenmesi hususunu en geç bir ay içinde karara
bağlar.
Bu şekilde feshedilen meclisin yerine seçilen meclis, kalan süreyi tamamlar.
Boşalan meclisin görevinin yerine getirilmesi
Madde 23- İl genel meclisinin;
a) Danıştay tarafından feshi veya meclis toplantılarının ertelenmesi,
b) Yedek üyelerin getirilmesinden sonra da meclis üye tam sayısının yarısından
aşağı düşmesi,
c) Geçici olarak görevden uzaklaştırılması,
d) Meclis üye tamsayısının yarıdan fazlasının tutuklanması,
Durumlarında, meclis çalışabilir duruma gelinceye veya yeni meclis seçimi
yapılıncaya kadar il genel meclisi görevi, encümenin memur üyeleri tarafından
yürütülür.
Meclis üyelerinin huzur hakları ve diğer sosyal hakları
Madde 24- Meclis ve komisyon
toplantılarına katıldıkları her gün için; il genel meclisi başkanına 6000
gösterge, diğer meclis üyelerine 2200 gösterge rakamının, memur
aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda huzur hakkı
ödenir.(1)
İl genel meclisi üyeleri hastalıkları süresince izinli sayılır. Ayrıca
mazeretleri durumunda, bir yıl içindeki toplantı süresinin yarısını aşmamak
şartıyla istekleri üzerine meclis tarafından izin verilebilir.
İKİNCİ BÖLÜM
İl Encümeni
İl encümeni
Madde 25- İl encümeni valinin
başkanlığında, il genel meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından bir yıl için
gizli oyla seçeceği beş üye ile biri malî hizmetler birim amiri olmak üzere
valinin her yıl birim amirleri arasından seçeceği beş üyeden oluşur.
Valinin katılamadığı encümen toplantısına genel sekreter başkanlık eder.
Encümen toplantılarına gündemdeki konularla ilgili olarak, ilgili birim
amirleri vali tarafından oy hakkı olmaksızın görüşleri alınmak üzere
çağrılabilir.
Encümenin görev ve yetkileri
Madde 26- Encümenin görev ve yetkileri
şunlardır:
a) Stratejik plân ve yıllık çalışma programı ile bütçe ve kesin hesabı
inceleyip il genel meclisine görüş bildirmek.
______________________
(1) 3/7/2005
tarihli ve 5393 sayılı Kanunun 85 inci maddesiyle birinci fıkraya
"Meclis" ibaresinden sonra gelmek üzere "ve komisyon"
ibaresi eklenmiş ve aynı fıkradaki “2600” ibaresi “6000” olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
Sayfa
9292
b) Yıllık çalışma programına alınan işlerle ilgili kamulaştırma kararlarını
almak ve uygulamak.
c) Öngörülmeyen giderler ödeneğinin harcama yerlerini belirlemek.
d) Bütçede fonksiyonel sınıflandırmanın ikinci düzeyleri arasında aktarma
yapmak.
e) Kanunlarda öngörülen cezaları vermek.
f) Vergi, resim ve harçlar dışında kalan ve miktarı beşmilyar Türk Lirasına
kadar olan ihtilafların sulhen halline karar vermek.
g) Taşınmaz mal satımına, trampa edilmesine ve tahsisine ilişkin
kararları uygulamak, süresi üç yılı geçmemek üzere kiralanmasına karar vermek.
h) Belediye sınırları dışındaki umuma açık yerlerin açılış ve kapanış
saatlerini belirlemek.
i) Vali tarafından havale edilen konularda görüş bildirmek.
j) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.
Encümen toplantısı
Madde 27- Encümen, haftada en az
bir defa olmak üzere önceden belirlenen gün ve saatte toplanır. Başkan acil
durumlarda encümeni toplantıya çağırabilir.
Encümen üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır ve katılanların salt
çoğunluğuyla karar verir. Oyların eşitliği durumunda başkanın bulunduğu taraf
çoğunluk sayılır. Çekimser oy kullanılamaz.
Encümen gündemi vali tarafından hazırlanır. Encümen üyeleri gündem maddesi
teklif edebilir.
Encümen, gündemindeki konuları en geç bir hafta içinde görüşüp karara bağlar.
Alınan kararlar başkan ve toplantıya katılan üyeler tarafından imzalanır.
Karara muhalif kalanlar gerekçelerini de açıklar.
Vali kanun, tüzük, yönetmelik ve il genel meclisi kararlarına aykırı gördüğü
encümen kararının bir sonraki toplantıda tekrar görüşülmesini isteyebilir.
Encümen, kararında ısrar ederse karar kesinleşir. Bu takdirde, vali, kesinleşen
encümen kararının uygulanmasını durdurur ve idari yargı mercilerine
yürütmeyi durdurma talebi ile birlikte on gün içinde başvurur. İtiraz
Danıştayca en geç altmış gün içinde karara bağlanır.
Encümen başkan ve üyeleri, münhasıran kendileri, ikinci derece dahil kan ve
kayın hısımları ve evlatlıkları ile ilgili işlerin görüşüldüğü encümen
toplantılarına katılamazlar.
Encümen üyelerine verilecek ödenek
Madde 28- Encümen başkanına 14000,
üyelerine 12000 gösterge rakamının Devlet memurları için belirlenen aylık
katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda aylık brüt ödenek verilir.
Encümenin memur üyelerine encümen üyeleri için belirlenen gösterge rakamının
yarısı ödenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Vali
Vali
Madde 29- Vali, il özel idaresinin
başı ve tüzel kişiliğinin temsilcisidir.
