7487
TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN
Kanun
Numarası
: 4077
Kabul Tarihi
: 23/2/1995
Yayımlandığı R.Gazete :
Tarih : 8/3/1995 Sayı : 22221
Yayımlandığı
Düstür
: Tertip : 5 Cilt : 34 Sayfa :
BİRİNCİ
KISIM
Amaç, Kapsam, Tanımlar
Amaç
Madde 1 – Bu Kanunun amacı, (...)(1) kamu yararına uygun
olarak tüketicinin sağlık ve güvenliği ile ekonomik çıkarlarını koruyucu,
aydınlatıcı, eğitici, zararlarını tazmin edici,çevresel tehlikelerden
korunmasını sağlayıcı önlemleri almak ve tüketicilerin kendilerini koruyucu
girişimlerini özendirmek ve bu konudaki politikaların oluşturulmasında gönüllü
örgütlenmeleri teşvik etmeye ilişkin hususları düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2 – Bu Kanun, 1 inci maddede belirtilen amaçlarla mal ve hizmet
piyasalarında tüketicinin taraflardan birini oluşturduğu her türlü tüketici
işlemini kapsar. (2)
Tanımlar
Madde 3 – (Değişik: 6/3/2003-4822/3 md.)
Bu Kanunun uygulamasında;
a) Bakanlık: Sanayi ve Ticaret Bakanlığını,
b) Bakan: Sanayi ve Ticaret Bakanını,
c) Mal: Alış-verişe konu olan taşınır eşyayı, konut ve tatil amaçlı taşınmaz
malları ve elektronik ortamda kullanılmak üzere hazırlanan yazılım, ses,
görüntü ve benzeri gayri maddi malları,
d) Hizmet: Bir ücret veya menfaat karşılığında yapılan mal sağlama
dışındaki her türlü faaliyeti,
e) Tüketici: Bir mal veya hizmeti ticari veya mesleki olmayan amaçlarla edinen,
kullanan veya yararlanan gerçek ya da tüzel kişiyi,
f) Satıcı: Kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere ticari veya mesleki faaliyetleri
kapsamında tüketiciye mal sunan gerçek veya tüzel kişileri,
g) Sağlayıcı: Kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere ticari veya mesleki
faaliyetleri kapsamında tüketiciye hizmet sunan gerçek veya tüzel kişileri,
h) Tüketici işlemi: Mal veya hizmet piyasalarında tüketici ile satıcı-sağlayıcı
arasında yapılan her türlü hukuki işlemi,
ı) İmalatçı-Üretici: Kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere tüketiciye
sunulmuş olan mal veya hizmetleri ya da bu mal veya hizmetlerin hammaddelerini
yahut ara mallarını üretenler ile mal üzerine kendi ayırt edici işaretini,
ticari markasını veya unvanını koyarak satışa
sunanları,
______________
(1) Burada yer alan
“ekonominin gereklerine ve” ibaresi, 6/3/2003 tarihli ve 4822 sayılı Kanunla
madde metninden çıkartılmıştır.
(2)
Bu maddede yer alan, “hukuki işlemi” ibaresi, 6/3/2003 tarihli ve 4822 sayılı
Kanunla “tüketici işlemini” olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
Sayfa
7488
j) İthalatçı: Kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere
tüketiciye sunulmuş olan mal veya hizmetleri ya da bu mal veya hizmetlerin
hammaddelerini yahut ara mallarını yurt dışından getirerek satışa sunan gerçek
veya tüzel kişiyi,
k) Kredi veren: Mevzuatları gereği tüketicilere nakit kredi vermeye yetkili
olan banka, özel finans kuruluşu ve finansman şirketlerini,
l) Reklam veren: Ürettiği ya da pazarladığı malın/hizmetin tanıtımını
yaptırmak, satışını artırmak veya imajını yaratıp güçlendirmek amacıyla hazırlattığı,
içinde firmasının ya da mal/hizmet markasının yer aldığı reklamları
yayınlatan, dağıtan ya da başka yollarla sergileyen gerçek ya da tüzel
kişiyi,
m) Reklamcı: Ticari reklam ve ilânları reklam verenin duyduğu ihtiyaç
doğrultusunda hazırlayan ve reklam veren adına yayınlanmasına aracılık
eden ticari iletişim uzmanı gerçek ya da tüzel kişiyi,
n) Mecra kuruluşu: Ticari reklam veya ilânı hedef kitleye ulaştıran iletişim
kanallarının ya da her türlü aracın sahibi, işleticisi veya kiralayıcısı olan
gerçek veya tüzel kişiyi,
o ) Teknik düzenleme: Bir ürünün ve hizmetin, ilgili idari hükümler de dahil
olmak üzere, özellikleri, işleme ve üretim yöntemleri, bunlarla ilgili
terminoloji, sembol, ambalajlama, işaretleme, etiketleme ve uygunluk
değerlendirilmesi işlemleri hususlarından biri veya birkaçını belirten
ilgili Bakanlık tarafından Resmi Gazetede yayımlanarak mecburi uygulamaya
konulan standartlar dahil olmak üzere uyulması zorunlu olan her türlü düzenlemeyi,
p) Tüketici örgütleri: Tüketicinin korunması amacıyla kurulan dernek, vakıf
veya bunların üst kuruluşlarını,
r) (Ek: 21/2/2007-5582/21 md.) Konut finansmanı kuruluşu: 2499 sayılı
Sermaye Piyasası Kanununun 38/A maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen
kuruluşları,
İfade eder.
İKİNCİ KISIM
Tüketicinin Korunması ve aydınlatılması
Ayıplı Mal
Madde 4- (Değişik: 6/3/2003-4822/4
md.)
Ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma kılavuzunda ya da reklam ve
ilânlarında yer alan veya satıcı tarafından bildirilen veya standardında veya
teknik düzenlemesinde tespit edilen nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine
aykırı olan ya da tahsis veya kullanım amacı bakımından değerini veya
tüketicinin ondan beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi,
hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren mallar, ayıplı mal olarak kabul
edilir.
Tüketici, malın teslimi tarihinden itibaren otuz gün içerisinde ayıbı satıcıya
bildirmekle yükümlüdür. Tüketici bu durumda, bedel iadesini de içeren
sözleşmeden dönme, malın ayıpsız misliyle değiştirilmesi veya ayıp oranında
bedel indirimi ya da ücretsiz onarım isteme haklarına sahiptir. Satıcı, tüketicinin
tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür. Tüketici bu seçimlik
haklarından biri ile birlikte ayıplı malın neden olduğu ölüm ve/veya
yaralanmaya yol açan ve/veya kullanımdaki diğer mallarda zarara neden olan
hallerde imalatçı-üreticiden tazminat isteme hakkına da sahiptir.
(Değişik üçüncü fıkra: 21/2/2007-5582/22 md.) İmalatçı-üretici, satıcı,
bayi, acente, ithalatçı ve 10 uncu maddenin beşinci fıkrasına veya 10/B
maddesinin dokuzuncu fıkrasına göre kredi veren, ayıplı maldan ve tüketicinin
bu maddede yer alan seçimlik haklarından dolayı müteselsilen sorumludur. 10/B
maddesinin dokuzuncu fıkrasına göre kredi veren konut finansmanı kuruluşunun
sorumluluğu teslim tarihinden itibaren 1 yıl süre ve kullandırdığı kredi miktarı
ile sınırlıdır. Konut finansmanı kuruluşları tarafından 10/B maddesinin
dokuzuncu fıkrasına göre verilen kredilerin devrolması halinde dahi, kredi
veren konut finansmanı kuruluşunun sorumluluğu devam eder. Krediyi devralan
kuruluş bu madde kapsamında sorumlu olmaz. Ayıplı malın neden olduğu zarardan
dolayı birden fazla kimse sorumlu olduğu takdirde bunlar müteselsilen
sorumludurlar. Satılan malın ayıplı olduğunun bilinmemesi bu sorumluluğu
ortadan kaldırmaz.
