7749
MEMURLAR VE DİĞER KAMU
GÖREVLİLERİNİN
YARGILANMASI HAKKINDA KANUN
Kanun
Numarası
: 4483
Kabul
Tarihi
: 2/12/1999
Yayımlandığı R.Gazete : Tarih :
4/12/1999 Sayı : 23896
Yayımlandığı
Düstur : Tertip
: 5 Cilt : 39 Sayfa :
Amaç
Madde 1 – Bu Kanunun amacı, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin
görevleri sebebiyle işledikleri suçlardan dolayı yargılanabilmeleri için izin
vermeye yetkili mercileri belirtmek ve izlenecek usulü düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2 – Bu Kanun,Devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare
esaslarına göre yürüttükleri kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli
görevleri ifa eden memurlar ve diğer kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle
işledikleri suçlar hakkında uygulanır.
Görevleri ve sıfatları sebebiyle özel soruşturma ve kovuşturma usullerine tabi
olanlara ilişkin kanun hükümleri ile suçun niteliği yönünden kanunlarda
gösterilen soruşturma ve kovuşturma usullerine ilişkin hükümler saklıdır.
Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali genel hükümlere tabidir.
Disiplin hükümleri saklıdır.
(Ek: 2/1/2003-4778/33 md.) 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 243 ve 245
inci maddeleri ile 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun 154 üncü
maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında açılacak soruşturma ve kovuşturmalarda
bu Kanun hükümleri uygulanmaz.
İzin vermeye yetkili merciler
Madde 3 – Soruşturma izni yetkisi
a) İlçede görevli memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında kaymakam,
b) İlde ve merkez ilçede görevli memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında
vali,
c) Bölge düzeyinde teşkilatlanan kurum ve kuruluşlarda görev yapan memurlar ve
diğer kamu görevlileri hakkında görev yaptıkları ilin valisi,
d) Başbakanlık ve bakanlıkların merkez ve bağlı veya ilgili kuruluşlarında
görev yapan diğer memur ve kamu görevlileri hakkında o kuruluşun en üst idari
amiri,
e) (Değişik : 17/7/2004-5232/1 md.) Bakanlar Kurulu kararı ile veya
Başbakanlık ve bakanlıklar ile bağlı kuruluşların merkez teşkilâtında görevli
olup, ortak kararla atanan memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında ilgili
bakan veya Başbakan,
f) Türkiye Büyük Millet Meclisinde görevli memurlar ve diğer kamu görevlileri
hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Sekreteri, Türkiye Büyük Millet
Meclisi Genel Sekreteri ve yardımcıları hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanı,
g) Cumhurbaşkanlığında görevli memurlar ve diğer kamu
görevlileri hakkında Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Cumhurbaşkanlığı Genel
Sekreteri hakkında Cumhurbaşkanı,
Sayfa
7750
h) Büyükşehir belediye başkanları, il ve ilçe belediye başkanları; büyükşehir,
il ve ilçe belediye meclisi üyeleri ile il genel meclisi üyeleri hakkında
İçişleri Bakanı,
i) İlçelerdeki belde belediye başkanları ve belde belediye meclisi üyeleri
hakkında kaymakam, merkez ilçelerdeki belde belediye başkanları ve belde
belediye meclisi üyeleri hakkında bulundukları ilin valisi,
j) Köy ve mahalle muhtarları ile bu Kanun kapsamına giren diğer memurlar ve
kamu görevlileri hakkında ilçelerde kaymakam, merkez ilçede vali,
Yokluklarında ise vekilleri tarafından bizzat kullanılır.
Yetkili mercilerin saptanmasında, memur veya kamu görevlisinin suç tarihindeki
görevi esas alınır.
Ast memur ile üst memurun aynı fiile iştiraki halinde izin, üst memurun bağlı
olduğu merciden istenir.