Sayfa
9293
Valinin görev ve yetkileri
Madde 30- Valinin görev ve yetkileri
şunlardır:
a) İl özel idaresi teşkilâtının en üst amiri olarak il özel idaresi teşkilâtını
sevk ve idare etmek, il özel idaresinin hak ve menfaatlerini korumak.
b) İl özel idaresini stratejik plâna uygun olarak yönetmek, il özel idaresinin
kurumsal stratejilerini oluşturmak, bu stratejilere uygun olarak bütçeyi, il
özel idaresi faaliyetlerinin ve personelinin performans ölçütlerini hazırlamak
ve uygulamak, izlemek ve değerlendirmek, bunlarla ilgili raporları meclise
sunmak.
c) İl özel idaresini Devlet dairelerinde ve törenlerde, davacı veya davalı
olarak da yargı yerlerinde temsil etmek veya vekil tayin etmek.
d) İl encümenine başkanlık etmek.
e) İl özel idaresinin taşınır ve taşınmaz mallarını idare etmek.
f) İl özel idaresinin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek.
g) Yetkili organların kararını almak şartıyla sözleşme yapmak.
h) İl genel meclisi ve encümen kararlarını uygulamak.
i) Bütçeyi uygulamak, bütçede meclis ve encümenin yetkisi dışında kalan
aktarmaları yapmak.
j) İl özel idaresi personelini atamak.
k) İl özel idaresi, bağlı kuruluşlarını ve işletmelerini denetlemek.
l) Şartsız bağışları kabul etmek.
m) İl halkının huzur, esenlik, sağlık ve mutluluğu için gereken önlemleri almak.
n) Bütçede yoksul ve muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak.
o) Kanunlarla il özel idaresine verilen ve il genel meclisi veya il encümeni
kararını gerektirmeyen görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak.
Stratejik plân ve performans plânı
Madde 31- Vali, mahallî idareler genel
seçimlerinden itibaren altı ay içinde; kalkınma plân ve programları ile varsa
bölge plânına uygun olarak stratejik plân ve ilgili olduğu yıl başından önce de
yıllık performans plânı hazırlayıp il genel meclisine sunar.
Stratejik plân, varsa üniversiteler ve meslek odaları ile konuyla ilgili sivil
toplum örgütlerinin görüşleri alınarak hazırlanır ve il genel meclisinde kabul
edildikten sonra yürürlüğe girer.
Stratejik plân ve performans plânı bütçenin hazırlanmasına esas teşkil eder ve
il genel meclisinde bütçeden önce görüşülerek kabul edilir.
Yetki devri
Madde 32- Vali, görev ve yetkilerinden
bir kısmını uygun gördüğü takdirde, vali yardımcılarına, yöneticilik sıfatı
bulunan il özel idaresi görevlileri ile ilçelerde kaymakamlara devredebilir.(1)
İhtilaf halinde temsil yetkisinin devri
Madde 33- Vali ile birinci ve ikinci derecedeki
kan ve kayın hısımlarının il özel idaresi ile ihtilâflı olduğu durumlarda, dava
açılması ve bu davada il özel idaresinin temsili, meclis başkanı, bulunmadığı
takdirde başkan vekili veya bunların yetkilendireceği kişiler tarafından yerine
getirilir.
___________________
(1) 2/7/2005
tarihli ve 5391 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle bu maddede yer alan “uygun
gördüğü takdirde,” ibaresinden sonra gelmek üzere “vali yardımcılarına,”
ibaresi eklenmiş ve metne işlenmiştir.
Sayfa
9294
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Organlara
İlişkin Ortak Hükümler
Görevden uzaklaştırma
Madde 34- Görevleriyle ilgili bir suç
nedeniyle haklarında soruşturma veya kovuşturma açılan il özel idaresi
organları veya bu organların üyeleri, geçici bir önlem olarak kesin hükme kadar
görevden uzaklaştırılabilir.
Görevden uzaklaştırma önlemi iki ayda bir gözden geçirilir. Devamında kamu
yararı bakımından yarar görülmeyen görevden uzaklaştırma önlemi kaldırılır.
Soruşturma veya kovuşturma sebebiyle görevden uzaklaştırılan il özel idaresi
organları veya bu organların üyeleri hakkında; 4483 sayılı Memurlar ve Diğer
Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanuna göre soruşturma izni
verilmemesi, takipsizlik, kamu davasının düşmesi veya beraat kararı verilmesi,
davanın genel af ile ortadan kaldırılması veya görevden düşürülmeyi
gerektirmeyen bir suçla mahkûm olunması durumunda görevden uzaklaştırma önlemi
kaldırılır.
ÜÇÜNCÜ KISIM
İl Özel İdaresi Teşkilâtı
İl özel idaresi teşkilâtı
Madde 35- İl özel idaresi teşkilatı;
genel sekreterlik, malî işler, sağlık, tarım, imar, insan kaynakları,
hukuk işleri birimlerinden oluşur. İlin nüfusu,
fiziki ve coğrafi yapısı, ekonomik, sosyal, kültürel özellikleri ile gelişme
potansiyeli dikkate alınarak norm kadro sistemine ve ihtiyaca göre
oluşturulacak diğer birimlerin kurulması, kaldırılması veya birleştirilmesi il
genel meclisinin kararıyla olur. Bu birimler büyükşehir belediyesi olan illerde
daire başkanlığı ve müdürlük, diğer illerde müdürlük şeklinde kurulur.