Sayfa
7489
Bu madde ile ayıba karşı sorumlu tutulanlar, ayıba karşı daha uzun bir süre ile
sorumluluk üstlenmemişlerse, ayıplı maldan sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya
çıkmış olsa bile malın tüketiciye teslimi tarihinden itibaren iki yıllık
zamanaşımına tabidir. Bu süre konut ve tatil amaçlı taşınmaz mallarda beş
yıldır. Ayıplı malın neden olduğu her türlü zararlardan dolayı yapılacak
talepler ise üç yıllık zamanaşımına tabidir. Bu talepler zarara sebep olan
malın piyasaya sürüldüğü günden başlayarak on yıl sonra ortadan kalkar. Ancak,
satılan malın ayıbı, tüketiciden satıcının ağır kusuru veya hile ile
gizlenmişse zamanaşımı süresinden yararlanılamaz.
Ayıplı malın neden olduğu zararlardan sorumluluğa ilişkin hükümler dışında,
ayıplı olduğu bilinerek satın alınan mallar hakkında yukarıdaki hükümler
uygulanmaz.
Satışa sunulacak ayıplı mal üzerine ya da ambalajına, imalatçı veya satıcı
tarafından tüketicinin kolaylıkla okuyabileceği şekilde "özürlüdür"
ibaresini içeren bir etiket konulması zorunludur. Yalnızca ayıplı mal satılan
veya bir kat ya da reyon gibi bir bölümü sürekli olarak ayıplı mal satışına,
tüketicinin bilebileceği şekilde tahsis edilmiş yerlerde bu etiketin konulma
zorunluluğu yoktur. Malın ayıplı olduğu hususu, tüketiciye verilen fatura, fiş
veya satış belgesi üzerinde gösterilir.
Güvenli olmayan mallar, piyasaya özürlüdür etiketiyle dahi arz edilemez. Bu
ürünlere, 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve
Uygulanmasına Dair Kanun hükümleri uygulanır.
Bu hükümler, mal satışına ilişkin her türlü tüketici işleminde de
uygulanır.
Ayıplı Hizmet
Madde 4/A- (Ek: 6/3/2003-4822/5 md.)
Sağlayıcı tarafından bildirilen reklam ve ilânlarında veya standardında veya
teknik kuralında tespit edilen nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine
aykırı olan ya da yararlanma amacı bakımından değerini veya tüketicinin ondan
beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik
eksiklikler içeren hizmetler, ayıplı hizmet olarak kabul edilir.
Tüketici, hizmetin ifa edildiği tarihten itibaren otuz gün içerisinde bu ayıbı
sağlayıcıya bildirmekle yükümlüdür. Tüketici bu durumda, sözleşmeden dönme,
hizmetin yeniden görülmesi veya ayıp oranında bedel indirimi haklarına sahiptir.
Tüketicinin sözleşmeyi sona erdirmesi, durumun gereği olarak haklı
görülemiyorsa, bedelden indirim ile yetinilir. Tüketici, bu seçimlik
haklarından biri ile birlikte 4 üncü maddede belirtilen şartlar çerçevesinde
tazminat da isteyebilir. Sağlayıcı, tüketicinin seçtiği bu talebi yerine
getirmekle yükümlüdür.
Sağlayıcı, bayi, acente ve 10 uncu maddenin beşinci fıkrasına göre kredi veren,
ayıplı hizmetten ve ayıplı hizmetin neden olduğu her türlü zarardan ve
tüketicinin bu maddede yer alan seçimlik haklarından dolayı müteselsilen
sorumludur. Sunulan hizmetin ayıplı olduğunun bilinmemesi bu sorumluluğu
ortadan kaldırmaz.
Daha uzun bir süre için garanti verilmemiş ise, ayıp daha sonra ortaya çıkmış
olsa bile ayıplı hizmetten dolayı yapılacak talepler hizmetin ifasından
itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Ayıplı hizmetin neden olduğu her
türlü zararlardan dolayı yapılacak talepler ise üç yıllık zamanaşımına tabidir.
Ancak, sunulan hizmetin ayıbı, tüketiciden sağlayıcının ağır kusuru veya hile
ile gizlenmişse zamanaşımı süresinden yararlanılamaz.
Ayıplı hizmetin neden olduğu zararlardan sorumluluğa ilişkin hükümler dışında,
ayıplı olduğu bilinerek edinilen hizmetler hakkında yukarıdaki hükümler
uygulanmaz.
Bu hükümler, hizmet sağlamaya ilişkin her türlü tüketici işleminde de
uygulanır.
Sayfa
7490
Madde 5- (Değişik: 6/3/2003-4822/6 md.)
Üzerinde "numunedir" veya "satılık değildir" ibaresi
bulunmayan bir malın; ticarî bir kuruluşun vitrininde, rafında veya açıkça
görülebilir herhangi bir yerinde teşhir edilmesi halinde satıcı bu malların
satışından kaçınamaz.
Hizmet sağlamada da haklı bir sebep olmaksızın kaçınılamaz.
Aksine bir teamül, ticarî örf veya adet yoksa, satıcı bir mal veya hizmetin
satışını o mal veya hizmetin kendisi tarafından belirlenen miktar, sayı veya
ebat gibi koşullara ya da başka bir mal veya hizmetin satın alınmasına bağlı
kılamaz.
Diğer mal satışı ve hizmet sağlama sözleşmelerinde de bu hüküm uygulanır.
Sözleşmedeki Haksız Şartlar
Madde 6- (Değişik: 6/3/2003-4822/7 md.)
Satıcı veya sağlayıcının tüketiciyle müzakere etmeden, tek taraflı olarak sözleşmeye
koyduğu, tarafların sözleşmeden doğan hak ve yükümlülüklerinde iyi niyet
kuralına aykırı düşecek biçimde tüketici aleyhine dengesizliğe neden olan
sözleşme koşulları haksız şarttır.
Taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu her türlü sözleşmede yer alan haksız
şartlar tüketici için bağlayıcı değildir.
Eğer bir sözleşme şartı önceden hazırlanmışsa ve özellikle standart sözleşmede
yer alması nedeniyle tüketici içeriğine etki edememişse, o sözleşme şartının
tüketiciyle müzakere edilmediği kabul edilir.
Sözleşmenin bütün olarak değerlendirilmesinden, standart sözleşme olduğu
sonucuna varılırsa, bu sözleşmedeki bir şartın belirli unsurlarının veya
münferit bir hükmünün müzakere edilmiş olması, sözleşmenin kalan kısmına bu
maddenin uygulanmasını engellemez.
Bir satıcı veya sağlayıcı, bir standart şartın münferiden tartışıldığını ileri
sürüyorsa, bunu ispat yükü ona aittir.
6/A, 6/B, 6/C, 7, 9, 9/A, 10, 10/A ve 11/A maddelerinde yazılı olarak düzenlenmesi
öngörülen tüketici sözleşmeleri en az oniki punto ve koyu siyah harflerle
düzenlenir ve sözleşmede bulunması gereken şartlardan bir veya birkaçının
bulunmaması durumunda eksiklik sözleşmenin geçerliliğini etkilemez. Bu eksiklik
satıcı veya sağlayıcı tarafından derhal giderilir.
