7997
KAMU GÖREVLİLERİ
SENDİKALARI
KANUNU
Kanun
Numarası
: 4688
Kabul
Tarihi
: 25/6/2001
Yayımlandığı R. Gazete : Tarih
: 12/7/2001 Sayı : 24460
Yayımlandığı
Düstur
: Tertip : 5, Cilt : 40, Sayfa :
BİRİNCİ
KISIM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
Madde 1 – Bu
Kanunun amacı, kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve meslekî hak ve
menfaatlerinin korunması ve geliştirilmesi için oluşturdukları sendika ve
konfederasyonların kuruluşu, organları, yetkileri ve faaliyetleri ile sendika
ve konfederasyonlarda görev alacak kamu görevlilerinin hak ve sorumluluklarını
belirlemek ve her hizmet kolunda yetkili kamu görevlileri sendikaları ve
bunların bağlı bulundukları konfederasyonlar ile Kamu İşveren Kurulu
arasında yürütülecek toplu görüşmelere ilişkin esasları düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2 – Bu
Kanun, Devletin veya diğer kamu tüzel kişilerinin yürütmekle görevli oldukları
kamu hizmetlerinin görüldüğü genel, katma ve özel bütçeli idareler, il özel
idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı kuruluşlarda kamu iktisadî
teşebbüslerinde, özel kanunlarla veya özel kanunların verdiği yetkiye dayanarak
kurulan banka ve teşekküller ile bunlara bağlı kuruluşlarda ve diğer kamu kurum
veya kuruluşlarında işçi statüsü dışında çalışan kamu görevlileri hakkında
uygulanır.
Tanımlar
Madde 3 – Bu
Kanunun uygulanmasında;
a) Kamu Görevlisi : Kamu kurum ve kuruluşlarının işçi statüsü dışındaki bir
kadro veya sözleşmeli personel pozisyonunda çalışan, adaylık veya deneme süresini tamamlamış kamu
görevlilerini,(1)
b) Kamu İşvereni : Kamu görevlilerinin çalıştığı tüzel kişiliği olan ya da
olmayan kamu kurum ve kuruluşlarını,
c) Kamu İşveren Vekili : Kamu kurum ve kuruluşlarını temsile ve bütününü sevk
ve idareye yetkili olanlar ile bunların yardımcılarını,
d) İşyeri : Kamu hizmetinin yürütüldüğü yerleri,
e) Kurum : Kuruluş kanunları veya kuruluşlarına ilişkin mevzuatlarında görev,
yetki ve sorumlulukları belirlenen, hizmetin niteliği ve yürütülmesi bakımından
idarî bir bütünlüğe sahip işyerlerinden oluşan kuruluşları,
f) Sendika : Kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve meslekî hak ve
menfaatlerini korumak ve geliştirmek için oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip
kuruluşları,
g) Konfederasyon : Değişik hizmet kollarında bu Kanuna tabi olarak kurulmuş en
az beş sendikanın bir araya gelerek oluşturdukları tüzel kişiliği olan üst
kuruluşları,
_____________________
(1) 4/4/2007 tarihli ve
5620 sayılı Kanunun 4 üncü maddesiyle bu bentte yer alan “pozisyonunda daimi
suretle” ibaresi “sözleşmeli personel pozisyonunda” şeklinde değiştirilmiş
ve metne işlenmiştir.
Sayfa
7998
h) Toplu Görüşme : Kamu görevlileri için uygulanacak katsayı ve göstergeler,
aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, fazla çalışma ücretleri,
harcırah, ikramiye, lojman tazminatı, doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri,
tedavi yardımı ve cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları ile bu
mahiyette etkinlik artırıcı diğer yardımlara ilişkin olarak yetkili kamu
görevlileri sendikaları ve üst kuruluşları ile Kamu İşveren Kurulu arasında
yapılan görüşmeyi,
ı) Uzlaştırma Kurulu : Toplu görüşmeler sırasında çıkabilecek uyuşmazlıkların
çözümü için oluşturulan kurulu,
j) Mutabakat Metni : Toplu görüşme sonucunda varılan anlaşmayı gösteren
belgeyi,
k) Yüksek Hakem Kurulu Başkanı: 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt
Kanununun 53 üncü maddesine göre teşekkül etmiş bulunan Kurulun
Başkanını,
İfade eder.
Kamu işveren vekilleri bu Kanun bakımından kamu işvereni, hizmetin niteliği ve
yürütülmesi bakımından bağlı tüm birimler ise asıl işyerinden sayılır. Kamu
işvereninin birden fazla işyeri varsa, bu Kanun bakımından bu işyerlerinin
tamamı işyerinden sayılır.
İKİNCİ
KISIM
Kuruluş Esasları ve
Organlar
BİRİNCİ
BÖLÜM
Kuruluş Esasları
Kuruluş
Madde 4 – Sendikalar
hizmet kolu esasına göre, Türkiye çapında faaliyette bulunmak amacıyla bir hizmet
kolundaki kamu işyerlerinde çalışan kamu görevlileri tarafından kurulur.
Bir hizmet kolunda birden fazla sendika kurulabilir. Meslek veya işyeri esasına
göre sendika kurulamaz.
Hizmet kolları
Madde 5 – Sendikaların kurulabilecekleri hizmet kolları aşağıda
belirtilmiştir
:
1. Büro, bankacılık ve sigortacılık hizmetleri.
2. Eğitim, öğretim ve bilim hizmetleri.
3. Sağlık ve sosyal hizmetler.
4. Yerel yönetim hizmetleri.
5. Basın, yayın ve iletişim hizmetleri.
6. Kültür ve sanat hizmetleri.
7. Bayındırlık, inşaat ve köy hizmetleri.
8. Ulaştırma hizmetleri.
9. Tarım ve ormancılık hizmetleri.
10. Enerji, sanayi ve madencilik hizmetleri.
11. Diyanet ve vakıf hizmetleri.
Kurumların girdikleri hizmet kolları Maliye Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığı ve Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları
bir yönetmelikle belirlenir.
Sayfa
7999
Kuruluş işlemleri
Madde 6 – Sendika
ve konfederasyonlar önceden izin almaksızın serbestçe kurulurlar.
Sendika kurucusu olabilmek için en az iki yıldan beri kamu görevlisi olarak
çalışmak yeterlidir.
Sendikanın kurucuları; sendika tüzüğü, kurucuların nüfus cüzdanı örnekleri,
ikametgâh belgeleri, kamu görevlisi olduklarını gösterir belgeler ile sendikayı
ilk genel kurula kadar sevk ve idare edeceklerin kimliklerini kuruluş
dilekçelerinin ekinde sendika merkezinin bulunacağı ilin valiliğine vermek
zorundadırlar.
Konfederasyon kurucuları, konfederasyon tüzüğü ile sendikaların konfederasyon
kurulmasına ilişkin kurucular kurulu kararını ve ilk genel kurula kadar sevk ve
idare edeceklerin kimliklerini konfederasyon merkezinin bulunacağı ilin
valiliğine alındı belgesi karşılığında vermek zorundadırlar. Konfederasyonu ilk
genel kurula kadar sevk ve idare edecekler, üyesi oldukları sendikaların
zorunlu organlarına seçilmemişlerse, sendika kurucuları için istenilen diğer
belgeleri de eklemekle yükümlüdürler.
Yukarıda anılan belge ve tüzüklerin ilgili valiliğe verilmesi ile sendika veya
konfederasyon tüzel kişilik kazanır.
Valilik, tüzük ve belgelerin birer örneğini, beş çalışma günü içinde Çalışma ve
Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Devlet Personel Başkanlığına gönderir.
Tüzüğün veya bu Maddede sayılan belgelerin içerdikleri bilgilerin kanuna
aykırılığının tespit edilmesi ya da bu Kanunda öngörülen kuruluş koşullarının
gerçekleşmediğinin anlaşılması halinde, ilgili valilik eksikliklerin bir ay
içinde tamamlanmasını ister. Tamamlanmadığı takdirde sendika veya
konfederasyonun faaliyetinin durdurulması için iş mahkemesine başvurur.