Genel sekreter, il özel idaresi hizmetlerini vali adına ve onun emirleri
yönünde, mevzuat hükümlerine, il genel meclisi ve il encümeni kararlarına, il
özel idaresinin amaç ve politikalarına, stratejik plan ve yıllık çalışma
programına göre düzenler ve yürütür. Bu amaçla il özel idaresi
kuruluşlarına gereken emirleri verir ve bunların uygulanmasını gözetir ve
sağlar.
Genel sekreter yukarıda belirtilen hizmetlerin yürütülmesinden valiye karşı
sorumludur.
Toplam nüfusu 3.000.000'a kadar olan illerde, ihtiyaca göre en fazla iki,
nüfusu bunun üzerinde olan illerde en fazla dört genel sekreter yardımcılığı
kadrosu ihdas edilebilir.
İlçelerde, özel idare işlerini yürütmek amacıyla kaymakama bağlı ilçe özel
idare teşkilâtı oluşturulabilir.
Norm kadro ve personel istihdamı
Madde 36- Norm kadro ilke ve
standartları İçişleri Bakanlığı ve Devlet Personel Başkanlığı tarafından
müştereken belirlenir. Bu ilke ve standartlar çerçevesinde norm kadro
çalışmasını il özel idaresi yapar veya yaptırır.
İl özel idaresi personeli, vali tarafından atanır ve ilk toplantıda il genel
meclisinin bilgisine sunulur.
Sayfa
9295
(Ek üçüncü fıkra: 3/7/2005-5393/85 md.) İl
özel idarelerinde sözleşmeli personel ile kısmi zamanlı sözleşmeli personel
çalıştırılması hususunda Belediye Kanununun 49 uncu maddesi hükümleri
uygulanır.
(Mülga üçüncü ve dördüncü fikra: 3/7/2005-5393/85 md.)
Genel Sekreterlik kadrosuna atananlar, büyükşehir belediyesi bulunan illerde
genel idare hizmetleri sınıfına dahil bakanlık genel müdürü, diğer illerde ise
genel idare hizmetleri sınıfına dahil müstakil daire başkanı için ilgili
mevzuatında öngörülen tüm haklardan aynen yararlanırlar; bunlar valinin teklifi
ve İçişleri Bakanlığının onayı ile atanır.
Kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilmekte olan memurlar, valinin talebi,
kendilerinin isteği ve kurumlarının muvafakatiyle il özel idarelerinin birim
müdürü ve üstü yönetici kadrolarında görevlendirilebilirler. Bu şekilde
görevlendirmelerde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B)
bendinde öngörülen şartlar dikkate alınır. İl özel idarelerinde bu şekilde
istihdam edilen kamu kurum ve kuruluşları personeli kurumlarından izinli
sayılırlar. Bu personelin görevlendirildikleri süre zarfındaki,
görevlendirildikleri kadroya ait her türlü malî hakları ile kurumları
tarafından karşılanması gereken sosyal güvenlik ve benzeri diğer hakları il
özel idaresi tarafından ödenir. İzinli oldukları müddet, terfi ve
emekliliklerinde hesaba katılır ve terfi haklarını kazananlar başkaca bir
işleme lüzum kalmaksızın terfi ettirilirler. Bu şekilde görevlendirilenler,
görevlendirme süresinin sona ermesinden itibaren onbeş gün içerisinde yazılı
olarak eski kurumlarına başvurmaları halinde en geç bir ay içerisinde
kadrolarına, kadroları kaldırılmış veya kadrolarına zorunlu sebeplerle atama
yapılmış ise durumlarına uygun bir kadroya atanırlar.
Genel sekreter olarak atanan mülki idare amirlerinin bu görevde geçen süreleri
meslekî kıdemlerinde geçmiş sayılır. Bu şekilde atananlar genel sekreterlik
görevinin sona ermesinden itibaren bir ay içerisinde İçişleri Bakanlığı
tarafından meslekî kıdemlerine uygun görevlere atanırlar.
Sözleşmeli ve işçi statüsünde çalışanlar hariç olmak üzere il özel idaresi
memurlarına, başarı durumlarına göre toplam memur sayısının %10’unu ve Devlet
memurlarına uygulanan aylık katsayısının 20000 gösterge rakamı ile çarpımı
sonucu bulunacak miktarı geçmemek üzere, çalıştıkları sürelerle (hastalık ve
yıllık izinleri dahil) orantılı olarak, encümen kararı ile yılda en fazla iki
kez ikramiye ödenebilir. Büyükşehir belediyelerinin olduğu yerlerde bu rakam
30000 olarak uygulanır.
Sayfa
9296
DÖRDÜNCÜ KISIM
İl Özel İdarelerinin Denetimi
Denetimin amacı
Madde 37- İl özel idarelerinin
denetimi; faaliyet ve işlemlerinde hataların önlenmesine yardımcı olmak,
çalışanların ve il özel idaresi teşkilâtının gelişmesine, yönetim ve kontrol
sistemlerinin geçerli, güvenilir ve tutarlı duruma gelmesine rehberlik etmek
amacıyla; hizmetlerin süreç ve sonuçlarını mevzuata, önceden belirlenmiş amaç
ve hedeflere, performans ölçütlerine ve kalite standartlarına göre tarafsız
olarak analiz etmek, karşılaştırmak ve ölçmek; kanıtlara dayalı olarak
değerlendirmek, elde edilen sonuçları rapor hâline getirerek ilgililere
duyurmaktır.
Denetimin kapsamı ve türleri
Madde 38- İl özel idarelerinde iç ve
dış denetim yapılır. Denetim, iş ve işlemlerin hukuka uygunluk, malî ve
performans denetimini kapsar.