Bakanlık standart sözleşmelerde yer alan haksız şartların tespit edilmesine ve
bunların sözleşme metninden çıkartılmasının sağlanmasına ilişkin usul ve
esasları belirler.
Taksitle Satış
Madde 6/A- (Ek: 6/3/2003-4822/8 md.)
Taksitle satış, satım bedelinin en az iki taksitle ödendiği ve malın veya
hizmetin sözleşmenin düzenlendiği anda teslim veya ifa edildiği satım türüdür.
Taksitle satış sözleşmesinin yazılı şekilde yapılması zorunludur. Sözleşmede
bulunması gereken asgari koşullar aşağıda gösterilmiştir:
a) Tüketicinin ve satıcı veya sağlayıcının isim, unvan, açık adresleri ve varsa
erişim bilgileri,
b) Malın veya hizmetin Türk Lirası olarak vergiler dahil peşin satış fiyatı,
c) Vadeye göre faiz ile birlikte ödenecek Türk Lirası olarak toplam satış
fiyatı,
d) Faiz miktarı, faizin hesaplandığı yıllık oran ve sözleşmede belirlenen faiz
oranının yüzde otuz fazlasını geçmemek üzere gecikme faizi oranı,
e) Peşinat tutarı,
f) Ödeme planı,
Sayfa
7490-1
g) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki sonuçları.
Satıcı veya sağlayıcı, bu bilgilerin sözleşmede yer almasını sağlamak ve taraflar
arasında akdedilen sözleşmenin bir nüshasını tüketiciye vermekle yükümlüdür.
Sözleşmeden ayrı olarak kıymetli evrak niteliğinde senet düzenlenecekse, bu
senet, her bir taksit ödemesi için ayrı ayrı olacak şekilde ve sadece nama
yazılı olarak düzenlenir. Aksi takdirde, kambiyo senedi geçersizdir.
Taksitle satışlarda; tüketici, borçlandığı toplam miktarı önceden ödeme hakkına
sahiptir. Tüketici aynı zamanda, bir taksit miktarından az olmamak şartıyla bir
veya birden fazla taksit ödemesinde bulunabilir. Her iki durumda da satıcı,
ödenen miktara göre gerekli faiz indirimini yapmakla yükümlüdür.
Satıcı veya sağlayıcı, taksitlerden birinin veya birkaçının ödenmemesi halinde
kalan borcun tümünün ifasını talep etme hakkını saklı tutmuşsa, bu hak; ancak
satıcının veya sağlayıcının bütün edimlerini ifa etmiş olması durumunda ve
tüketicinin birbirini izleyen en az iki taksidi ödemede temerrüde düşmesi ve
ödenmeyen taksit toplamının satış bedelinin en az onda biri olması halinde
kullanılabilir. Ancak satıcının veya sağlayıcının bu hakkını kullanabilmesi
için en az bir hafta süre vererek muacceliyet uyarısında bulunması gerekir.
Sözleşme şartları tüketici aleyhine hiçbir şekilde değiştirilemez.
Devre Tatil
Madde 6/B - (Ek: 6/3/2003-4822/9 md.)
Devre tatil sözleşmeleri, en az üç yıl süre için yapılan ve bu süre zarfında
yıl içinde, belirli veya belirlenebilecek ve bir haftadan az olmayacak bir
dönem için bir veya daha fazla sayıdaki taşınmazın kullanım hakkının devri ya
da devri taahhüdünü içeren ve bir nüshasının tüketiciye verilmesi zorunlu,
yazılı sözleşme ya da sözleşmeler grubudur.
Devre tatil sözleşmelerine ilişkin usul ve esasları Bakanlık
belirler.
Paket Tur
Madde 6/C- (Ek: 6/3/2003-4822/10 md.)
Paket tur sözleşmeleri; ulaştırma, konaklama ve bunlara yardımcı sayılmayan
diğer turistik hizmetlerin en az ikisinin birlikte, her şeyin dahil olduğu
fiyatla satılan veya satış taahhüdü yapılan ve hizmeti yirmidört saatten uzun
bir süreyi kapsayan veya gecelik konaklamayı içeren ve bir nüshasının
tüketiciye verilmesi zorunlu, önceden düzenlenmiş yazılı sözleşmelerdir.
Paket tur sözleşmelerine ilişkin usul ve esasları Bakanlık belirler.
Kampanyalı Satışlar
Madde 7- (Değişik: 6/3/2003-4822/11 md.)
Kampanyalı satış, gazete, radyo, televizyon ilânı ve benzeri yollarla
tüketiciye duyurularak düzenlenen kampanyalara iştirakçi kabul edilmesi ve
malın veya hizmetin daha sonra teslim veya ifa edilmesi suretiyle yapılan
satımdır.
Kampanyalı satışlar Bakanlığın izni ile yapılır. Bakanlık hangi tür satışların
izne tabi olacağını, ön ödeme, taksit miktarı, teslim süresi, üretici firma
garantisi, yatırılacak teminat ile kampanyalı satışlarda uyulması gereken usul
ve esasları tespit eder.
(Değişik üçüncü fıkra: 21/2/2007-5582/23 md.) İlan ve taahhüt edilen mal veya hizmetin teslimatının
veya ifasının hiç ya da gereği gibi yapılmaması durumunda, satıcı, sağlayıcı,
bayi, acente, imalatçı-üretici, ithalatçı ve 10 uncu maddenin beşinci fıkrasına
göre kredi veren müteselsilen sorumludur. İlan ve taahhüt edilen konutun
teslimatının hiç, gereği gibi ya da zamanında yapılmaması durumunda, 10/B maddesinin
dokuzuncu fıkrasına göre kredi veren konut finansmanı kuruluşu, satıcı,
sağlayıcı, bayi, acente, imalatçı-üretici, ithalatçı ile birlikte,
kullandırdığı kredi miktarı kadar müteselsilen sorumludur. Konut finansmanı
kuruluşları tarafından 10/B maddesinin dokuzuncu fıkrasına göre verilen
kredilerin devrolması halinde dahi, kredi veren konut finansmanı kuruluşunun
sorumluluğu devam eder. Krediyi devralan kuruluş bu madde kapsamında sorumlu
olmaz.
Sayfa
7490-2
Tüketici kampanyadan ayrılmaya karar verdikten sonra kampanyayı
düzenleyen, mal veya hizmetin tüketiciye teslim tarihini geçmemek şartıyla
tüketicinin o ana kadar ödediği tüm bedeli ödemekle yükümlüdür.
Kampanyayı düzenleyen, kampanyalı satışlarda düzenlenecek yazılı sözleşmede,
6/A maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen bilgilere ek olarak "kampanya
bitiş tarihi" ve "mal veya hizmetin teslim veya yerine getirilme
tarih ve şekli"ne ilişkin bilgileri de içeren sözleşmenin bir
nüshasını tüketiciye vermek zorundadır.
Sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça, ön ödeme tutarı, mal veya hizmetin satış
bedelinin yüzde kırkından fazla olamaz.
Kampanyalı satışlarda malın teslim ya da hizmetin ifa süresi on iki ayı aşamaz.
Konut ve tatil amaçlı taşınmaz mallar için bu süre otuz aydır.
Tüketicinin ödemeye ilişkin tüm edimlerini yerine getirmesi durumunda, malın
teslimi ya da hizmetin ifası, ödemenin bitimini takiben en geç bir ay içinde
yapılmak zorundadır.
Kampanyalı taksitle satışlarda 6/A maddesi hükümleri de uygulanır.
Kapıdan Satışlar
Madde 8- (Değişik: 6/3/2003-4822/12 md.)
Kapıdan satış; işyeri, fuar, panayır gibi satış mekanları dışında yapılan
satımlardır.