Mahkeme, kanuna aykırılığın veya eksikliğin giderilmesi için altmış günü
aşmayan bir süre verir. Verilen süre sonunda tüzük ve belgeler kanuna uygun
hale getirilmemişse, mahkeme sendika veya konfederasyonun kapatılmasına karar
verir.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, sendika ve konfederasyonlar için birer
bilgi kaydı tutar.
Tüzük
Madde 7 – Sendika
ve konfederasyonların tüzüklerinde aşağıdaki hususların belirtilmesi
zorunludur:
a) Sendika veya konfederasyonun adı, merkezi ve adresi.
b) Sendika veya konfederasyonun amacı ve bu amacı gerçekleştirmek üzere
sürdürülecek çalışma konuları ile çalışma usulleri.
c) Sendikanın faaliyet göstereceği hizmet kolu.
d) Sendika kurucularının ad ve soyadları, meslek veya görevleri ve adresleri;
konfederasyonu kuran sendikaların hizmet kolları ile ad ve adresleri.
e) Sendika veya konfederasyona üyelik koşulları, üyelikten çıkma ve
çıkarılmanın usul ve esasları.
f) Konfederasyon, sendika ve sendika şubesi genel kurul delegelerinin
belirlenmesi usulü.
g) Genel kurulun görev ve yetkileri, oy kullanma ve karar alma usul ve yeter
sayıları.
Sayfa
8000
h) Sendika veya konfederasyonun genel kurul dışındaki zorunlu organlarına
üyelerin seçilme usulü, asil ve yedek üye sayısı, görev ve yetkileri.
ı) Sendika veya konfederasyonların yöneticilerinde aranılacak şartlar.
j) Sendika şubelerinin nasıl kurulacağı, görev ve yetkileri, genel kurulların
toplantılarına ve kararlarına ilişkin usul ve esaslar ile sendika genel
kurulunda şubelerin temsil şekli.
k) Üyelik ödentisinin belirlenmesi usulü.
l) Sendika veya konfederasyonun iç denetim usulü.
m) Harcamaların nasıl yapılacağı, yetkilerin nasıl verileceği ve yetki
sınırları.
n) Tüzüğün değiştirilmesi usulü.
o) Sendika veya konfederasyonun feshi, kendiliğinden dağılması, başka bir
sendika veya konfederasyonla birleşmesi veya mahkeme kararıyla kapatılması
hallerinde mal varlığının tasfiye usulü.
p) Sendika veya konfederasyonun zorunlu organlarının oluşumuna kadar kuruluşun
işlerini yürütmeye ve temsile yetkili geçici yönetim kurulu üyelerinin ad ve
soyadları ile adresleri.
r) Sendika ve konfederasyon temsilcilerinin seçiminde yetkili kurulun
belirlenmesi, temsilcilerin nitelikleri ve görevden alınma usulü.
s) Gelirlerini ne şekilde muhafaza edecekleri ve zorunlu giderleri için
kasalarında tutacakları azamî nakit mevcudu.
t) Demirbaşların satış ve terkininde uygulanacak usul ve esaslar.
İKİNCİ
BÖLÜM
Organlar ve Seçimler
Zorunlu organlar
Madde 8 – Sendika
şubesi, sendika ve konfederasyonların zorunlu organları genel kurul, yönetim
kurulu, denetleme kurulu ve disiplin kuruludur.
Sendika veya konfederasyonlar zorunlu organların görev, yetki ve
sorumluluklarını devretmemek kaydıyla başka organlar da kurabilirler.
Genel kurullar tarafından zorunlu organlara seçilen üyelerin ad ve soyadları,
meslek ve görevleri, adresleri ile tüzük değişiklikleri ve açılan, kapatılan
veya birleştirilen şubeler; sendika şubesinin, sendikanın veya konfederasyonun
bulunduğu illerin valiliklerine, Devlet Personel Başkanlığına ve Çalışma ve
Sosyal Güvenlik Bakanlığına otuz gün içinde bildirilir.
Genel kurulların oluşması
Madde 9 –
Sendika ve sendika şubesi genel kurulları üyelerden oluşur.
Sendika üye sayısı bini, sendika şubesinin üye sayısı beşyüzü aştığı takdirde
genel kurullar delegelerle yapılabilir.
Delegeler üyeler tarafından gizli oy, açık sayım ve döküm esasına ve sendika
tüzüğündeki hükümlere göre seçilir.
Konfederasyon genel kurulları, üye sendikalarca seçilen en çok beşyüz delegeden
oluşur. Üye sendikaların genel kurulda kaç delegeyle temsil edileceği
konfederasyon tüzüğünde belirtilir.
Sayfa
8001
Sendika şubeleri ile sendika ve konfederasyonların yönetim ve denetleme kurulu
üyeleri bu sıfatla kendi genel kurullarına delege olarak katılırlar.
Delege sıfatı, müteakip olağan genel kurul için yapılacak delege seçimine kadar
sürer.
Tüzüklere delege seçilmeyi engelleyici hükümler konulamaz.
Genel kurulların toplantı zamanı ve karar yeter sayısı
Madde 10 –
Sendika veya konfederasyonun ilk genel kurulu tüzel kişilik kazanmasından
başlayarak altı ay içinde yapılır.
Olağan genel kurul üç yılda bir toplanır. Tüzüklerinde belirtilmek koşulu ile
daha kısa sürede de toplanabilir.
İki genel kurul toplantısı arasındaki döneme ilişkin faaliyet ve hesap raporu,
denetleme kurulu veya denetçi raporu ile gelecek döneme ilişkin bütçe
önerisinin, genel kurula katılacaklara toplantı tarihinden en az onbeş gün önce
gönderilmesi zorunludur.
Olağanüstü genel kurul, yönetim kurulu veya denetleme kurulunun gerekli gördüğü
durumlarda ya da genel kurul üye veya delegelerinin beşte birinin yazılı isteği
üzerine en geç altmış gün içinde toplanır.
Genel kurula çağrı yönetim kurulu tarafından yapılır.
Toplantı yeter sayısı üye ya da delege tamsayısının salt çoğunluğudur. İlk
toplantıda yeter sayı sağlanamazsa, ikinci toplantı en çok onbeş gün sonraya
bırakılabilir. Bu toplantıda salt çoğunluk aranmaz.
Karar yeter sayısı toplantıya katılan üye veya delege sayısının salt
çoğunluğudur.
Yukarıdaki hükümlere aykırı hareket eden sendika şubesi, sendika veya
konfederasyon yönetim kuruluna; üyelerinden birinin veya durumu tespit eden
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının başvurusu üzerine, iş davalarına
bakmakla görevli mahkeme kararı ile işten el çektirilir. Bu takdirde görevli mahkeme,
genel kurulu kanun ve tüzük hükümleri gereğince en kısa zamanda toplamak ve
yeni yönetim kurulu seçilinceye kadar cari işleri yürütmekle görevli olmak
üzere Medenî Kanun hükümleri gereğince bir veya üç kayyım tayin eder.
Seçimlerde uygulanacak esaslar
Madde 11 –
Genel kurullarda seçimler yargı gözetimi altında serbest, eşit, gizli oy, açık
sayım ve döküm esasına göre yapılır.
Genel kurul toplantıları, genel kurullarda yapılacak seçimler, seçimlere
yapılacak itirazlar, seçimlerin iptali ve yenilenmesine ilişkin hususlarda 2821
sayılı Sendikalar Kanununun 14 üncü Maddesi ile 52 nci Maddesinde yer alan
hükümleri uygulanır.
Seçimlere ilişkin usul ve esaslar, sendika ve konfederasyonların tüzüklerinde
belirtilir.
Genel kurulların görevleri
Madde 12 –
Genel kurulların görev ve yetkileri şunlardır:
a) Organların seçimi.
b) Tüzük değişikliği.
c) Yönetim ve denetleme kurulu raporlarının görüşülmesi ve aklanması.
d) Yönetim kurulunca hazırlanan çalışma programı ve bütçenin görüşülerek karara
bağlanması.