Olayın yetkili mercie iletilmesi, işleme konulmayacak ihbar ve şikayetler
Madde 4 – Cumhuriyet başsavcıları, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin
bu Kanun kapsamına giren suçlarına ilişkin herhangi bir ihbar veya şikayet
aldıklarında veya böyle bir durumu öğrendiklerinde ivedilikle toplanması
gerekli ve kaybolma ihtimali bulunan delilleri tespitten başka hiçbir işlem
yapmayarak ve hakkında ihbar veya şikayette bulunulan memur veya diğer kamu
görevlisinin ifadesine başvurmaksızın evrakın bir örneğini ilgili makama
göndererek soruşturma izni isterler.
Diğer makam ve memurlarla kamu görevlileri de, bu Kanun kapsamına giren bir suç
işlendiğini ihbar, şikayet, bilgi, belge veya bulgulara dayanarak
öğrendiklerinde durumu izin vermeye yetkili mercie iletirler.
(Değişik üçüncü fıkra: 17/7/2004-5232/2 md.) Bu Kanuna göre memurlar ve
diğer kamu görevlileri hakkında yapılacak ihbar ve şikâyetlerin soyut ve genel
nitelikte olmaması, ihbar veya şikâyetlerde kişi veya olay belirtilmesi,
iddiaların ciddî bulgu ve belgelere dayanması, ihbar veya şikâyet dilekçesinde
dilekçe sahibinin doğru ad, soyad ve imzası ile iş veya ikametgâh adresinin bulunması
zorunludur.
(Değişik dördüncü fıkra: 17/7/2004-5232/2 md.) Üçüncü fıkradaki şartları
taşımayan ihbar ve şikâyetler Cumhuriyet başsavcıları ve izin vermeye yetkili
merciler tarafından işleme konulmaz ve durum, ihbar veya şikâyette bulunana
bildirilir. Ancak iddiaların, sıhhati şüpheye mahal vermeyecek belgelerle
ortaya konulmuş olması halinde ad, soyad ve imza ile iş veya ikametgâh
adresinin doğruluğu şartı aranmaz. Başsavcılar ve yetkili merciler ihbarcı veya
şikâyetçinin kimlik bilgilerini gizli tutmak zorundadır.
Ön inceleme
Madde 5 – İzin vermeye yetkili merci, bu Kanun kapsamına giren bir suç
işlediğini bizzat veya yukarıdaki maddede yazılı şekilde öğrendiğinde bir ön
inceleme başlatır.
(Ek fıkra: 17/7/2004-5232/3 md.) Cumhuriyet başsavcılıkları ile izin
vermeye yetkili merciler ihbar ve şikâyetler konusunda daha önce
sonuçlandırılmış bir ön inceleme olması halinde müracaatı işleme koymazlar.
Ancak ihbar veya şikâyet eden kişilerin konu ile ilgili olarak daha önceki ön
incelemenin neticesini etkileyecek yeni belge sunması halinde müracaatı işleme
koyabilirler.
Sayfa
7751
Ön inceleme, izin vermeye yetkili merci tarafından bizzat yapılabileceği gibi, görevlendireceği
bir veya birkaç denetim elemanı veya hakkında inceleme yapılanın üstü
konumundaki memur ve kamu görevlilerinden biri veya birkaçı eliyle de
yaptırılabilir. İnceleme yapacakların, izin vermeye yetkili merciin bulunduğu
kamu kurum veya kuruluşunun içerisinden belirlenmesi esastır. İşin özelliğine
göre bu merci, anılan incelemenin başka bir kamu kurum veya kuruluşunun
elemanlarıyla yaptırılmasını da ilgili kuruluştan isteyebilir. Bu isteğin
yerine getirilmesi, ilgili kuruluşun takdirine bağlıdır.
Yargı mensupları ile yargı kuruluşlarında çalışanlar ve askerler, başka
mercilerin ön incelemelerinde görevlendirilemez.
Ön inceleme ile görevlendirilen kişiler birden fazla ise içlerinden biri başkan
olarak belirlenir.
Ön inceleme yapanların yetkisi ve rapor
Madde 6 – Ön inceleme ile görevlendirilen kişi veya kişiler, bakanlık
müfettişleri ile kendilerini görevlendiren merciin bütün yetkilerini haiz olup,
bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununa göre
işlem yapabilirler; hakkında inceleme yapılan memur veya diğer kamu
görevlisinin ifadesini de almak suretiyle yetkileri dahilinde bulunan gerekli
bilgi ve belgeleri toplayıp, görüşlerini içeren bir rapor düzenleyerek durumu izin
vermeye yetkili mercie sunarlar. Ön inceleme birden çok kişi tarafından
yapılmışsa, farklı görüşler raporda gerekçeleriyle ayrı ayrı belirtilir.