Bakanlık, kapıdan satış yapacaklarda aranılacak nitelikleri, bu Kanuna tabi
olan ve olmayan kapıdan satışları ve kapıdan satışlara ilişkin uygulama usul ve
esaslarını belirler.
Bu tür satışlarda; tüketici, teslim aldığı tarihten itibaren yedi gün içinde
malı kabul etmekte veya hiçbir gerekçe göstermeden ve hiçbir yükümlülük altına
girmeden reddetmekte serbesttir. Hizmetlerin satımında ise bu süre, sözleşmenin
imzalandığı tarihten itibaren başlar. Bu süre dolmadan satıcı veya sağlayıcı,
kapıdan satış işlemine konu mal veya hizmet karşılığında tüketiciden herhangi
bir isim altında ödeme yapmasını veya borç altına sokan herhangi bir belge
vermesini isteyemez. Satıcı, cayma bildirimi kendisine ulaştığı andan itibaren
yirmi gün içerisinde malı geri almakla yükümlüdür.
Tüketici, malın mutat kullanımı sebebiyle meydana gelen değişiklik ve
bozulmalarından sorumlu değildir.
Taksitle yapılan kapıdan satışlarda 6/A maddesi, kampanyalı kapıdan
satışlarda 7 nci madde hükümleri ayrıca uygulanır.
Kapıdan Satışlarda Satıcının ve Sağlayıcının Yükümlülüğü
Madde 9- (Değişik: 6/3/2003-4822/13 md.)
Kapıdan satış sözleşmelerinde, sözleşmede bulunması gereken diğer unsurlara
ilave olarak mal veya hizmetin nitelik ve niceliğine ilişkin açıklayıcı
bilgiler, cayma bildiriminin yapılacağı açık adres ve en az on altı punto
ve koyu siyah harflerle yazılmış aşağıdaki ibare yer almak zorundadır:
Tüketicinin hiçbir hukuki ve cezai sorumluluk üstlenmeksizin ve hiçbir gerekçe
göstermeksizin teslim aldığı veya sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren
yedi gün içerisinde malı veya hizmeti reddederek sözleşmeden cayma
hakkının var olduğunu ve cayma bildiriminin satıcı/sağlayıcıya ulaşması
tarihinden itibaren malı geri almayı taahhüt ederiz.
Tüketici, sahip olduğu haklarının da yazılı bulunduğu sözleşmeyi imzalar ve
kendi el yazısı ile tarihini yazar. Satıcı veya sağlayıcı, bu bilgilerin
sözleşmede yer almasını sağlamak ve taraflar arasında akdedilen sözleşmenin bir
nüshasını tüketiciye vermekle yükümlüdür.
Sayfa
7491
Bu madde hükümlerine göre düzenlenmiş bir sözleşmenin ve malın tüketiciye
teslim edildiğini ispat satıcıya veya sağlayıcıya aittir. Aksi takdirde,
tüketici cayma hakkını kullanmak için yedi günlük süre ile bağlı
değildir.
Mesafeli Sözleşmeler
Madde 9/A- (Ek: 6/3/2003-4822/14 md.)
Mesafeli sözleşmeler; yazılı, görsel, telefon ve elektronik ortamda veya diğer
iletişim araçları kullanılarak ve tüketicilerle karşı karşıya gelinmeksizin
yapılan ve malın veya hizmetin tüketiciye anında veya sonradan teslimi veya
ifası kararlaştırılan sözleşmelerdir.
Mesafeli satış sözleşmesinin akdinden önce, ayrıntıları Bakanlıkça çıkarılacak
tebliğle belirlenecek bilgilerin tüketiciye verilmesi zorunludur. Tüketici, bu
bilgileri edindiğini yazılı olarak teyit etmedikçe sözleşme akdedilemez.
Elektronik ortamda yapılan sözleşmelerde teyid işlemi, yine elektronik ortamda
yapılır.
Satıcı ve sağlayıcı, tüketicinin siparişi kendisine ulaştığı andan itibaren
otuz gün içerisinde edimini yerine getirir. Bu süre, tüketiciye daha önceden
yazılı olarak bildirilmek koşuluyla en fazla on gün uzatılabilir.
Satıcı veya sağlayıcı elektronik ortamda tüketiciye teslim edilen gayri maddî
malların veya sunulan hizmetlerin teslimatının ayıpsız olarak yapıldığını
ispatla yükümlüdür.
Cayma hakkı süresince sözleşmeye konu olan mal veya hizmet karşılığında
tüketiciden herhangi bir isim altında ödeme yapmasının veya borç altına sokan
herhangi bir belge vermesinin istenemeyeceğine ilişkin hükümler dışında kapıdan
satışlara ilişkin hükümler mesafeli sözleşmelere de uygulanır.
Satıcı veya sağlayıcı cayma bildiriminin kendisine ulaştığı tarihten itibaren
on gün içinde almış olduğu bedeli, kıymetli evrakı ve tüketiciyi bu hukukî
işlemden dolayı borç altına sokan her türlü belgeyi iade etmek ve yirmi gün
içerisinde de malı geri almakla yükümlüdür.
Tüketici Kredisi
Madde 10- (Değişik: 6/3/2003-4822/15 md.)
Tüketici kredisi, tüketicilerin bir mal veya hizmet edinmek amacıyla kredi
verenden nakit olarak aldıkları kredidir. Tüketici kredisi sözleşmesinin yazılı
olarak yapılması ve bu sözleşmenin bir nüshasının tüketiciye verilmesi
zorunludur. Taraflar arasında akdedilen sözleşmede öngörülen kredi şartları,
sözleşme süresi içerisinde tüketici aleyhine değiştirilemez.
Sözleşmede;
a) Tüketici kredisi tutarı,
b) Faiz ve diğer unsurlarla birlikte toplam borç tutarı,
c) Faizin hesaplandığı yıllık oran,
d) Ödeme tarihleri, anapara, faiz, fon ve diğer masrafların ayrı ayrı
belirtildiği ödeme planı,
e) İstenecek teminatlar,
f) Akdi faiz oranının yüzde otuz fazlasını geçmemek üzere gecikme faizi oranı,
g) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki sonuçları,
h) Kredinin vadesinden önce kapatılmasına ilişkin şartlar,
ı) Kredinin yabancı para birimi cinsinden kullandırılması durumunda, geri
ödemeye ilişkin taksitlerin ve toplam kredi tutarının hesaplanmasında, hangi
tarihteki kurun dikkate alınacağına ilişkin şartlar,
Yer alır.
Sayfa
7492
Kredi veren, taksitlerden birinin veya birkaçının ödenmemesi halinde kalan
borcun tümünün ifasını talep etme hakkını saklı tutmuşsa, bu hak; ancak kredi
verenin bütün edimlerini ifa etmiş olması durumunda ve tüketicinin birbirini
izleyen en az iki taksidi ödemede temerrüde düşmesi halinde kullanılabilir.
Ancak kredi verenin bu hakkını kullanabilmesi için en az bir hafta süre vererek
muacceliyet uyarısında bulunması gerekir. Tüketici kredisinin teminatı olarak
şahsi teminat verildiği hallerde, kredi veren, asıl borçluya başvurmadan,
kefilden borcun ifasını isteyemez.
Tüketici, kredi verene borçlandığı toplam miktarı önceden ödeyebileceği gibi
aynı zamanda vadesi gelmemiş bir ya da birden çok taksit ödemesinde de
bulunabilir. Her iki durumda da kredi veren, ödenen miktara göre gerekli faiz
ve komisyon indirimini yapmakla yükümlüdür. Bakanlık ödenen miktara göre
gerekli faiz ve komisyon indiriminin ne oranda yapılacağının usul ve esaslarını
belirler.