Sayfa
8002
e) Sendika ve konfederasyonların tüzüklerinde belirtilen konularda yönetim
kuruluna yetki verilmesi.
f) Taşınmaz malların satın alınması veya mevcut taşınmaz malların satılması
konusunda yönetim kuruluna yetki verilmesi.
g) Sendika ve konfederasyon yönetim kurulu üyelerine verilecek her türlü ücret
ve diğer görevlilerin huzur hakkı ve yolluklarının belirlenmesi.
h) Sendika şubesi açma veya bu konuda yönetim kuruluna yetki verme, şubeleri
birleştirme ya da kapatma.
i) Aynı hizmet kolunda bulunmak koşuluyla başka bir sendika ile birleşme ve
katılma.
j) Başka bir konfederasyonla birleşme ve katılma.
k) Konfederasyonlara üye olma veya üyelikten çekilme.
l) Amaçlarına uyan uluslararası kuruluşlara üye olma veya çekilme.
m) Fesih kararı verme.
n) Mevzuatta veya sendika tüzüklerinde genel kurulca yapılması belirtilen diğer
işlemlerin yerine getirilmesi ve herhangi bir organın görev alanına girmeyen
konuların karara bağlanması.
Şube genel kurulları sadece yukarıdaki (a), (c) ve (n) bentlerinde belirtilen
görevlerini yerine getirirler.
Yönetim, denetleme ve disiplin kurullarının oluşması, görevleri ve
toplantıları
Madde 13 – Sendika
şubesi ve sendika yönetim kurulları en az üç, en çok yedi üyeden; konfederasyon
yönetim kurulları ise en az beş, en çok on üyeden oluşur.
Disiplin kurulu en az üç, en çok beş üyeden, denetleme kurulu en az üç
denetçiden oluşur. Şubelerde bir denetçi ile yetinilebilir.
Yönetim, denetleme ve disiplin kurulları ile kurulması uygun görülen diğer
organların oluşumu, görev ve yetkileri ile toplanma ve karar alma usulleri
Sendikalar Kanununun 16, 17, 18 ve 19 uncu Maddelerinde belirtilen esaslara
uygun olarak sendika veya konfederasyonların tüzüklerinde düzenlenir.
ÜÇÜNCÜ
KISIM
Üyelik ve Güvenceler
BİRİNCİ
BÖLÜM
Üyelik
Sendika üyeliğinin kazanılması
Madde
14- (Değişik: 24/6/2004-5198/1 md.)
Sendikalara üye olmak serbesttir.
Kamu görevlileri çalıştıkları işyerinin girdiği hizmet kolunda kurulu bir
sendikaya üye olabilirler.
Sendikaya üyelik, kamu görevlisinin üç nüsha olarak doldurup imzaladığı üye
formu ile sendikaya başvurması ve başvurunun sendika yetkili organınca kabulü
ile kazanılır.
Sayfa
8003
Üyelik başvurusu, sendika tarafından en çok otuz gün içinde reddedilmediği
takdirde üyelik istemi kabul edilmiş sayılır. Haklı bir sebep gösterilmeden
üyeliği kabul edilmeyen kamu görevlisinin, bu kararın kendisine tebliğinden
itibaren otuz gün içinde iş davalarına bakmakla görevli mahallî mahkemede dava
açma hakkı vardır.
Sendika, üyeliği kesinleşen kamu görevlisinin başvuru belgesinin bir örneğini
üyenin kendisine verir, bir örneği sendikada kalır, bir örneğini üyelik
ödentisine esas olmak ve dosyasında saklanmak üzere onbeş gün içinde işverene
gönderir.
Birden çok sendikaya üye olunamaz. Birden çok sendikaya üyelik halinde sonraki
üyelikler geçersizdir.
Aynı tarihli birden fazla üyeliğe ilişkin bildirimler dikkate alınmaz ve bu
husus kamu işvereni tarafından ilgiliye ve sendikalara yazılı olarak
bildirilir.
Sendika üyesi olamayacaklar
Madde 15 – Bu
Kanuna göre kurulan sendikalara;
a) Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Sekreterliği, Cumhurbaşkanlığı Genel
Sekreterliği ile Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğinde çalışan kamu
görevlileri,
b) Yüksek yargı organlarının başkan ve üyeleri, hâkimler, savcılar ve bu
meslekten sayılanlar,
c) Bu Kanun kapsamında bulunan kurum ve kuruluşların müsteşarları, başkanları,
genel müdürleri, daire başkanları ve bunların yardımcıları, yönetim kurulu
üyeleri, merkez teşkilâtlarının denetim birimleri yöneticileri ve kurul başkanları,
hukuk müşavirleri, bölge, il ve ilçe teşkilâtlarının en üst amirleri ile
bunlara eşit veya daha üst düzeyde olan kamu görevlileri, 100 ve daha fazla
kamu görevlisinin çalıştığı işyerlerinin en üst amirleri ile yardımcıları,
belediye başkanları ve yardımcıları,
d) Yükseköğretim Kurulu Başkan ve üyeleri ile Yükseköğretim Denetleme Kurulu
Başkan ve üyeleri, üniversite ve yüksek teknoloji enstitüsü rektörleri, fakülte
dekanları, enstitü ve yüksek okulların müdürleri ile bunların
yardımcıları,
e) Mülkî idare amirleri,
f) Silahlı Kuvvetler mensupları,
g) Millî Savunma Bakanlığı ile Türk Silahlı Kuvvetleri kadrolarında (Jandarma
Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı dahil) çalışan sivil memurlar
ve kamu görevlileri,
h) Millî İstihbarat Teşkilâtı mensupları,
ı) Bu Kanun kapsamında bulunan kurum ve kuruluşların merkezi denetim
elemanları,
j) Emniyet hizmetleri sınıfı ve emniyet teşkilâtında çalışan diğer hizmet
sınıflarına dahil personel ile kamu kurum ve kuruluşlarının özel güvenlik
personeli,
k) Ceza infaz kurumlarında çalışan kamu görevlileri,
Üye olamazlar ve sendika kuramazlar.
Üyeliğin sona ermesi
Madde 16- (Değişik: 24/6/2004-5198/2 md.)
Her üye
üyelikten serbestçe çekilebilir.
Üyelikten çekilme, çekilmek isteyen kamu görevlisi tarafından, üç nüsha olarak
doldurulup imzalanan üyelikten çekilme bildiriminin kurumuna verilmesi ile
gerçekleşir. Kurum görevlisi, kayıt numarası ile tarih verilen çekilme
bildiriminin bir suretini derhal üyeye vermek zorundadır. Kamu işvereni,
bildirimin bir örneğini onbeş gün içinde sendikaya gönderir.
Sayfa
8004
Çekilme, kamu işverenine başvurma tarihinden başlayarak otuz gün sonra geçerli
olur. Çekilenin bu süre içinde başka bir sendikaya üye olması halinde yeni
sendikaya üyeliği, bu sürenin bitim tarihinde kazanılır.
Üyenin, sendikadan çıkarılma kararı sendika merkez genel kurulunca alınır.
Çıkarma kararı, çıkarılana ve işverene yazı ile bildirilir. Çıkarma kararına
karşı üye, bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içinde görevli iş mahkemesine
itiraz edebilir. Mahkeme iki ay içinde kesin karar verir. Üyelik, çıkarılma
kararı kesinleşinceye kadar sürer.
Çekilme, göreve son verilmesi veya sair nedenlerle kamu görevinden ayrılanlar
ile farklı bir hizmet koluna giren kuruma atananlardan sendika üyesi olanların
üyelikleri, varsa sendika şubesi, sendika veya konfederasyon organlarındaki
görevleri sona erer. Emekliye ayrılanların sendika şubesi, sendika veya
konfederasyon organlarındaki görevleri seçildikleri dönemin sonuna kadar devam
eder.
Üyeliğin devamı ve askıya alınması hallerinde 2821 sayılı Sendikalar Kanununun
24 üncü maddesinde yer alan hükümler uygulanır.