İç ve dış denetim 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu hükümlerine
göre yapılır.
Ayrıca, il özel idaresinin malî işlemler dışında kalan diğer idarî işlemleri,
idarenin bütünlüğüne ve kalkınma plânı ve stratejilerine uygunluğu
açısından İçişleri Bakanlığı, vali veya görevlendireceği elemanlar
tarafından da denetlenir.
İl özel idarelerine bağlı kuruluş ve işletmeleri yukarıdaki esaslara göre
denetlenir.
Denetime ilişkin sonuçlar kamuoyuna açıklanır ve meclisin bilgisine sunulur.
Faaliyet raporu
Madde 39- Vali, Kamu Malî Yönetimi ve
Kontrol Kanununun 41 inci maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen biçimde;
stratejik plân ve performans hedeflerine göre yürütülen faaliyetleri,
belirlenmiş performans ölçütlerine göre hedef ve gerçekleşme durumu ile meydana
gelen sapmaların nedenlerini açıklayan faaliyet raporunu hazırlar.
Faaliyet raporu mart ayı toplantısında vali veya genel sekreter tarafından
meclise sunulur. Raporun bir örneği İçişleri Bakanlığına gönderilir ve
kamuoyuna da açıklanır.
Hizmetlerde aksama
Madde 40- İl özel idaresi
hizmetlerinin ciddî bir biçimde aksatıldığının ve bu durumun halkın sağlık,
huzur ve esenliğini hayatî derecede olumsuz etkilediğinin ilgili bakanlığın
talebi üzerine yetkili sulh hukuk hâkimi tarafından belirlenmesi durumunda,
İçişleri Bakanlığı;
a) Hizmetlerde meydana gelen aksamanın giderilmesini, hizmetin özelliğine göre
makul bir süre vererek il özel idaresinden ister.
b) Aksama giderilemezse, söz konusu hizmetin yerine getirilmesini o ilin
valisinden ister. Bu durumda, vali, aksaklığı öncelikle il özel idaresinin
araç, gereç, personel ve diğer kaynaklarıyla giderir. Mümkün olmadığı takdirde
diğer kamu kurum ve kuruluşlarının imkânlarını da kullanabilir. Bu nedenle
ortaya çıkacak maliyet vali tarafından İller Bankasına bildirilir ve İller
Bankasınca o il özel idaresinin müteakip ay genel bütçe vergi gelirleri
tahsilâtı toplamı üzerinden il özel idaresine ayrılan paydan valilik emrine
gönderilir.
Denetimle ilgili diğer hükümler
Madde 41- Denetimin yapılması ve
faaliyet raporunun hazırlanması hususunda bu Kanunda hüküm bulunmayan
durumlarda 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile diğer
kanunların ilgili hükümleri uygulanır.
Sayfa
9297
BEŞİNCİ KISIM
Malî Hükümler ve
Cezalar
BİRİNCİ BÖLÜM
İl Özel İdaresinin Gelirleri ve Giderleri
İl özel idaresinin gelirleri
Madde 42- İl özel idaresinin gelirleri
şunlardır:
a) Kanunlarla gösterilen il özel idaresi vergi, resim, harç ve katılma payları.
b) Genel bütçe vergi gelirlerinden ayrılan paylar.
c) Genel ve özel bütçeli idarelerden yapılacak ödemeler.
d) Taşınır ve taşınmaz malların kira, satış ve başka suretle
değerlendirilmesinden elde edilecek gelirler.
e) İl genel meclisi tarafından belirlenecek tarifelere göre tahsil edilecek
hizmet karşılığı ücretler.
f) Faiz ve ceza gelirleri.
g) Bağışlar.
h) Her türlü girişim, iştirak ve faaliyetler karşılığı sağlanacak gelirler.
i) Diğer gelirler.
İl özel idaresinin giderleri
Madde 43- İl özel idaresinin giderleri
şunlardır:
a) İl özel idaresi binaları, tesisleri ile araç ve malzemelerinin temini,
yapımı, bakımı ve onarımı için yapılan giderler.
b) İl özel idaresinin personeline ve seçilmiş organlarının üyelerine ödenen maaş,
ücret, ödenek, huzur hakkı, yolluklar, hizmete ilişkin eğitim harcamaları ile
diğer giderler.
c) Her türlü alt yapı, yapım, onarım ve bakım giderleri.
d) Vergi, resim, harç, katılma payı, hizmet karşılığı alınacak ücretler ve
diğer gelirlerin takip ve tahsili için yapılacak giderler.
e) İl genel meclisince belirlenecek ilkeler çerçevesinde köylere veya köylerin
aralarında kurdukları birliklere yapılacak yardımlar.
f) İl özel idaresinin kuruluşuna katıldığı şirket, kuruluş ve birliklerle
ilgili ortaklık payı, üyelik aidatı giderleri.
g) Faiz, borçlanmaya ilişkin diğer ödemeler ve sigorta giderleri.
h) Yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile özürlülere yapılacak sosyal hizmet ve yardımlar.
i) Dava takip ve icra giderleri.
j) Temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderleri.
k) Avukatlık, danışmanlık ve denetim hizmetleri karşılığı yapılacak ödemeler.
l) Yurt içi ve yurt dışı kamu ve özel kesim ile sivil toplum örgütleriyle
birlikte yapılan ortak hizmetler ve diğer proje giderleri.
m) Sosyo-kültürel ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler.
n) Özel idare hizmetleriyle ilgili olarak yapılan kamuoyu yoklaması ve
araştırması giderleri.
o) Doğal afet giderleri.
p) Kanunla verilen görevler ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılan diğer
giderler.