Kredi verenin, tüketici kredisini, belirli marka bir mal veya hizmet satın
alınması ya da belirli bir satıcı veya sağlayıcı ile yapılacak satış sözleşmesi
şartı ile vermesi durumunda satılan malın veya hizmetin hiç ya da zamanında
teslim veya ifa edilmemesi halinde kredi veren tüketiciye karşı satıcı veya
sağlayıcı ile birlikte müteselsilen sorumlu olur.
Kredi verenin ödemeleri bir kıymetli evraka bağlaması ya da krediyi kıymetli
evrak kabul etmek suretiyle teminat altına alması yasaktır. Bu yasağa rağmen
tüketiciden bir kıymetli evrak alınacak olursa, tüketici bu kıymetli evrakı
kredi verenden geri istemek hakkına sahiptir. Ayrıca, kredi veren kıymetli
evrakın ciro edilmesi sebebiyle tüketicinin uğradığı zararı tazmin etmekle
yükümlüdür.
Kredi Kartları
Madde 10/A- (Ek: 6/3/2003-4822/16 md.)
Kredi kartı ile mal veya hizmet alımı sonucu nakdi krediye dönüşen veya kredi
kartı ile nakit çekim suretiyle kullanılan krediler de 10 uncu madde
hükümlerine tabidir. Ancak, bu tür krediler hakkında 10 uncu maddenin ikinci
fıkrasının (a), (b), (h) ve (ı) bentleri ile dördüncü fıkra hükmü uygulanmaz.
Kredi veren tarafından tüketiciye gönderilen dönemsel hesap özetleri, 10 uncu
maddenin ikinci fıkrasının (d) bendinde öngörülen ödeme planı hükmündedir.
Dönemsel hesap özetinde yer alan asgari ödeme tutarının vadesinde ödenmemesi
halinde; tüketici, 10 uncu maddenin (f) bendinde yer alan gecikme faizi
dışında herhangi bir isim altında yükümlülük altına sokulamaz.
Kredi veren faiz artırımını otuz gün önceden tüketiciye bildirmek zorundadır.
Kredi veren tarafından artırılan faiz oranı geriye dönük olarak uygulanamaz.
Tüketici bildirim tarihinden itibaren en geç altmış gün içinde tüm borcu
ödeyip kredi kullanmaya son verdiği takdirde faiz artışından etkilenmez.
Mal veya hizmetin kredi kartı ile satın alındığı durumlarda, satıcı veya
sağlayıcı, tüketiciden komisyon veya benzeri bir isim altında ilave ödemede
bulunmasını isteyemez.
Madde 10/B – (Ek: 21/2/2007-5582/24 md.)
Konut
finansmanı kuruluşları tüketicilere sözleşme öncesinde kredi veya finansal
kiralama işlemleri ile ilgili genel bilgiler vermek ve tüketiciye teklif
ettikleri kredi veya finansal kiralama sözleşmesinin koşullarını içeren
Sözleşme Öncesi Bilgi Formu vermek zorundadır. Tüketici teklifi kabul edip
etmemekte serbesttir.
Konut finansmanı
kuruluşları tarafından verilecek genel bilgilerin kapsamı ve Sözleşme Öncesi
Bilgi Formunun standartları ilgili birliklerin görüşü alınmak suretiyle
Bakanlık tarafından belirlenir. Sözleşme Öncesi Bilgi Formunun tüketiciye
verilmesini takip eden bir iş günü geçmeden imzalanan sözleşme geçersizdir.
Sayfa
7492-1
Konut finansmanı sözleşmelerinin yazılı
olarak yapılması ve bu sözleşmenin bir nüshasının tüketiciye verilmesi
zorunludur. Taraflar arasında akdedilen sözleşmede öngörülen şartlar, sözleşme
süresi içerisinde tüketici aleyhine değiştirilemez.
Borçlunun temerrüde düşmesi halinde konut
finansmanı kuruluşu borçluya temerrüt tarihinden itibaren beş iş günü
içerisinde iadeli taahhütlü posta yoluyla bildirimde bulunmakla yükümlüdür.
Konut finansmanı kuruluşu, geri
ödemelerin yapılmaması halinde kalan borcun tümünün ifasını talep etme hakkını
saklı tutmuşsa, bu hak ancak tüketicinin birbirini izleyen en az iki ödemede
temerrüde düşmesi halinde kullanılabilir. Konut finansmanı kuruluşunun bu
hakkını kullanabilmesi için en az bir ay süre vererek muacceliyet uyarısında
bulunması gerekir.
Finansal kiralama işlemlerinde,
tüketicinin muacceliyet uyarısında verilen sürenin sona ermesini takiben, konut
finansmanı kuruluşu kalan borcun tamamını ifa etme hakkını kullanmak üzere
finansal kiralama sözleşmesini feshettiği takdirde, konutu derhal satışa
çıkarmakla yükümlüdür. Konut finansmanı kuruluşu satış öncesinde konut için
2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (r)
bendi uyarınca yetki verilmiş kişi veya kurumlara kıymet takdiri yaptırtır.
Takdir edilen kıymet, satıştan en az on iş günü önce tüketiciye bildirilir.
Konut finansmanı kuruluşu takdir edilen kıymeti dikkate alarak basiretli bir
tacir gibi davranmak suretiyle konutun satışını gerçekleştirir. Tüketici, konut
finansmanı kuruluşunun zararının konutun satışından elde edilen bedeli aşan
kısmından sorumludur. Konutun satışından elde edilen bedelin kalan borcu aşması
halinde aşan kısım tüketiciye ödenir. Konut finansmanına yönelik finansal
kiralama işlemlerinde 3226 sayılı Finansal Kiralama Kanununun 7, 25 ve 31 inci
maddeleri uygulanmaz.
Konutun satışının gerçekleştirilmesi ve
elde edilen bedelin kalan borcu aşan kısmının tüketiciye ödenmesini takiben
tüketici veya zilyedliğin devredilmiş olması halinde zilyedliği elinde
bulunduran üçüncü şahıslar konutu tahliye etme yükümlülüğü altındadır. Konutun
tahliye edilmemesi halinde konut sahibi 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanununun 26
ncı ve 27 nci maddeleri uyarınca tüketici veya zilyedliğin devredilmiş olması
halinde zilyedliği elinde bulunduran üçüncü şahıslar aleyhine icra yoluna
başvurabilir.
Kullanılan finansmanın teminatı olarak şahsi
teminat verildiği hallerde, konut finansmanı kuruluşu asıl borçluya ve diğer
teminatlara başvurmadan, kefilden borcun ifasını isteyemez.
2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun
38/A maddesinin birinci fıkrasında tanımlı konut finansmanından kaynaklanan
işlemlerde kredi veren konut finansmanı kuruluşu, krediyi belirli bir konutun
satın alınması ya da belirli bir satıcı ile yapılacak satış sözleşmesi şartı
ile vermesi durumunda, konutun hiç ya da zamanında teslim edilmemesi halinde
kredi veren satıcı ile birlikte, tüketiciye karşı, kullandırılan kredi miktarı
kadar müteselsilen sorumlu olur. Konut finansmanı kuruluşları tarafından
verilen kredilerin ipotek finansmanı kuruluşlarına, konut finansmanı fonlarına
veya ipotek teminatlı menkul kıymet teminat havuzlarına devrolması halinde
dahi, kredi veren konut finansmanı kuruluşunun sorumluluğu devam eder. Krediyi
devralan kuruluş bu madde kapsamında sorumlu olmaz.