Konfederasyon ve uluslararası kuruluş üyeliği
Madde 17 – Sendikalar,
ancak bir konfederasyona üye olabilirler. Birden çok konfederasyona üye
olunması halinde sonraki üyelikler geçersizdir.
Sendika ve konfederasyonlar, amaçlarına uyan uluslararası kuruluşlara serbestçe
üye olabilirler ve üyelikten çekilebilirler.
İlgili kuruluş, üye olduğu veya üyelikten ayrıldığı amaçlarına uyan uluslararası
kuruluşlara, üye olduğu veya üyelikten ayrıldığı tarihi izleyen onbeş gün
içinde, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bildirir. Üyelik bildirimine,
üye olunan kuruluş tüzüğünün bir örneği de eklenir.
Sendikalar ve konfederasyonlar önceden izin almaksızın, serbestçe, yabancı
ülkelerdeki amaçlarına uyan uluslararası kuruluşların üye veya temsilcilerini
Türkiye'ye davet edebilir veya yabancı ülkelerdeki toplantılarına kendi üye
veya temsilcilerini gönderebilirler.
İKİNCİ
BÖLÜM
Güvenceler
Sendika üyelerinin ve yöneticilerinin güvencesi
Madde 18-
(Değişik: 24/6/2004-5198/3 md.)
Kamu
görevlileri, iş saatleri dışında veya işverenin izni ile iş saatleri içinde
sendika veya konfederasyonların bu Kanunda belirtilen faaliyetlerine
katılmalarından dolayı farklı bir işleme tâbi tutulamaz ve görevlerine son
verilemez.
Kamu işvereni, işyeri sendika temsilcisi ile sendika ve sendika şube
yöneticilerinin işyerini haklı bir sebep olmadıkça ve sebebini açık ve kesin
şekilde belirtmedikçe değiştiremez.
Kamu işvereni kamu görevlileri arasında sendika üyesi olmaları veya olmamaları
nedeniyle bir ayırım yapamaz.
Sendika veya konfederasyonu ilk genel kurula kadar sevk ve idare edecek yönetim
kurulu üyeleri, genel kurulda yönetim kuruluna seçilenler ile sendika şube
yönetim kurulu üyeleri seçildikleri tarihten itibaren durumlarını en geç otuz
gün içinde kurumlarına yazılı olarak bildirirler. Söz konusu yöneticiler
seçildikleri tarihten itibaren otuz gün içerisinde sendika tüzüğünde belirtilen
hükümlere göre, ayrıca yazılı talepte bulunmaları halinde bu görevleri
süresince aylıksız izine ayrılırlar. Talepte bulunmayanlar ise kurumlarındaki
görevlerine devam ederler. İzine ayrılmayan yönetim kurulu üyeleri haftada bir
gün kurumlarından izinli sayılırlar.
Sendika şubeleri en az 400 üye ile kurulur.
Mahallî ve genel seçimlerde aday olanların, sendika ve konfederasyonun
organlarındaki görevleri adaylık süresince askıda kalır. Seçilmeleri halinde
görevleri son bulur.
Sayfa
8005
Aylıksız izine ayrılan yöneticilerin bu süreleri, emekli kesenekleri ve
karşılıklarının yöneticisi oldukları sendikaları tarafından her ay Türkiye
Cumhuriyeti Emekli Sandığına ödenmesini kabul etmeleri koşuluyla kazanılmış hak
aylığı ile emeklilik hizmetine sayılır.
Kurumlarından aylıksız izinli sayılan sendika, konfederasyon ve şube yönetim
kurulu üyeleri ile bunların bakmakla yükümlü oldukları aile fertlerinin sağlık
giderlerinin kurumlarınca karşılanmasına devam olunur.
Aylıksız izinli sayılanlardan herhangi bir nedenle sendika veya konfederasyon
organlarındaki görevlerinden ayrılanlar, görevlerinin son bulması tarihinden
itibaren otuz gün içinde ayrıldıkları kurum ve kuruluşa yazılı müracaat
etmeleri durumunda, kamu işvereni bu kimseleri otuz gün içinde eski görevlerine
ya da uygun diğer bir göreve atamak zorundadır. Otuz gün içinde görevlerine
başlamak için başvurmayanlar görevlerinden çekilmiş sayılırlar.
Görevden uzaklaştırma, re’sen emeklilik, göreve son verilmesi, tayin veya sair
hallerde görevlinin mahkemeye başvurması halinde, mahkeme kararı kesinleşinceye
kadar sendikadaki görevi devam eder.
DÖRDÜNCÜ
KISIM
Faaliyetler, Yasaklar ve
İdarî Kurullar
BİRİNCİ
BÖLÜM
Faaliyetler ve Yasaklar
Sendika ve konfederasyonların yetki ve faaliyetleri
Madde 19 – Kamu
görevlileri sendikaları ile konfederasyonları bu Kanundaki hükümler
çerçevesinde, üyeleri adına toplu görüşmeye katılmaya, toplu görüşmeyi
sonuçlandırmaya ve taraf olmaya yetkilidir.
Sendika ve konfederasyonlar kuruluş amaçları doğrultusunda aşağıdaki
faaliyetlerde bulunabilirler:
a) Genel olarak kamu personelinin hak ve ödevleri, çalışma koşulları,
yükümlülükleri, iş güvenlikleri ile sağlık koşullarının geliştirilmesi
konularında görüş bildirmek ve toplu görüşme sonucunda anlaşmaya varılan
mutabakat metinlerinin uygulanmasını izlemek üzere idarî kurullara üyeleri
arasından temsilciler göndermek.
b) Devlet personel mevzuatında kamu görevlilerinin temsilini öngören çeşitli
kurullara temsilci göndermek.
c) Verimlilik araştırmaları yapmak, sonuçlarla ilgili raporlar düzenlemek,
önerilerde bulunmak ve işverenlerle bu konularda ortak çalışmalar yapmak.
d) Üyelerin meslekî yeterliliklerinin artırılması ve sorunlarının çözülmesi ile
sendikal faaliyetlerinin geliştirilmesine yönelik kurs, seminer ve sosyal
amaçlı toplantılar düzenlemek, bilimsel çalışmalar yapmak ve yayınlarda
bulunmak.
Sayfa
8006
e) Üyelerin ortak ekonomik ve sosyal hak ve menfaatleri ile personel hukukunu
ilgilendiren konularda ilgili kurumlara ve yetkili makamlara sunulmak üzere
çalışmalar yapmak ve öneriler getirmek.
f) Üyelerin idare ile ilgili doğacak ihtilaflarında, ortak hak ve
menfaatlerinin izlenmesinde veya hukukî yardım gerekliliğinin ortaya çıkması
durumunda üyelerini veya mirasçılarını, her düzeyde ve derecedeki yönetim ve
yargı organları önünde temsil etmek veya ettirmek, dava açmak ve bu nedenle
açılan davalarda taraf olmak.
g) Üyeleri ve ailelerinin yararlanmaları için hizmet amacıyla, eğitim ve
sağlık tesisleri, dinlenme yerleri, spor alanları ve benzeri yerler ile
kitaplık, kreş, yuva ve huzur evleri, yardımlaşma sandıkları kurmak ve yönetmek
ile herhangi bir bağışta bulunmamak kaydı ile üyeleri için kooperatifler
kurulmasına yardım etmek ve nakit mevcudunun yüzde onundan fazla olmamak
kaydıyla bu kooperatiflere kredi vermek.
h) Yangın, su baskını, deprem gibi tabii afetlerin vukuunda, gerektiğinde
üyelik şartı aranmaksızın nakit mevcudunun yüzde onunu aşmamak kaydıyla afete
uğrayan bölgelerde konut, sağlık ve eğitim tesisleri yapmak ve bu amaçla kamu
kurum ve kuruluşlarına aynî ve nakdî yardımda bulunmak.
Yasaklar
Madde 20 – Bu
Kanuna göre kurulan sendika ve konfederasyonların yönetim ve işleyişleri
Anayasada belirtilen Cumhuriyetin niteliklerine ve demokratik esaslara aykırı
olamaz.