Yetkili merci bu rapor üzerine soruşturma izni verilmesine veya verilmemesine
karar verir. Bu kararlarda gerekçe gösterilmesi zorunludur.
Süre
Madde 7 – Yetkili merci, soruşturma izni konusundaki kararını suçun 5
inci maddenin birinci fıkrasına göre öğrenilmesinden itibaren ön inceleme dahil
en geç otuz gün içinde verir. Bu süre,zorunlu hallerde onbeş günü geçmemek
üzere bir defa uzatılabilir.
Yetkili merci, herhalde yukarıdaki fıkrada belirtilen süreler içinde memur veya
diğer kamu görevlisi hakkında soruşturma izni verilmesi veya verilmemesi
konusunda karar vermek zorundadır.
Soruşturma izninin kapsamı
Madde 8 – Soruşturma izni, şikayet, ihbar veya iddia konusu olaylar ile
bunlara bağlı olarak ileride soruşturma sırasında ortaya çıkabilecek konuları
kapsar.
Soruşturma sırasında izin verilen olay ve konudan tamamen ayrı veya farklı bir
suç olarak nitelendirilebilecek bir fiil ortaya çıktığında, yeniden izin
alınması zorunludur.
Suçun hukuki niteliğinin değişmesi, yeniden izin alınmasını gerektirmez.
İtiraz
Madde 9 – Yetkili merci, soruşturma izni vrilmesine veya verilmemesine
ilişkin kararını Cumhuriyet başsavcılığına, hakkında inceleme yapılan memur
veya diğer kamu görevlisine ve varsa şikayetçiye bildirir.
Soruşturma izni verilmesine ilişkin karara karşı hakkında inceleme yapılan
memur veya diğer kamu görevlisi; soruşturma izni verilmemesine ilişkin karara
karşı ise Cumhuriyet başsavcılığı veya şikayetçi itiraz yoluna gidebilir.
İtiraz süresi,yetkili merciin kararının tebliğinden itibaren on gündür.
Sayfa
7752
İtiraza, 3 üncü maddenin (e), (f), g (Cumhurbaşkanınca verilen izin hariç) ve
(h) bentlerinde sayılanlar için Danıştay İkinci Dairesi, diğerleri için yetkili
merciin yargı çevresinde bulunduğu bölge idare mahkemesi bakar.
İtirazlar, öncelikle incelenir ve en geç üç ay içinde karara bağlanır. Verilen
kararlar kesindir.
İştirak halinde işlenen suçlar
Madde 10 –Bu Kanun kapsamındaki suçların iştirak halinde işlenmesi durumunda
memur olmayan, memur olanla; ast memur, üst memurla aynı mahkemede yargılanır.
Soruşturma izninin gönderileceği merci
Madde 11 – Soruşturma izninin itiraz edilmeden veya itirazın reddi
sonunda kesinleşmesi ya da soruşturma izni vrilmemesine ilişkin karara karşı
yapılan itirazın kabulü üzerine dosya, derhal yetkili ve görevli Cumhuriyet
başsavcılığına gönderilir. İzin üzerine ilgili Cumhuriyet başsavcılığı, Ceza
Muhakemeleri Usulü Kanunu ve diğer kanunlardaki yetkilerini kullanmak suretiyle
hazırlık soruşturmasını yürütür ve sonuçlandırır.
Hazırlık soruşturmasını yapacak merciler
Madde 12 – (Değişik: 17/7/2004-5232/4 md.)
Hazırlık soruşturması genel hükümlere göre yetkili ve görevli Cumhuriyet
Başsavcılığı tarafından yapılır. Ancak Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri,
Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Sekreteri, müsteşarlar ve valiler ile ilgili
olarak yapılacak olan hazırlık soruşturması Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya
Başsavcıvekili, kaymakamlar ile ilgili hazırlık soruşturması ise il Cumhuriyet
başsavcısı veya başsavcıvekili tarafından yapılır.