Sayfa
7492-2
Konut finansmanı kuruluşunun ödemeleri
bir kıymetli evraka bağlaması ya da kıymetli evrak kabul etmek suretiyle
teminat altına alması yasaktır. Bu yasağa rağmen tüketiciden bir kıymetli evrak
alınacak olursa, tüketici bu kıymetli evrakı konut finansmanı kuruluşundan geri
isteme hakkına sahiptir. Ayrıca, konut finansmanı kuruluşu kıymetli evrakın
başkasına devri sebebiyle tüketicinin uğradığı zararı tazmin etmekle
yükümlüdür.
Kredilerde geri ödeme tutarlarının,
finansal kiralama işlemlerinde ise kira bedellerinin anaparayı aşan kısmı bu
madde kapsamında faiz olarak kabul edilir.
Sözleşmede belirtilmek suretiyle konut
finansmanına yönelik kredilerde ve finansal kiralama işlemlerinde faiz oranı
sabit, değişken veya aynı kredi için her iki yöntem esas alınmak suretiyle
belirlenebilir. Oranın sabit olarak belirlenmesi halinde sözleşmede başlangıçta
belirlenen oran her iki tarafın ortak rızası dışında değiştirilemez. Oranın
değişken olarak belirlenmesi halinde ise, başlangıçta sözleşmede belirlenen
oran, dönemsel geri ödeme tutarı yine başlangıçta sözleşmede belirlenecek olan
azami dönemsel geri ödeme tutarını aşmamak koşuluyla ve yine sözleşmede
belirlenecek yurt içinde veya yurt dışında genel kabul görmüş ve yaygın olarak
kullanılan bir endeks baz alınarak değiştirilebilir. Oranların değişken olarak
belirlenmesi halinde bu yöntemin muhtemel etkileri konusunda tüketicilerin
bilgilendirilmesi şarttır. Bu amaçlarla kullanılabilecek referans faizler ve
endeksler Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, tüketicilerin bilgilendirilme
yöntemlerine ilişkin usûl ve esaslar ise Bakanlık tarafından belirlenir.
Tüketici, konut finansmanı kuruluşuna
borçlandığı toplam miktarı önceden ödeyebileceği gibi aynı zamanda bir ya da
birden çok ödemeyi vadesinden önce yapabilir. Her iki durumda da konut
finansmanı kuruluşu, vadesinden önce ödenen taksitler için gerekli faiz indirimini
yapmakla yükümlüdür. Ödenen miktara göre gerekli faiz indiriminin ve kredinin
tüketiciye yıllık maliyet oranının hesaplanmasında Bakanlık tarafından
çıkartılan ilgili yönetmelik hükümleri uygulanır.
Faiz oranının sabit olarak belirlenmesi
halinde, sözleşmede yer verilmek suretiyle, bir ya da birden fazla ödemenin
vadesinden önce yapılması durumunda konut finansmanı kuruluşu tarafından
tüketiciden erken ödeme ücreti talep edilebilir. Erken ödeme ücreti gerekli
faiz indirimi yapılarak hesaplanan ve tüketici tarafından konut finansmanı
kuruluşuna erken ödenen tutarın yüzde ikisini geçemez. Oranların değişken
olarak belirlenmesi halinde tüketiciden erken ödeme ücreti talep edilemez.
Konut finansmanı sözleşmelerinde asgari
olarak aşağıdaki unsurlara yer verilmesi zorunludur:
a) Konut kredisi sözleşmeleri için kredi
tutarı, finansal kiralama sözleşmeleri için toplam kira bedeli,
b) Kredi sözleşmeleri için üzerine ipotek
tesis edilen konuta, finansal kiralama sözleşmeleri için finansal kiralamaya
konu olan konuta ilişkin bilgiler,
c) Yıllık faiz oranı ve yıllık maliyet
oranı (değişken faizli sözleşmelerde yıllık faiz oranı ve yıllık maliyet oranı
başlangıç ve azami faiz oranı için ayrı ayrı hesaplanır),
d) Toplam borç tutarının anapara, faiz ve
diğer giderler itibarıyla dağılımı (değişken faizli sözleşmelerde başlangıç
faiz oranı veya kira bedeli ve azami faiz oranı veya kira bedeli esas alınarak
hesaplanacak toplam borç tutarları),
e) Değişken faizli sözleşmelerde baz
alınan endeks ve faiz oranındaki veya kira bedellerindeki değişmenin hesaplanma
yöntemi,
Sayfa
7492-3
f) İlk yıl için dönemsel olarak, kalan
yıllar için yıllık olarak hazırlanan, ödenen anapara, ödenen faiz, diğer
giderler, kalan anapara, ilgili dönemler için geri ödeme veya kira bedellerinin
yer aldığı ödeme planı (Değişken faizli sözleşmelerde, başlangıç ve azami faiz
oranları kullanılarak iki ayrı ödeme planı oluşturulur.),
g) Geri ödeme veya kira ödeme sayısı,
ödeme tarihleri, belirlenen ödeme tarihinin resmi tatile gelmesi durumunda
ödemelerin ne zaman yapılacağı, ilk ve son ödeme tarihleri,
h) İstenecek teminatlar,
i) Ödemelerde temerrüde düşülmesi
halinde, kredi sözleşmeleri için akdi faiz oranının (değişken faizli
sözleşmelerde cari faiz oranının) yüzde otuz fazlasını geçmemek üzere gecikme
faizi oranı, finansal kiralama sözleşmeleri için uygulanacak gecikme faiz
oranı,
j) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki
sonuçları,
k) Kredi geri ödemelerinin veya kira
ödemelerinin vadesinden önce yapılmasına ilişkin şartlar ve sabit faizli
sözleşmelerde erken ödeme ücreti öngörülmekte ise hesaplanmasına ilişkin
esaslar,
l) Kredinin veya kira bedellerinin
yabancı para birimi cinsinden belirlenmesi durumunda, kira ve geri ödeme tutarları
ile toplam borç tutarının hesaplanmasında, hangi tarihteki kurun dikkate
alınacağına ilişkin şartlar,
m) Sözleşmeye konu olan konutta kıymet
takdiri yapılmasını gerektirebilecek haller ve kıymet takdirinin kimler
tarafından yapılabileceği,
n) Varsa sözleşmeye konu olan konuta
ilişkin sigorta bilgileri.
Tüketiciye gönderilecek dönemsel ödeme
dekontlarında ödemelerin onbeşinci fıkranın (d) bendinde yer aldığı şekliyle
dağılımına ve kalan borç miktarına yer verilir.
Bu maddenin uygulanmasında, konut yapı kooperatiflerinin
gerçek kişi ortakları tüketici kabul edilir.
Madde 11- (Değişik: 6/3/2003-4822/17 md.)
Süreli yayın kuruluşlarınca düzenlenen ve her
ne amaç ve şekilde olursa olsun, bilet, kupon, iştirak numarası, oyun, çekiliş
ve benzeri yollarla süreli yayın dışında ikinci bir ürün ve/veya hizmetin
verilmesinin taahhüt edildiği durumlarda; kitap, dergi, ansiklopedi, afiş,
bayrak, poster, sözlü veya görüntülü manyetik bant veya optik disk gibi süreli
yayıncılık amaçlarına aykırı olmayan kültürel ürünler dışında hiçbir mal ya da
hizmetin taahhüdü ve dağıtımı yapılamaz. Bu amaçla
kampanya düzenlenmesi halinde, kampanya
süresi altmış günü geçemez.
Sayfa
7493
Kampanya
konusu mal veya hizmet bedelinin bir bölümünün tüketici tarafından karşılanması
istenemez.