Sendika ve konfederasyonlar kamu makamlarından maddî yardım kabul edemez,
siyasî partilerden maddî yardım alamaz ve onlara maddî yardımda bulunamazlar.
Sendika ve konfederasyonlar siyasî partilerin kuruluşu içinde yer alamazlar;
siyasî partilerin ad, amblem, rumuz veya işaretlerini kullanamazlar.
Sendika ve konfederasyonlar ticaretle uğraşamazlar.
İKİNCİ
BÖLÜM
İdarî Kurullar
Yüksek İdarî Kurul
Madde 21 – Kamu
görevlilerinin hak, ödev ve çalışma koşullarının düzenlenmesi ve kanunların
kamu görevlilerine eşit uygulanmasına yönelik kararların alınması için
yapılacak toplu görüşmelere esas olmak üzere Kamu İşveren Kuruluna görüş
bildirmek ve toplu görüşmelerde belirlenen mutabakat metinlerinin
uygulanmasını izlemek amacıyla Yüksek İdari Kurul oluşturulur.
Yüksek İdarî Kurul, Başbakanlık Müsteşarının başkanlığında, aşağıda belirtilen
kamu işveren temsilcileri ile bünyesinde üye sayıları itibariyle en çok kamu
görevlisini bulunduran konfederasyonlardan ilk üçünün üyeleri oranında
seçecekleri onbeş temsilciden oluşur.
Bu Kurulda yer alacak kamu işveren temsilcileri şunlardır:
a) Bakanlıklar ve diğer kamu kurum veya kuruluşlarının müsteşarları.
b) Devlet Personel Başkanı.
c) Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanı.
d) İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürü.
Sayfa
8007
e) Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali
Kontrol Genel Müdürü.
f) Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürü.
g) Bağımsız başkanlıkların başkanları.
h) Kamu işveren sendikası.
Kurul, zorunlu durumlar dışında yılda en az bir kez toplanır.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, sendika ve konfederasyonların üye
sayıları, dağılımları ve bunlara ilişkin diğer bilgileri içeren raporu Kurula
sunar.
Kurum idarî kurulları
Madde 22 – Kurum düzeyinde kamu
görevlilerinin çalışma koşulları ve kanunların kamu görevlilerine eşit
uygulanması konularında görüş bildirmek üzere, eşit sayıda kamu işveren vekili
ile en çok üyeye sahip sendikaca, üyeleri arasından belirlenen temsilcilerin
katıldığı kurum idarî kurulları oluşturulur. Bu kurullar yılda iki kez
toplanır.
İşyeri sendika temsilcileri
Madde 23 – İşyerlerinde kamu
görevlilerinden en çok üye kaydetmiş sendika işyeri temsilcisi seçmeye
yetkilidir.
Sendika temsilcileri, işyerlerinde, üyelerinin işveren veya işyeri ile ilgili
sorunlarını dinlemek, ilgili yerlere iletmek ve sendika ile işveren arasında
iletişim sağlamak amacıyla, sendikaların tüzüklerinde belirtilen yetkili
kurullar tarafından bir genel kurul dönemi için işyerinden seçilirler.
İşyerinde kamu görevlileri arasında en çok üye kaydetmiş sendikanın
bulundurabileceği temsilci sayısı, işyerindeki kamu görevlisi sayısı 20-100
arasında ise en çok bir, 101-500 arasında ise en çok iki, 501-1000 arasında ise
en çok üç, 1001-2000 arasında ise en çok beş, 2000'den fazla ise en çok
yedidir. Bu temsilcilerden biri sendika tarafından baş temsilci olarak
görevlendirilebilir. İşyeri sendika temsilcileri bu görevlerini işyerinde,
haftada iki saat olmak üzere yerine getirirler. Temsilciler bu sürede izinli
sayılırlar.
Kamu işvereni, yönetim ve hizmetin işleyişini engellemeyecek biçimde sendika
temsilcilerine çalışma saatleri içinde ve dışında görevlerini yapabilmeleri
için imkânlar ölçüsünde kolaylıklar sağlar.
BEŞİNCİ KISIM
Sendika ve Konfederasyonların
Gelirleri, Giderleri ve Denetimi
BİRİNCİ BÖLÜM
Gelir ve Giderler
Gelirler
Madde 24 – Sendika ve konfederasyonların gelirleri;
a) Üyelerinin ödeyecekleri üyelik ödentilerinden,
b) Bu Kanuna göre yapabilecekleri faaliyetlerden elde edilecek gelirlerden,
c) Bağış ve yardımlardan,
d) Mal varlığından elde edilen gelirlerden,
Oluşur.
Sayfa
8008
Sendika ve konfederasyonlar,
kendilerinin veya Türkiye Cumhuriyeti Devletinin üyesi bulunduğu uluslararası
kuruluşlar hariç, dış kaynaklardan Bakanlar Kurulunun izni olmadıkça yardım ve
bağış kabul edemezler.
Sendika ve konfederasyonlar tüm nakdî gelirlerini bankalara yatırmak
zorundadırlar. Zorunlu giderler için kasalarında tutacakları azamî nakit
mevcudu tüzüklerinde gösterilir.
Üyelik ödentisi
Madde 25- (Değişik: 24/6/2004-5198/4 md.)
Kamu
görevlileri sendikasına, kamu görevlisinin ödeyeceği üyelik ödentileri, 14 üncü
madde çerçevesinde doldurulan üyelik başvuru formuna ve sendika tüzüğünde
belirtilen aylık ödenti tutarına göre kamu işverenince aylığından kesilerek beş
gün içinde sendikaların banka hesaplarına yatırılır ve ödenti listesinin bir
örneği ilgili sendikaya gönderilir. Kamu işvereni, sendikaya üye olan ve üyelik
ödentisi kesilen kamu görevlilerinin listesini her ayın son haftasında,
işyerinde herkesin görebileceği yerde ilan eder.
(Değişik ikinci fıkra: 1/7/2006-5538/14 md.) Aylık üyelik ödenti tutarı;
kamu görevlisinin kadro ya da pozisyonuna bağlı ve her ay mutat olarak
ödenmekte olan damga vergisine tâbi aylık brüt gelirleri toplamına, sendika
tüzüğünde belirtilen oran uygulanmak suretiyle hesaplanır. Ödenti tutarı, 15
inci derecenin birinci kademesinden aylık alan Devlet memurunun damga vergisine
tâbi brüt gelirleri toplamının binde dördünden az, otuzda birinden fazla
olamaz.
Sendika tüzüğüne, üyelik ödentisi dışında her ne ad altında olursa olsun,
üyelerden başka bir kesinti yapılmasını öngören hükümler konulamaz.
Sendika merkez genel kurul kararıyla üyelikten çıkarılan üyelerin isimlerinin
sendikaca onbeş gün içinde işverene bildirilmesi zorunludur.
Konfederasyonlara üyelerince ödenecek ödenti miktarı, sendikaların ödenti
tutarlarının yüzde beşinden aşağı olmamak üzere konfederasyonların genel
kurullarınca belirlenir.
Giderler
Madde 26 – Sendika ve
konfederasyonlar gelirleri tüzüklerinde belirtilen amaçları ve bu Kanunda
gösterilen faaliyetleri dışında kullanamazlar ve bağışlayamazlar.
Sendika ve konfederasyonlar, gelirlerinin en az yüzde onunu üyelerinin
mesleki bilgi ve tecrübelerini artırmak için kullanmak zorundadırlar.
Vergi Usul Kanununa göre demirbaş sayılan her türlü eşya veya malzeme demirbaş
defterine kaydedilir ve bunlar hiçbir şekilde gider olarak işlem göremez.
Sendika şubeleri, sendika ve konfederasyonlar yardımlaşma sandıkları dışında,
üyeleri, yöneticileri veya diğer kişi ve kuruluşlara borç para veremez ve elde
ettikleri gelirleri dağıtamazlar.
Sendika ve konfederasyonların tutacakları defterler, tasdik şekli, kayıtların
düzenlenme usul ve esasları bir yönetmelikle belirlenir. Muhasebe
kayıtları bilanço esasına göre tutulur.