Sayfa
9298
İKİNCİ BÖLÜM
İl Özel İdaresi
Bütçesi
İl özel idaresi bütçesi
Madde 44- İlin stratejik plânına uygun
olarak hazırlanan bütçe, il özel idaresinin malî yıl ve izleyen iki yıl
içindeki gelir ve gider tahminlerini gösterir, gelirlerin toplanmasına ve
harcamaların yapılmasına izin verir.
Bütçeye ayrıntılı harcama programları ile finansman programları eklenir.
Bütçe yılı Devlet malî yılı ile aynıdır.
Bütçe dışı harcama yapılamaz.
Vali ve harcama yetkisi verilen diğer görevliler, bütçe ödeneklerinin verimli,
tutumlu ve yerinde harcanmasından sorumludur.
Bütçenin hazırlanması ve kabulü
Madde 45- Vali tarafından hazırlanan
bütçe tasarısı eylül ayı başında il encümenine sunulur. Encümen, bütçeyi
inceleyerek görüşüyle birlikte kasım ayının birinci gününden önce il genel
meclisine sunar.
İl genel meclisi bütçe tasarısını yıl başından önce aynen veya değiştirerek
kabul eder. Ancak, meclis bütçe denkliğini bozacak biçimde gider artırıcı ve
gelir azaltıcı değişiklikler yapamaz.
Harcama yetkilisi
Madde 46- İl özel idaresi bütçesiyle
ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi
harcama yetkilisidir. İlçelerde bu yetki kaymakam tarafından kullanılır.
İlçelere gönderilecek ödeneklerin, il özel idaresi malî kontrol yetkilisi
tarafından vize edilmesi yeterlidir. Bu ödeneklerin harcanması sırasında ayrıca
harcama öncesi kontrol işlemi yapılmaz.
Kesin hesap
Madde 47- Her yıl bütçesinin kesin
hesabı, vali tarafından hesap döneminin bitiminden sonra gelen mart ayı içinde
encümene sunulur. Kesin hesap il genel meclisinin mayıs ayı toplantısında
görüşülerek karara bağlanır.
Kesin hesabın görüşülmesi ve kesinleşmesinde, bütçeye ilişkin hükümler
uygulanır.
Bütçe
Madde 48- İl özel idaresi bütçesi ile
muhasebe işlemlerine ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığının görüşü
alınarak İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Geçmiş yıl bütçesinin devamı
Madde 49-Herhangi bir nedenle yeni yıl
bütçesi kesinleşmemiş ise yeni bütçenin kesinleşmesine kadar geçen yıl bütçesi
uygulanır.
Bütçenin kabulüne kadar yapılan işlemler yeni yıl bütçesine göre yapılmış
sayılır.
Gelecek yıllara yaygın hizmet yüklenmeleri
Madde 50- İl özel idarelerinde il
genel meclisinin, il özel idaresine bağlı kuruluşlarda yetkili organın kararı
ile park, bahçe ve havuz bakımı; araç kiralama, kontrollük, temizlik ve yemek
hizmetleri; araç, bilgisayar, faks, fotokopi ve diğer teknolojik ürünlerin
bakım ve onarım işleri süresi ilk mahallî idareler genel seçimlerini izleyen
üçüncü ayın sonunu geçmemek üzere ihale yoluyla üçüncü şahıslara
gördürülebilir.
Sayfa
9299
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Borçlanma ve
İktisadî Girişimler
Borçlanma
Madde 51- İl özel idaresi, görev ve
hizmetlerinin gerektirdiği giderleri karşılamak amacıyla aşağıda belirtilen
usul ve esaslara göre borçlanma yapabilir ve tahvil ihraç edebilir:
a) Dış borçlanma, 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi
Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde ve sadece il özel idaresinin
yatırım programında yer alan projelerin finansmanı amacıyla yapılabilir.
b) İller Bankasından yatırım kredisi ve nakit kredi kullanan il özel idaresi,
ödeme plânını bu bankaya sunmak zorundadır. İller Bankası hazırlanan geri ödeme
plânını yeterli görmediği il özel idaresinin kredi isteklerini reddeder.
c) Tahvil ihracı, yatırım programında yer alan projelerin finansmanı için ve
ilgili mevzuat hükümleri uyarınca yapılır.
d) İl özel idaresi ve bağlı kuruluşları ile bunların sermayesinin %50’sinden
fazlasına sahip oldukları şirketlerin faiz dahil iç ve dış borç stok tutarı, en
son kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamının 213 sayılı Vergi Usul Kanununda
belirlenen yeniden değerleme oranıyla artırılan miktarını aşamaz. Bu miktar
büyükşehir belediyesi bulunan illerin özel idareleri için bir buçuk kat olarak
uygulanır.
e) İl özel idaresi ve bağlı kuruluşları ile bunların sermayesinin %50’sinden
fazlasına sahip oldukları şirketlerin, en son kesinleşen bütçe gelirlerinin,
213 sayılı Vergi Usul Kanununda belirlenen yeniden değerleme oranıyla artırılan
miktarının yılı içinde toplam %10’unu geçmeyen iç borçlanmayı il genel
meclisinin kararı; %10’u geçen miktarlar için meclis üye tam sayısının salt
çoğunluğunun kararı ve İçişleri Bakanlığının onayı ile yapabilir.
f) İl özel idarelerinin ileri teknoloji ve büyük tutarda maddi kaynak
gerektiren alt yapı yatırımlarında Devlet Plânlama Teşkilatı Müsteşarlığının
teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca kabul edilen projeleri için yapılacak
borçlanmalar (d) bendindeki miktarın hesaplanmasında dikkate alınmaz. Dış
kaynak gerektiren projelerde Hazine Müsteşarlığının görüşü alınır. (1)
(Değişik ikinci fıkra: 23/1/2008 – 5728/565 md.) Yukarıda belirtilen
usul ve esaslara aykırı olarak borçlanan il özel idaresi sorumluları hakkında,
fiilleri daha ağır bir cezayı gerektiren bir suç oluşturmadığı takdirde, Türk
Ceza Kanununun 257 nci maddesi hükümleri uygulanır.