Hazırlık soruşturması sırasında hâkim kararı alınmasını gerektiren hususlarda;
Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Sekreteri,
müsteşarlar ve valiler için Yargıtayın ilgili ceza dairesine, kaymakamlar için
il asliye ceza mahkemesine, diğerleri için ise genel hükümlere göre yetkili ve
görevli sulh ceza hâkimine başvurulur.
Yetkili ve görevli mahkeme
Madde 13 – (Değişik: 17/7/2004-5232/5 md.)
Davaya bakmaya yetkili ve görevli mahkeme, genel hükümlere göre yetkili ve
görevli mahkemedir. Ancak Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Türkiye Büyük
Millet Meclisi Genel Sekreteri, müsteşarlar ve valiler için yetkili ve görevli
mahkeme Yargıtayın ilgili ceza dairesi, kaymakamlar için ise il ağır ceza
mahkemesidir.
Vekillerin durumu
Madde 14 – Bu Kanunun uygulanmasında vekiller, asillerin tabi olduğu
usule tabidir.
Cumhuriyet başsavcılığınca re'sen dava açılacak haller
Madde 15 – Memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkındaki ihbar ve
şikayetlerin ihbar veya şikayet edileni mağdur etmek amacıyla ve (...)(1)
uydurma bir suç isnadı suretiyle yapıldığı hazırlık soruşturması
sonucunda anlaşılır veya yargılama sonucunda sabit olursa haksız isnatta
bulunanlar hakkında yetkili ve görevli Cumhuriyet başsavcılığınca re'sen
soruşturmaya geçilir.
Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yukarıdaki fıkrada belirtilen durumlarda
kamu davası açılması için Cumhuriyet başsavcılığına başvurma ve haksız isnatta
bulunanlar hakkında genel hükümlere göre tazminat davası açma hakları saklıdır.
____________________
(1) Bu arada yer
alan “garaz, kin veya mücerret hakaret için“ ibareleri, 17/7/2004 tarihli ve
5232 sayılı Kanunun 6 ncı maddesiyle madde metninden çıkartıarak;“Memurlar ve
diğer kamu görevlileri hakkındaki ihbar ve şikayetlerin“ ibaresinden sonra
gelmek üzere“ihbar veya şikayet edileni mağdur etmek amacıyla ve“ ibaresi
eklenmiştir.
Sayfa
7752-1
Memurin Muhakematı Hakkında Kanunu Muvakkata yapılan atıflar
Madde 16 – Kanunlarda Memurin Muhakematı Hakkında Kanunu Muvakkatın
uygulanacağı belirtilen hallerde bu Kanun hükümleri uygulanır.
Kanunlarda Memurin Muhakematı Hakkında Kanunu Muvakkatın uygulanmayacağı
belirtilen hallerde genel hükümler uygulanır.
Değiştirilen hükümler
Madde 17 – (22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 11
inci maddesi ile ilgili olup, yerine işlenmiştir.)
Yürürlükten kaldırılan hükümler
Madde 18 – 4 Şubat 1329 tarihli Memurin Muhakematı Hakkında Kanunu Muvakkat
yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1 – Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce Memurin Muhakematı
Hakkında Kanunu Muvakkat hükümlerine göre başlatılmış bulunan işlemler, adı
geçen Kanun hükümlerine göre sonuçlandırılır.
Geçici Madde 2 – (Ek: 17/7/2004-5232/7 md.)
Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin
Yargılanması Hakkında Kanuna göre Yargıtayın ilgili ceza dairesinde ve il ağır
ceza mahkemesinde açılmış davalar ile Danıştayca itirazen incelenen kararlar,
bu Kanunun yürürlüğe girmesini müteakip genel hükümlere göre yetkili ve görevli
mahkemelere devredilir.
Yürürlük
Madde 19 – Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 20 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
Sayfa
7752-2
4483 SAYILI KANUNA EK VE
DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE
Kanun
Yürürlüğe
No.
Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler
giriş tarihi
_________
_________________________________________________ ___________
4778
–
11/1/2003
5232
3, 4, 5, 12, 13, 15 ve Geçici Madde
2
31/7/2004