İKİNCİ BÖLÜM
Denetim
İdarî ve malî denetim
Madde 27 – Sendika şubesi, sendika ve konfederasyonların yönetim ve işleyişleri
ile gelir ve giderleri ve bunlarla ilgili her türlü işlemlerin kanunlar ve
ilgili diğer mevzuat ile tüzük ve genel kurul kararlarına uygun olup olmadığı
hususlarındaki idari ve mali denetim, denetleme kurulları ya da denetçiler tarafından
yapılır. Denetimin esasları hakkında Sendikalar Kanununun 47 nci Maddesine göre
çıkarılan tüzük hükümleri uygulanır.
Sayfa
8009
Sendikalar ve konfederasyonların yıllık hesapları 1.6.1989 tarihli ve 3568
sayılı Kanuna göre denetim yetkisi almış meslek mensupları tarafından
denetlenerek, bağımsız denetim raporu hazırlanır. Bu raporlar genel
kurula sunulur.
Sendika ve konfederasyonlar her hesap ya da bütçe dönemine ait bilanço ve
hesaplarıyla çalışma ve denetleme raporlarını ait oldukları dönemi izleyen üç
ay içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına; sendikalar ayrıca bağlı
bulundukları konfederasyona gönderirler.
ALTINCI
KISIM
Toplu Görüşme
BİRİNCİ
BÖLÜM
Genel Hükümler
Toplu görüşmenin kapsamı
Madde 28 – Toplu
görüşme; kamu görevlileri için uygulanacak katsayı ve göstergeler, aylık ve
ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, fazla çalışma ücretleri, harcırah,
ikramiye, lojman tazminatı, doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri, tedavi
yardımı ve cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları ile bu mahiyette
etkinlik ve verimlilik artırıcı diğer yardımları kapsar.
Taraflar
Madde 29 – Toplu
görüşmenin tarafları, kamu işverenleri adına Kamu İşveren Kurulu, kamu görevlileri
adına her hizmet kolunda kurulu yetkili kamu görevlileri sendikaları ile
bunların bağlı bulundukları konfederasyonlardır.
Kamu İşveren Kurulu; Başbakan tarafından görevlendirilen bir Devlet Bakanının
başkanlığında aşağıdaki kamu görevlilerinden oluşur:
a) Başbakanlık Müsteşarı.
b) Maliye Bakanlığı Müsteşarı.
c) Hazine Müsteşarı.
d) Devlet Planlama Teşkilâtı Müsteşarı.
e) Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanı.
f) Devlet Personel Başkanı.
g) Maliye Bakanlığı Bütçe ve Malî Kontrol Genel Müdürü.
h) Kamu işveren sendikası.
Yetkili kamu görevlileri sendikaları ile bunların bağlı bulundukları
konfederasyonlar görüşmelere Kamu İşveren Kurulu üyelerinin sayısı kadar
temsilci ile katılır.
Toplu görüşme ile ilgili çalışmaların hızlandırılmasına ve sonuçlandırılmasına
yardımcı olmak üzere taraflar eşit sayıda yetkililerin katılımı ile ön çalışma
grupları oluşturabilir.
İKİNCİ
BÖLÜM
Toplu Görüşme, Yetki,
Mutabakat Metni
Yetki
Madde 30- (Değişik: 24/6/2004-5198/5 md.)
Her
hizmet kolunda en çok üyeye sahip sendika ile bunların bağlı oldukları
konfederasyonlar toplu görüşme yapmaya yetkilidir. En çok üyeye sahip
konfederasyon temsilcisi toplu görüşme heyetinin başkanıdır.
Yetkili sendika ve konfederasyonların belirlenmesinde aşağıdaki esaslar
uygulanır:
a) Kurumlarca yapılacak tespit;
Tespite ilişkin toplantıya kurumun işveren vekili ile tahakkuk memuru veya mali
hizmetler birimi yetkilisi ve kurumun hizmet kolunda faaliyette bulunan
sendikalardan birer temsilci katılır. Toplantı her yıl 15 mayıs tarihinden
sonra beş iş günü içerisinde kurumca belirlenerek sendikalara bildirilen yer ve
günde yapılır.
Sayfa
8010
Bu Kanuna tâbi olarak kurumda çalışan kamu görevlilerinin, 15 mayıs tarihi
itibarıyla listesi ile üyelerinden aidat kesintisi yapılan sendikaların
üyelerini gösterir liste, toplantıya katılanlarca değerlendirilir. Bu
değerlendirmeden sonra, toplam kamu görevlisi sayısı ile sendika üyesi kamu
görevlilerinin sendikalara göre toplam sayılarını belirten tutanak toplantıya
katılan taraflarca imzalanır. İmzalı tutanak, kamu işvereni ve sendikalarca
mayıs ayının son iş gününe kadar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına
gönderilir.
Kurumların taşra teşkilatları, yukarıdaki esaslara göre tarafların katılımı ile
yapılacak toplantı neticesinde düzenlenecek tutanakları kurum merkezinde
yapılacak tespitte değerlendirilmek üzere 15 mayıs tarihini takip eden iki iş
günü içerisinde kurum merkezine gönderirler. Bu tutanaklar kurum merkezinde
tarafların katılımı ile tek tutanak haline getirilir.
b) Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca kurumlardan ve sendikalardan gelen
müşterek imzalı listeler üzerinden yapılacak tespit;
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, kurumlarda çalışan toplam kamu görevlisi
sayısı ile sendikalar itibarıyla üyelik kesintisi yapılan üye sayılarını
dikkate alarak her yıl 15 mayıs tarihi itibarıyla hizmet kollarındaki bütün
kamu görevlileri sayısı ile hizmet kolundaki sendikaların üye sayılarını tespit
eder. Buna göre her hizmet kolundaki yetkili kamu görevlileri sendikaları ile konfederasyonların
toplam üye sayısını belirler ve sonuçları her yıl temmuz ayının ilk haftasında
Resmî Gazetede yayımlar.
Yetki itirazı
Madde 31 – Sonuçların
yayımı tarihinden itibaren beş çalışma günü içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığınca yetkili olarak belirlenen her hizmet kolundaki yetkili kamu
görevlileri sendikaları ile en çok üyeye sahip konfederasyonunun
çoğunluğunun olmadığı gerekçesiyle, diğer sendikalar ve
konfederasyonlarca Ankara İş Mahkemesine itiraz edilebilir.
Mahkeme itirazı onbeş gün içinde karara bağlar.
Tarafların toplanması
Madde 32 – Hizmet
kollarına göre belirlenen yetkili kamu görevlileri sendikaları ve bağlı
oldukları konfederasyonlar ile Kamu İşveren Kurulu, çağrı yapılmasına gerek
kalmaksızın her yılın Ağustos ayının onbeşinci günü, Devlet Personel
Başkanlığınca belirlenen ve taraflara bir hafta önceden bildirilen yerde
toplanırlar.
Toplu görüşmenin sekretarya hizmetleri, Devlet Personel Başkanlığınca
yürütülür.
Toplu görüşmenin gündemi
Madde 33 – Kamu
İşveren Kurulu, Yüksek İdarî Kuruldan gelen önerileri de dikkate alarak, toplu
görüşme kapsamındaki konulara ilişkin bilgi ve belgeleri kurula sunar ve
toplu görüşmeye başlanır.
Taraflar, toplu görüşmeye esas olacak önerilerini sunarlar.
Toplu görüşmenin gündemi, bu hazırlık çalışmaları ve öneriler dikkate alınarak
oluşturulur.
Görüşmelerin hangi esaslar içinde yapılacağı taraflar arasında belirlenir.
Toplu görüşmenin sonuçlanması ve mutabakat metni
Madde 34 – Toplu
görüşme en geç onbeş gün içinde sonuçlandırılır. Bu süre içinde anlaşmaya
varılırsa, düzenlenen mutabakat metni taraflarca imzalanır.