İl özel idaresi, varlık ve yükümlülüklerinin ayrıntılı bir şekilde yer aldığı
malî tablolarını üçer aylık dönemler halinde İçişleri ve Maliye bakanlıkları
ile Devlet Plânlama Teşkilatı ve Hazine müsteşarlıklarına gönderir.
Şirket kurulması
Madde 52- İl özel idaresi kendisine
verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta belirtilen usullere göre
sermaye şirketleri kurabilir.
İşletme tesisi
Madde 53- İl özel idaresi, özel gelir
ve gideri bulunan hizmetlerini İçişleri Bakanlığının izniyle bütçe içi işletme
kurarak yapabilir.
Bu işletmeler il özel idaresinin tâbi olduğu usule göre denetlenir.
––––––––––––––––––––
(1) Bu
bent hükümlerinin 2009 Mali yılında uygulanması ile ilgili olarak,
31/12/2008 tarihli ve 27097 Mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan,
27/12/2008 tarihli ve 5828 sayılı 2009 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun 29
uncu maddesine bakınız.
Sayfa
9300
Borç ve alacakların takas ve mahsubu
Madde 54- 4749 sayılı Kanun
kapsamındaki Hazine alacakları hariç olmak üzere, il özel idaresinin, genel
bütçeli kuruluşlardan, sosyal güvenlik kuruluşlarından, mahalli idarelerden ve
diğer kamu kurum ve kuruluşlarından olan özel hukuk ve kamu hukukuna tâbi
alacak ve borçları takas ve mahsup edilir. Bu kurum ve kuruluşların bütçelerine
yeterli ve gerekli ödenek konulur.
Bu madde gereğince takas ve mahsup işlemlerine ilişkin esas ve usuller,
İçişleri Bakanlığının olumlu görüşü alınarak, Maliye Bakanlığı tarafından
çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Cezalar
İdarî
yaptırımlar (1)
Madde 55- (Değişik
birinci fıkra: 23/1/2008 – 5728/566 md.) İl özel idaresinin görev ve yetki alanına
giren konularda, kanunların verdiği yetkiye dayanarak il genel meclisi
tarafından alınan ve usulüne uygun olarak ilân edilen kararlara aykırı
davrananlara; fiilleri suç oluşturmadığı takdirde, üçyüz Türk Lirası idarî para
cezası verilir. Fiilin bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi
halinde, bu tüzel kişiye verilecek idarî para cezası bir kat artırılır.
(Değişik ikinci fıkra: 23/1/2008 – 5728/566 md.) Birinci fıkrada
belirtilen fiillerin yeme, içme, eğlenme, dinlenme, yatma, bakım ve temizlenme
gibi ihtiyaçlarla ilgili ticaret, sanat ve meslekleri yapanlar tarafından
işlenmesi durumunda, ayrıca üç günden yedi güne kadar işyerinin kapatılmasına
karar verilir.
İl özel idaresinin görev ve sorumluluk alanlarında bulunan tesislere herhangi
bir zarar verilmesi durumunda, il özel idaresince eski duruma getirilerek
yapılan masraflar %30 fazlasıyla zarar verenden tahsil edilir.
İdarî yaptırım kararı verme yetkisi(1)
Madde 56 - (Değişik: 23/1/2008 – 5728/567 md.)
55 inci maddede öngörülen idarî yaptırımlara il encümeni tarafından karar
verilir. Ancak vali veya kaymakam, fiilin işlendiğini tespit ettirdiğinde, yüz
Türk Lirası idarî para cezasına ve üç güne kadar işyerinin kapatılmasına karar
verebilir.
Tutanak düzenlenmesi
Madde 57- Cezayı gerektiren işlem
ve eylemleri yapanlar hakkında il özel idaresinin yetkili personeli
tarafından tespit tutanağı düzenlenir. Tutanakta yasağa aykırı olarak yapılan
işlem ve eylemin yeri, zamanı, niteliği ve aykırı olduğu mevzuat hükmü
gösterilir. Tutanak, işlem ve eylemin yapıldığı yerde düzenlenir ve taraflarca
imzalanarak bir örneği ilgiliye, diğer örneği on gün içinde il özel idaresine
verilir. İlgilinin tutanağı imzalamaktan veya almaktan kaçınması hâlinde, durum
tutanağa yazılır ve bu halde tutanak ilgili muhtarlığa verilmek suretiyle
kendisine tebliğ edilmiş sayılır.
Tutanağa itiraz ve karara bağlama
Madde 58- Haklarında tespit tutanağı
düzenlenenler tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde il özel idaresine
itiraz edebilir. İtiraz, ilçelerde kaymakamlıklar kanalıyla yapılabilir. Kaymakamlıklara
yapılan itirazlar yedi gün içinde il özel idaresine gönderilir.
İtiraz edilen veya edilmeyen tespit tutanakları onbeş gün içinde il encümeni
tarafından karara bağlanır.