Süreli yayın kuruluşu, kampanyaya ait reklam ve ilânlarında, kampanya konusu
mal veya hizmetin Türkiye genelinde teslim ve ifa tarihlerine ilişkin
programını ilân etmek ve kampanya konusu mal veya hizmetin teslim ve
ifasını, kampanyanın bitiminden itibaren otuz gün içinde yerine getirmek
zorundadır.
Kampanya süresince, süreli yayının satış fiyatı, ikinci ürün olarak verilmesi
taahhüt edilen mal veya hizmetin yol açtığı maliyet artışı nedeniyle
artırılamaz. Kampanya konusu mal veya hizmet taahhüdü ve dağıtımı bölünerek
yapılamayacağı gibi, bu mal veya hizmetin ayrılmaz ya da tamamlayıcı parçaları
da ayrı bir kampanya konusu haline getirilemez. Bu Kanunun uygulamasında,
ikinci ürün olarak verilmesi taahhüt edilen her bir mal veya hizmete ilişkin
işlemler bağımsız bir kampanya olarak kabul edilir.
Süreli yayın kuruluşları tarafından düzenlenmeyen, ancak süreli yayınla
doğrudan veya dolaylı irtibatlandırılan kampanyalar da bu hükümlere tabidir.
Abonelik Sözleşmeleri
Madde 11/A- (Ek: 6/3/2003-4822/18 md.)
Her türlü abonelik sözleşmelerine taraf olan tüketiciler, isteklerini satıcıya
yazılı olarak bildirmek kaydıyla aboneliklerine tek taraflı son verebilirler.
Satıcı tüketicinin aboneliğe son verme isteğini, yazılı bildirimin kendisine
ulaştığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde yerine getirmekle yükümlüdür.
Süreli yayın aboneliğine son verme isteği ise; yazılı bildirimin satıcıya
ulaştığı tarihten itibaren günlük yayınlarda onbeş gün, haftalık yayınlarda bir
ay, aylık yayınlarda üç ay sonra yürürlüğe girer. Daha uzun süreli yayınlarda
ise, bildirimden sonraki ilk yayını müteakiben yürürlüğe konulur.
Satıcı, abone ücretinin geri kalan kısmını hiçbir kesinti yapmaksızın onbeş gün
içinde iade etmekle yükümlüdür.
Fiyat Etiketi
Madde 12- (Değişik: 6/3/2003-4822/19 md.)
Perakende satışa arz edilen malların veya ambalajlarının yahut kaplarının
üzerine kolaylıkla görülebilir, okunabilir şekilde o malla ilgili tüm vergiler
dahil fiyat, üretim yeri ve ayırıcı özelliklerini içeren etiket konulması,
etiket konulması mümkün olmayan hallerde aynı bilgileri kapsayan listelerin
görülebilecek şekilde uygun yerlere asılması zorunludur.
Hizmetlerin tarife ve fiyatlarını gösteren listeler de birinci fıkraya göre
düzenlenerek asılır.
Etiket, fiyat ve tarife listelerinde belirtilen fiyat ile kasa fiyatı arasında
fark olması durumunda tüketici lehine olan fiyat üzerinden satış yapılır.
Fiyatı; Bakanlar Kurulu, kamu kurum ve kuruluşları veya kamu kurumu niteliğinde
meslek kuruluşları tarafından belirlenen mal veya hizmetlerin, belirlenen bu
fiyatın üzerinde bir fiyatla satışa sunulması yasaktır.
Bakanlık, etiket ve tarife listelerinin şeklini, içeriğini, usul ve esaslarını
bir yönetmelikle düzenler. Bakanlık ve belediyeler, bu madde hükümlerinin
uygulanması ve izlenmesine ilişkin işleri yürütmekle ayrı ayrı görevlidirler.
Sayfa
7494
Garanti Belgesi
Madde 13- (Değişik: 6/3/2003-4822/20 md.)
İmalatçı veya ithalatçılar ithal ettikleri veya ürettikleri sanayi
malları için Bakanlıkça onaylı garanti belgesi düzenlemek zorundadır. Mala
ilişkin faturanın tarih ve sayısını içeren garanti belgesinin tekemmül
ettirilerek tüketiciye verilmesi sorumluluğu satıcı, bayi veya acenteye aittir.
Garanti süresi malın teslim tarihinden itibaren başlar ve asgari iki yıldır.
Ancak, özelliği nedeniyle bazı malların garanti şartları, Bakanlıkça başka bir
ölçü birimi ile belirlenebilir.
Satıcı; garanti belgesi kapsamındaki malların, garanti süresi içerisinde
arızalanması halinde malı işçilik masrafı, değiştirilen parça bedeli ya da
başka herhangi bir ad altında hiçbir ücret talep etmeksizin tamir ile
yükümlüdür.
Tüketici onarım hakkını kullanmışsa, garanti süresi içerisinde sık arızalanması
nedeniyle maldan yararlanamamanın süreklilik arz etmesi veya tamiri için
gereken azami sürenin aşılması veya tamirinin mümkün bulunmadığının anlaşılması
hallerinde, 4 üncü maddede yer alan diğer seçimlik haklarını
kullanabilir. Satıcı bu talebi reddedemez. Tüketicinin bu talebinin yerine
getirilmemesi durumunda satıcı, bayi, acente, imalatçı-üretici ve ithalatçı
müteselsilen sorumludur.
Tüketicinin malı kullanım kılavuzunda yer alan hususlara aykırı kullanmasından
kaynaklanan arızalar, iki ve üçüncü fıkra hükümleri kapsamı dışındadır.
Bakanlık, hangi sanayi mallarının garanti belgesi ile satılmak zorunda
bulunduğunu ve bu malların arızalarının tamiri için gereken azami süreleri Türk
Standartları Enstitüsünün görüşünü alarak tespit ve ilânla görevlidir.
Tanıtma ve Kullanma Kılavuzu
Madde 14- (Değişik: 6/3/2003-4822/21 md.)
Yurt içinde üretilen veya ithal edilen sanayi mallarının tanıtım, kullanım,
bakım ve basit onarımına ilişkin Türkçe kılavuzla ve gerektiğinde uluslararası
sembol ve işaretleri kapsayan etiketle satılması zorunludur.
Bakanlık, sanayi mallarından hangilerinin tanıtma ve kullanım kılavuzu ve
etiket ile satılmak zorunda bulunduğunu ve bunlarda bulunması gereken asgari
unsurları Türk Standartları Enstitüsünün görüşünü alarak tespit ve ilânla
görevlidir.
Satış Sonrası Hizmetler
Madde 15- (Değişik: 6/3/2003-4822/22 md.)
İmalatçı veya ithalatçılar, sattıkları, ürettikleri veya ithal ettikleri sanayi
malları için o malın Bakanlıkça tespit ve ilân edilen kullanım ömrü süresince,
yeterli teknik personel ve yedek parça stoku bulundurmak suretiyle bakım ve
onarım hizmetlerini sunmak zorundadırlar.
İmalatçı veya ithalatçıların bulundurmaları gereken yedek parça stok miktarı
Bakanlıkça belirlenir.
İthalatçının herhangi bir şekilde ticari faaliyetinin sona ermesi halinde,
kullanım ömrü süresince bakım ve onarım hizmetlerini, o malın yeni ithalatçısı
sunmak zorundadır.
Bakanlık, hangi mallar için servis istasyonları kurulmasının zorunlu olduğu ile
servis istasyonlarının kuruluş ve işleyişine dair usul ve esasları Türk
Standartları Enstitüsünün görüşünü alarak tespit ve ilânla görevlidir.
Garanti belgesiyle satılmak zorunda olan bir sanayi malının garanti süresi
sonrasında arızalanması durumunda, o malın Bakanlıkça belirlenen azami tamir
süresi içerisinde onarımı zorunludur.