Mutabakat metni, uygun idarî, icraî ve yasal düzenlemelerin yapılabilmesi için
Bakanlar Kuruluna sunulur. Bakanlar Kurulu üç ay içinde mutabakat metni ile
ilgili uygun idarî ve icraî düzenlemeleri gerçekleştirir ve kanun tasarılarını
Türkiye Büyük Millet Meclisine sunar.
Sayfa
8011
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Uyuşmazlıkların Çözüm
Usulleri
Uyuşmazlığın tespiti, çözümü ve Uzlaştırma Kurulu
Madde 35 – Toplu
görüşmenin tamamlanması için öngörülen süre içinde taraflar anlaşamazlarsa, taraflardan
biri üç gün içinde Uzlaştırma Kurulunu toplantıya çağırabilir.
Uzlaştırma Kurulu, Yüksek Hakem Kurulu Başkanının başkanlığında;
Üniversitelerarası Kurul tarafından, fakültelerin çalışma ekonomisi, iş hukuku,
idare hukuku ve kamu maliyesi bilim dallarından seçilecek birer üye olmak üzere
dört öğretim üyesinden oluşur. Bu üyeler, siyasî partilerin merkez karar ve
yürütme kurullarında görev alamazlar. Üyeler iki yıl için seçilirler. Süresi
biten üyeler yeniden seçilebilir. Kurulun sekretarya işleri Devlet Personel
Başkanlığınca yürütülür.
(Ek fıkra: 24/6/2004-5198/6 md.)Toplu görüşme çalışmaları ile Uzlaştırma Kurulu
çalışmalarına katılacak olanların ağırlama, yolluk ve gündelikleri ile toplantı
ücretleri Devlet Personel Başkanlığı bütçesine konacak ödenekten karşılanır.
Uzlaştırma Kurulu, uyuşmazlık konularını inceler, gerektiğinde toplu görüşme
taraflarının temsilcilerini dinler ve beş gün içinde kararını verir. Kararlar
salt çoğunlukla alınır.
Her toplantı günü için Uzlaştırma Kurulu Başkanına 1100, üyelere 1000 gösterge
rakamının 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 154 üncü maddesi uyarınca
belirlenen aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda toplantı
ücreti ödenir.
Uzlaştırma Kurulunun kararına tarafların katılması durumunda, bu karar
mutabakat metni olarak Bakanlar Kuruluna sunulur. Tarafların Uzlaştırma Kurulu
kararına katılmaması durumunda anlaşma ve anlaşmazlık konularının tümü
taraflarca imzalanan bir tutanakla belirtilerek Bakanlar Kuruluna sunulur.
YEDİNCİ
KISIM
Çeşitli, Geçici ve Son
Hükümler
BİRİNCİ
BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Sendika ve konfederasyonların katılma ve birleşmesi
Madde 36 – Genel
Kurul kararıyla sendikaların başka bir sendikaya veya konfederasyonların başka
bir konfederasyona katılması halinde katılan sendika veya konfederasyonun bütün
hak, borç, yetki ve menfaatleri katıldığı sendika veya konfederasyona
kendiliğinden geçer.
Birleşen sendika veya konfederasyonların bütün hak, borç, yetki ve menfaatleri
birleşme sonucu meydana getirdikleri yeni tüzel kişiliğe kendiliğinden geçer.
Bu madde hükümleri gereğince katılan veya birleşen sendika ve
konfederasyonların üyeleri, ayrı bir işleme gerek olmaksızın devralan veya yeni
kurulan sendika veya konfederasyonun üyesi olurlar.
Birleşme ile ilgili diğer usul ve esaslar sendika veya konfederasyonların
tüzüklerinde gösterilir.
Kapatma
Madde 37 – Anayasada
belirtilen Cumhuriyetin niteliklerine ve demokratik esaslara aykırı
faaliyetlerde bulunan sendika ve konfederasyon, merkezlerinin bulunduğu yer
Cumhuriyet Başsavcısının istemi üzerine iş davalarına bakmakla görevli mahallî
mahkeme kararı ile kapatılır.
Yukarıdaki fıkraya aykırı hareket eden sendika şubesi, sendika ve
konfederasyonlar hakkında 2908 sayılı Dernekler Kanununun 54 üncü maddesi
uyarınca işlem yapılır.
Sayfa
8012
Ceza hükümleri
Madde 38 – (Değişik: 23/1/2008 – 5728/494 md.)
Bu Kanunun;
a) 20, 24
ve 26 ncı maddelerinde yer alan hükümlere aykırı hareket edenler, altı aydan
bir yıla kadar hapis cezası,
b) 8, 14,
16 ve 17 nci maddelerinde yer alan hükümlere aykırı hareket eden kişiler, elli
günden az olmamak üzere adlî para cezası,
ile cezalandırılır.
Faaliyetin durdurulmasında kayyım tayini
Madde 39 – Faaliyeti
durdurulan sendika veya konfederasyonun mallarının idaresi, menfaatlerinin
korunması ve durdurma süresi sonunda yeniden faaliyete geçebilmesi için genel
kurul yapılması, Medenî Kanun hükümleri gereğince tayin olunacak bir veya üç
kayyım tarafından sağlanır.
Fesih, infisah ve kapatma halinde malların devri
Madde 40 – Fesih,
infisah ve kapatma hallerinde, mal varlıkları 2821 sayılı Sendikalar Kanununun
46 ncı maddesindeki hükümler çerçevesinde tasfiye edilir.
Ancak, tasfiye sonucunda kalacak para ve mallar, ilgili sendika veya
konfederasyonun tüzüğünde aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde Hazineye
devredilir.
Yönetmelikler
Madde 41 – Bu Kanunun
uygulanması bakımından;
a) Kurumların girecekleri hizmet kolları,
b) Sendika ve konfederasyon üyeliklerine başvuru belgeleri ile çekilme
bildirimlerinin şekli ve içereceği bilgiler,
c) Yüksek İdarî Kurul, Kamu İşveren Kurulu ve Kurum İdarî Kurullarının oluşum
biçimi ile çalışma usul ve esasları,
d) Sendika üye sayıları ve her hizmet kolunda yetkili kamu görevlileri
sendikaları ve bunların bağlı bulundukları konfederasyonların
belirlenmesine ilişkin usul ve esaslar,
e) Sendika ve konfederasyonların tutacakları defterler, tasdik şekli ve
kayıtların düzenlenme usul ve esasları,
f) Uzlaştırma Kurulunun çalışması ve hizmetlerin yürütülmesine ilişkin usul ve
esaslar,
Kanunun yayımı tarihinden itibaren dört ay içinde, kamu görevlileri sendikaları
konfederasyonlarının da görüşleri alınmak suretiyle Maliye Bakanlığı, Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Devlet Personel Başkanlığınca birlikte
hazırlanacak yönetmeliklerle belirlenir.
Uygulamanın izlenmesi
Madde 42 – Bu Kanunun
uygulanmasında;
a) Kamu görevlileri sendika ve konfederasyonlarının kuruluşu, yetkili
organlarının oluşumu ve bu organların çalışma usulleri ile görevleri, sendika
ve konfederasyonların tüzel kişi olarak hak ve yükümlülükleri ve faaliyetleri
gibi konularda karşılaşılacak sorunları gidermeye Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığı,
Sayfa
8013
b) Personel konularına ilişkin olarak karşılaşılacak sorunları Maliye Bakanlığı
ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının görüşlerini alarak gidermeye Devlet
Personel Başkanlığı,
Yetkilidir.
Maliye Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Devlet Personel
Başkanlığı yukarıda belirtilen hususlar ile ihtiyaç duyulacak diğer hususlarda
bu kurumlardan birinin talebi üzerine ortak çalışma yapabilirler. Bu
çalışmalara Yüksek İdarî Kurula temsilci gönderen kamu görevlileri sendikaları
konfederasyonunun temsilcileri de davet edilir.
Diğer kanunların uygulanması
Madde 43 – Bu Kanunda hüküm
bulunmayan hallerde 2821 sayılı Sendikalar Kanunu, 2908 sayılı Dernekler
Kanunu, 743 sayılı Türk Medeni Kanunu ile sendika ve konfederasyonlarda görev
alacaklar hakkında kamu görevlilerinin tabi oldukları personel kanunlarının
ilgili hükümleri uygulanır.