–––––––––––––––––––
(1) 23/1/2008 tarihli ve 5728 sayılı Kanunun;
a) 566 ncı maddesiyle 55 inci maddenin “Cezalar”
olan başlığı “İdarî yaptırımlar”,
b) 567 nci maddesiyle 56 ncı maddenin “Ceza verme
yetkisi” olan başlığı “İdarî yaptırım kararı verme yetkisi”,
olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir
.Sayfa
9301
Kararların tebliği ve itiraz
Madde 59- (Mülga: 23/1/2008 – 5728/578 md.)
İşyeri kapatma yaptırımının uygulanması (1)
Madde 60- (Değişik: 23/1/2008 – 5728/568 md.)
İşyeri
kapatma yaptırımı, yaptırım süresince işyerinin mühürlenmesi suretiyle
uygulanır.
Toplatma ve yok etme
Madde 61- 1593 sayılı Umumi
Hıfzıssıhha Kanunu hükümleri saklı kalmak üzere, il özel idaresi tarafından
satışı ve kullanılması yasaklanmış bulunan maddeler toplattırılır. Yapılan
inceleme ve tahlil sonucunda, sağlığa zararlı olanlar imha edilir. Diğerleri
sahibine teslim edilir. Otuz gün içinde sahipleri tarafından teslim alınmayan
mallar, il özel idaresi tarafından uygun biçimde değerlendirilir.
ALTINCI KISIM
Çeşitli ve Son
Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Yurt dışı ilişkileri
Madde 62- İl özel idaresi, il genel
meclisinin kararına bağlı olarak görev alanıyla ilgili konularda faaliyet
gösteren uluslararası teşekkül ve organizasyonlara, kurucu üye veya üye
olabilir.
İl özel idaresi, bu teşekkül ve organizasyonlarla ortak faaliyet ve hizmet
projeleri gerçekleştirebilir.
Birinci ve ikinci fıkra gereğince yapılacak faaliyetlerin, dış politikaya ve uluslararası
anlaşmalara uygun olarak yürütülmesi ve önceden İçişleri Bakanlığının izninin
alınması zorunludur.
Görev ve ek ödenek (2)
Madde 63- Vali Yardımcıları ve
Kaymakamlar, valinin verdiği il özel idaresinin görevlerini yapmakla yükümlü ve
bu görevlerin yapılmasından valiye karşı sorumludur. Vali Yardımcılarına ve
Kaymakamlara yaptıkları görevler karşılığında 12000 gösterge rakamının Devlet
memurlarına uygulanan aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak miktarda
aylık ödenek verilir.
Bu madde ile 28 inci maddede belirtilen ödeneklerin ödenmesinde, 4505 sayılı
Sosyal Güvenlikle İlgili Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Temsil
Tazminatı Ödenmesi Hakkında Kanunun 5 inci maddesinin (c) fıkrası ile 631
sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Malî ve Sosyal Haklarında
Düzenlemeler ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 16 ncı maddesi hükümleri
uygulanmaz.
Diğer kuruluşlarla ilişkiler
Madde 64- İl özel idaresi, il genel
meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk
alanlarına giren konularda;
__________________
(1) 23/1/2008 tarihli ve 5728 sayılı Kanunun 568 inci maddesiyle
bu maddenin “Cezaların uygulanması” olan başlığı “İşyeri kapatma
yaptırımının uygulanması”
olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
(2) 2/7/2005 tarihli ve 5391 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle,
bu maddenin başlığı “Kaymakamların görev ve ek ödeneği” iken, metne işlendiği
şekilde değiştirilmiş, birinci fıkrada yer alan “Kaymakamlar” ibaresinden önce
gelmek üzere “Vali Yardımcıları ve”, “Kaymakamlara” ibaresinden önce gelmek
üzere “Vali Yardımcılarına ve” ibaresi eklenmiş ve metne işlenmiştir.
Sayfa
9302
a) Diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait yapım, bakım, onarım ve taşıma
işlerini bedelli veya bedelsiz üstlenebilir veya bu kuruluşlar ile ortak hizmet
projeleri gerçekleştirebilir ve bu amaçla gerekli kaynak aktarımında
bulunabilir. Bu takdirde iş, işin yapımını üstlenen kuruluşun tâbi olduğu
mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır.
b) Merkezî idareye ait asli görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla
gerekli bina ve tesisler ile arsa ve aynî ihtiyaçları karşılayabilir, geçici
olarak araç ve personel görevlendirebilir.
c) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, dernekler, vakıflar ve 507
sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkarlar Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile
ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir.
d) Kendilerine ait taşınmaz malları, asli görev ve hizmetlerinde kullanılmak ve
süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis
edebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması durumunda, tahsis
işlemi iptal edilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsis
mümkündür. Bu taşınmazlar aynı kuruluşlara kiraya da verilebilir.
(b) ve (d) bentleri uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarına il özel idarelerince
karşılanan veya tahsis edilen taşınmazlar, kamu konutu ve sosyal tesis
olarak kullanılamaz.
İl özel idaresi hizmetlerine gönüllü katılım
Madde 65- İl özel idaresi sağlık,
eğitim, spor, çevre, trafik ve kültür hizmetleriyle yaşlılara, kadın ve
çocuklara, özürlülere, yoksul ve düşkünlere yönelik hizmetlerin yapılmasında
ilde dayanışma ve katılımı sağlamak, hizmetlerde etkinlik, tasarruf ve
verimliliği artırmak amacıyla gönüllü kişilerin katılımına yönelik programlar
uygular.
Gönüllülerin nitelikleri ve çalıştırılmalarına ilişkin usul ve esaslar İçişleri
Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Yazışma
Madde 66- İl özel idaresi kamu
kurum ve kuruluşlarıyla doğrudan yazışabilir.
Avukatlık ücretinin dağıtımı
Madde 67- İl özel idaresi lehine sonuçlanan dava ve icra takipleri
nedeniyle hükme bağlanarak karşı taraftan tahsil olunan vekâlet ücretlerinin,
kadroya bağlı olarak çalışan avukatlara ve hukuk servisinde fiilen görev yapan
memurlara dağıtımı hakkında 2.2.1929 tarihli ve 1389 sayılı Devlet Davalarını
İntaç Eden Avukat ve Saireye Verilecek Ücreti Vekâlet Hakkında Kanun hükümleri
kıyas yolu ile uygulanır.
Yeniden değerleme oranının uygulanması
Madde 68- Bu Kanunda belirtilen ücret,
huzur hakkı ve ikramiye ödemeleri hariç diğer parasal miktarlar, her yıl 213
sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme oranına göre
artırılır.
Acil durum plânlaması
Madde 69- İl özel idaresi, yangın,
sanayi kazaları, deprem ve diğer doğal afetlerden korunmak veya bunların
zararlarını azaltmak amacıyla ilin özelliklerini de dikkate alarak gerekli afet
ve acil durum plânlarını yapar, ekip ve donanımı hazırlar.
Acil durum plânlarının hazırlanmasında varsa il ölçeğindeki diğer acil durum
plânlarıyla da koordinasyon sağlanır ve ilgili bakanlık, kamu kuruluşları, meslek
teşekkülleriyle üniversitelerin ve diğer mahallî idarelerin görüşleri alınır.
Sayfa
9303
Plânlar doğrultusunda halkın eğitimi için gerekli önlemler alınarak ikinci
fıkrada sayılan idareler, kurumlar ve örgütlerle ortak programlar yapılabilir.
İl özel idaresi, il dışında yangın ve doğal afetler meydana gelmesi durumunda,
bu bölgelere gerekli yardım ve destek sağlayabilir.
Uygulanmayacak hükümler
Madde 70- Bu Kanunla, il özel
idaresinin sorumlu ve yetkili kılındığı görev ve hizmetlerle ilgili olarak,
24.4.1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumî Hıfzıssıhha Kanunu, 4.7.1934 tarihli ve
2559 sayılı Polis Vazife ve Selâhiyet Kanunu, 10.6.1949 tarihli ve 5442 sayılı
İl İdaresi Kanunu, 2.7.1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanunu, 14.7.1965
tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 3.5.1985 tarihli ve 3194 sayılı
İmar Kanunu, 14.6.1989 tarihli ve 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma
Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun,
27.5.2004 tarihli ve 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine
Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun ile
10.7.2003 tarihli ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununda bu Kanun hükümlerine
aykırılık bulunması durumunda bu Kanun hükümleri uygulanır.
Yürürlükten kaldırılan hükümler
Madde 71 -13 Mart 1329 tarihli İl Özel
İdaresi Kanunu ile bu Kanunun ek ve değişiklikleri yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1- Bu Kanunun 11 inci
maddesi gereğince yapılacak meclis başkanlık divanı seçimi bu Kanunun yayımı
tarihinden itibaren en geç bir ay içinde yapılır.
Bu Kanunun 25 inci maddesi hükmüne uygun il encümeni oluşuncaya kadar mevcut
encümen görevine devam eder.
Geçici Madde 2- Memur kadrolarının, il özel idareleri ve bağlı
kuruluşları ile mahalli idare birliklerinde norm kadro uygulamasına geçilinceye
kadarki ihdas ve iptalleri ile boş kadro değişiklikleri, Maliye Bakanlığı ve
Devlet Personel Başkanlığının görüşü ve İçişleri Bakanlığının teklifi üzerine
Bakanlar Kurulu kararı ile yapılır. Sürekli işçi kadroları ile geçici iş
pozisyonları, bu dönem içerisinde İçişleri Bakanlığının vizesine tâbidir.
Geçici Madde 3- Bu
Kanunun 31 inci maddesinde öngörülen stratejik plânların hazırlanmasına dair altı
aylık süre Kanunun yürürlüğünü müteakip hazırlanması gereken ilk stratejik
plânlar için bir yıl olarak uygulanır.
Geçici Madde 4- (Ek: 25/6/2009-5917/36
md.)
Bu Kanunun 28 inci ve 63 üncü maddeleri
gereğince, 4/3/2005 tarihinden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar
ilgililere yapılan ödemeler hakkında borç çıkarılmaz, çıkarılmış olan borç
tutarlarının tahsilinden vazgeçilerek borç takibi işlemine son verilir.
Yürürlük
Madde 72-Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde
73-Bu Kanun hükümlerini Bakanlar
Kurulu yürütür.
Sayfa
9304
5302 SAYILI KANUNA EK VE
DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜĞE
GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE
Değiştiren
Yürürlüğe
Kanun
5302 Sayılı Kanunun değiştirilen maddeleri
giriş tarihi
5340
6
5/5/2005
5391
32 ve 63
13/7/2005
5393
6, 12, 15, 16 24 ve
36
13/7/2005
5538
6,7 ve 10
12/7/2006
5594
7
10/3/2007
5675
12
7/6/2007
5728
51,
55, 56, 59, 60
8/2/2008
5766
8
6/6/2008
5793
6
6/8/2008
5917
Geçici Madde 4 10/7/2009