Değiştirilen kanun hükmü
Madde 44 – (11/4/2001 tarihli ve
4641 sayılı Ekonomik ve Sosyal Konseyin Kuruluşu, Çalışma Esas ve Yöntemleri
Hakkında Kanunun 2 nci maddesi ile ilgili olup yerine işlenmiştir.)
İKİNCİ BÖLÜM
Geçici ve Son Hükümler
Ödenek tahsisi
Geçici Madde 1 – Bu Kanun gereğince
yapılacak harcamalar için Maliye Bakanlığı bütçesinin transfer tertibinden
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bütçesinin ilgili tertiplerine yeterli
miktarda ödenek aktarılır.
Kadro tahsisi
Geçici Madde 2 – Bu Kanunla getirilen
hizmetlerin yürütülebilmesi için, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı merkez
teşkilatında kullanılmak üzere ekli (1) sayılı cetvelde yer alan kadrolar ihdas
edilerek 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye bağlı cetvellerin adı geçen
Bakanlığa ait bölümüne eklenmiştir.
Geçici Madde 3 – Bu Kanunun
yürürlüğe girmesini müteakip kurulacak sendikalardan üye sayıları, ulaşım
hizmetleri, bayındırlık, inşaat ve köy hizmetleri ile bankacılık ve sigorta
hizmetleri hizmet kollarında 1500, enerji, sanayi ve madencilik hizmetleri ile
tarım ve ormancılık hizmetleri hizmet kollarında 3000, basın yayın ve iletişim
hizmetleri ile yerel yönetim hizmetleri hizmet kollarında 4000, büro hizmetleri
ile sağlık ve sosyal hizmetler hizmet kollarında 10 000, eğitim, öğretim, bilim
ve kültür hizmetleri hizmet kolunda 18 000 ve daha fazla olduğu ve
konfederasyonlardan kendi içindeki sendikalarda bulunan kamu görevlisi üye
sayısı 35 000 ve daha fazla olduğu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca
belirlenerek Resmî Gazetede yayımlananlar bakımından, bu Kanunun 25 inci
maddesinin birinci fıkrasında yer alan yüzde beş oranı, 2002 yılında toplu
görüşme yapmaya yetkili kamu görevlileri sendikaları ve bu sendikaların
bağlı oldukları konfederasyonlar belirleninceye kadar geçecek süre içinde
uygulanmaz.
Yukarıdaki fıkra uyarınca Resmî Gazetede yayımlanacak belirlemeden sonra
ilgililerin aylıksız izinli geçen sürelerine ilişkin aylık ve özlük hakları
kendilerine ödenir.
Sayfa
8014
Geçici Madde 4 – Konusu suç teşkil etmemek ve kesinleşmiş
bir yargı kararına müstenit olmamak üzere, bu Kanunun yayımı tarihine kadar,
memur temsilcileri ile toplu iş sözleşmesi akdetmeleri nedeniyle kamu
görevlileri haklarında idarî, malî veya adlî takibat yapılmaz, başlatılanlar
işlemden kaldırılır.
Geçici Madde 5 – Bu
Kanunun 41 inci maddesinin (a), (b) ve (e) bentlerinde belirtilen
yönetmelikler, Kanunun yürürlüğe girmesini izleyen otuz gün içinde yürürlüğe
konulur.
Geçici Madde 6 – Bu Kanunun yayımı tarihinde faaliyette bulunan kamu
görevlileri kuruluşları, bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren sekiz ay
içinde;
a) Mevcut tüzüklerine göre olağanüstü genel kurullarını yaparak, tüzük ve
örgütlenmelerini bu Kanun hükümlerine göre düzenlemek,
b) Yeni örgüt ve tüzüklerine göre ilk olağan genel kurullarını da yapmak
zorundadırlar.
Belirlenen süre içerisinde, bu Kanuna uygun olarak yeni tüzüklerini
düzenlememiş ve ilk olağan genel kurullarını yapmamış kuruluşlar bu Kanunda
tanımlanan sendikaların hak ve yetkilerini kullanamazlar.
c) Bu Kanunun yayımından sonra tüzüklerini bu Kanuna uyduran sendikalar tüm
üyelik belgelerini bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmelik hükümlerine uygun olarak
yeniden düzenleyerek birer örneğini olağan genel kurul tarihinden itibaren iki
ay içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına göndermek zorundadırlar.
d) Hizmet kollarına göre yetkili sendikalar belirleninceye kadar oran şartı
aranmaksızın üyelik aidatlarının kaynaktan kesilmesine devam edilir.
Geçici Madde 7 – Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren faaliyette
bulunan kamu görevlileri sendikaları ile konfederasyon yöneticilerinin yetkili
sendikalar belirlenene kadar özlük haklarının ödenmesine devam edilir.
Geçici Madde 8 – Bu
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte kurulu bulunan kamu görevlileri sendikaları,
genel kurul kararı ile mal varlıklarını, hak ve borçlarını her hangi bir
sendika, konfederasyon veya Bakanlar Kurulunca kamu yararına çalıştığı
belirlenen kuruluşlara üç ay içerisinde devredebilirler. Devir ve intikal
işlemleri her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.
Geçici Madde 9-(Ek: 24/6/2004-5198/7 md.)
2004
yılı için;
a) 30 uncu maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinde öngörülen tespit, 15 Temmuz
2004 tarihi itibarıyla gerçekleştirilerek 20 Temmuz 2004 tarihine kadar Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına gönderilir.
b) 30 uncu maddenin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığınca yapılacak tespit ise 30 Ağustos 2004 tarihine kadar Resmî
Gazetede yayımlanır.
c) 32 nci maddenin birinci fıkrasındaki "Ağustos ayının onbeşinci
günü", "Eylül ayının onbeşinci günü" olarak uygulanır.
Tüzük değişikliği
Geçici Madde 10- (Ek: 1/7/2006-5538/15 md.)
İlgili sendika tüzüklerinde bu
maddenin yayımından önce farklı yöntemlerle belirlenmiş olan ödenti tutarları, ilk
genel kurulda tüzük değişikliği yapılmak kaydıyla, sendika yönetim kurulu
tarafından bu maddenin yayımı tarihinden itibaren en geç bir ay içinde bu
Kanuna uygun olarak yeniden düzenlenir ve Maliye Bakanlığına bildirilir;
bildirim tarihini takip eden aybaşından itibaren üyelik ödentilerinin
hesaplanmasında uygulanır.
Yürürlük
Madde 45 – Bu Kanun yayımını takip eden 30 uncu günün sonunda
yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 46 – Bu Kanun
hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
Sayfa
8014-1
4688
SAYILI KANUNA İŞLENEMEYEN HÜKÜMLER
1 – 24/6/2004 tarihli ve 5198 sayılı Kanunun Geçici Maddeleri :
Geçici Madde 1- Bu Kanun çerçevesinde çıkarılacak yeni yönetmelikler yürürlüğe
girinceye kadar, mevcut yönetmeliklerin 4688 sayılı Kanuna aykırı olmayan
hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.
Geçici Madde 2- 4688 sayılı Kanunun 18 inci maddesine göre,
konfederasyonların ve sendikaların yönetim kurulu üyelerinin, bu Kanunun yayımı
tarihinden önceki sendikal faaliyetleri ve aylıksız izinleri ile ilgili olarak
idari ve mali takibat yapılamaz, başlatılmış olanlar işlemden kaldırılır.
Geçici Madde 3- Bu Kanunun yayımı tarihinden önce, 4688 sayılı Kanunun
31 inci maddesi uyarınca açılmış bulunan davalar işlemden kaldırılır.
Sayfa
8014-2
4688 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE
Kanun
Yürürlüğe
No.
Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler
giriş tarihi
5198 14, 16, 18, 25, 30, 35, Geçici
Madde 9, İşlenemeyen Hükümler
6/7/2004
5538 Madde 25, Geçici Madde
10
12/7/2006
5620 Madde
3
21/4/2007
5728
38
8/2/2008