Sayfa
7495
Ticari Reklamlar ve İlanlar
Madde 16- (Değişik: 6/3/2003-4822/23 md.)
Ticari reklam ve ilânların kanunlara, Reklam Kurulunca belirlenen ilkelere,
genel ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına uygun, dürüst ve doğru olmaları
esastır.
Tüketiciyi aldatıcı, yanıltıcı veya onun tecrübe ve bilgi noksanlıklarını
istismar edici, tüketicinin can ve mal güvenliğini tehlikeye düşürücü, şiddet
hareketlerini ve suç işlemeyi özendirici, kamu sağlığını bozucu, hastaları,
yaşlıları, çocukları ve özürlüleri istismar edici reklam ve ilânlar ve örtülü
reklam yapılamaz.
Aynı ihtiyaçları karşılayan ya da aynı amaca yönelik rakip mal ve hizmetlerin
karşılaştırmalı reklamları yapılabilir.
Reklam veren, ticari reklam veya ilânda yer alan somut iddiaları ispatla
yükümlüdür.
Reklam verenler, reklamcılar ve mecra kuruluşları bu madde hükümlerine uymakla yükümlüdürler.
Reklam Kurulu
Madde 17- (Değişik: 6/3/2003-4822/24 md.)
Ticari reklam ve ilânlarda uyulması gereken ilkeleri belirlemek, bu ilkeler
çerçevesinde ticari reklam ve ilânları incelemek ve inceleme sonucuna göre, 16
ncı madde hükümlerine aykırı reklam ve ilânları üç aya kadar tedbiren
durdurma ve/veya durdurma ve/veya aynı yöntemle düzeltme ve/veya para cezası
verme hususlarında görevli bir Reklam Kurulu oluşturulur. Reklam Kurulu
kararları Bakanlıkça uygulanır.
Reklam Kurulu, ticari reklam ve ilânlarda uyulması gereken ilkeleri
belirlemede; ülke koşullarının yanı sıra, reklamcılık alanında evrensel kabul
görmüş tanım ve kuralları da dikkate alır.
Başkanlığı, Bakanın görevlendireceği ilgili Genel Müdür tarafından yürütülen
Reklam Kurulu;
a) Bakanlıkça ilgili Genel Müdür Yardımcıları arasından görevlendirilecek bir
üye,
b) Adalet Bakanlığınca, bu Bakanlıkta idari görevlerde çalışan hakimler
arasından görevlendirilecek bir
üye,
c) Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunca görevlendirilecek reklam konusunda uzman
bir üye,
d) Yükseköğretim Kurulunun reklamcılık alanında uzman üniversite öğretim
elemanları arasından seçeceği bir
üye,
e) Türk Tabibleri Birliği Merkez Konseyinin görevlendireceği doktor bir
üye,
f) Türkiye Barolar Birliğinin görevlendireceği avukat bir üye,
g) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin değişik sektörlerden görevlendireceği
dört üye,
h) Türkiye’deki tüm gazeteciler derneklerinin kendi aralarından seçeceği bir
üye,
i) Reklamcılar derneklerinin veya varsa üst kuruluşlarının seçeceği bir üye,
j)
Tüketici Konseyinin Konseye katılan tüketici örgütü temsilcileri arasından
seçeceği veya üst örgütlerinin görevlendireceği bir
üye,
k) Türkiye Ziraat Odaları Birliğinin görevlendireceği bir
üye,
l) Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonunun görevlendireceği bir
üye,
m) Türk Standartları Enstitüsünden bir
üye,
n) Diyanet İşleri Başkanlığından bir
üye,
o) Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğinden bir
üye,
p) İşçi sendikaları konfederasyonlarından bir üye,
Sayfa
7496
r) Memur sendikaları konfederasyonlarından bir
üye,
s) Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler
Odaları Birliğinin görevlendireceği bir üye,
t) Ankara, İstanbul ve İzmir Büyükşehir Belediyelerinin kendi aralarından
seçeceği bir üye,
u) Türk Eczacılar Birliğinden bir üye,
v) Türk Diş Hekimleri Birliğinden bir üye,
y) (Ek: 27/5/2004-5179/34 md.) Tarım ve Köyişleri Bakanlığından ve
Sağlık Bakanlığından ikişer üye,
Olmak üzere yirmibeş üyeden oluşur.
Kurul üyelerinin görev süreleri üç yıldır. Süresi bitenler yeniden
görevlendirilebilir veya seçilebilir. Üyelikler herhangi bir sebeple boşaldığı
takdirde boşalan yerlere üçüncü fıkra esasları dahilinde bir ay içerisinde
görevlendirme veya seçim yapılır.
Kurul en az ayda bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman Başkanın çağrısı
üzerine toplanır.
Kurul, Başkan dahil en az ondört üyenin hazır bulunması ile toplanır ve
toplantıya katılanların çoğunluğu ile karar
verir.
Kurul, gerekli görülen hallerde sürekli ve geçici olarak görev yapmak üzere
özel ihtisas komisyonları kurabilir. Kurulun bu komisyonlarda görev yapmasını
uygun göreceği kamu personeli, ilgili kamu kuruluşlarınca görevlendirilir.
Kurul üyeleri ile özel ihtisas komisyonu üyelerinden kamu görevlisi olanlara
verilecek huzur hakkı ile kamu görevlisi olmayan kurul üyelerine ödenecek huzur
ücreti Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak Bakanlıkça
belirlenir.
Kurulun sekretarya hizmetleri Bakanlık tarafından yerine getirilir.
Reklam Kurulu kararları, tüketicilerin bilgilendirilmesi, aydınlatılması ve
ekonomik çıkarlarının korunması amacıyla Reklam Kurulu Başkanlığınca açıklanır.
Reklam Kurulunun görevleri, kuruluş, çalışma usul ve esasları ile sekretarya
hizmetlerinin ne suretle yerine getirileceği Bakanlık tarafından çıkarılacak
bir yönetmelikle belirlenir.
Zararlı ve Tehlikeli Mal ve Hizmetler
Madde 18- (Değişik: 6/3/2003-4822/25 md.)
Tüketicinin kullanımına sunulan mal ve hizmetlerin kişi beden ve ruh
sağlığı ile çevreye zararlı veya tehlikeli olabilmesi durumunda, bu malların
emniyetle kullanılabilmesi için üzerine veya ekli kullanım kılavuzlarına, bu
durumla ilgili açıklayıcı bilgi ve uyarılar, açıkça görülecek ve okunacak
şekilde konulur veya yazılır.
Bakanlık, hangi mal veya hizmetlerin açıklayıcı bilgi ve uyarıları taşıması
gerektiğini ve bu bilgi ve uyarıların şeklini ve yerini ilgili bakanlık ve
diğer kuruluşlarla birlikte tespit ve ilânla görevlidir.
Mal ve Hizmet Denetimi
Madde 19- (Değişik: 6/3/2003-4822/26 md.)
Tüketiciye sunulan mal ve hizmetler; ilgili bakanlıklar tarafından Resmi
Gazetede yayımlanarak mecburi uygulamaya konulan standartlar dahil olmak
üzere uyulması zorunlu olan teknik düzenlemeye uygun olmalıdır.
İlgili bakanlıklar, bu esaslara göre denetim yapmak veya yaptırmakla
görevlidir. Mal ve hizmet denetimine ilişkin usul ve esaslar her bir ilgili
bakanlıkça ayrı ayrı tespit ve ilân edilir.
Sayfa
7496-1
Tüketicinin
Eğitilmesi
Madde 20- (Değişik birinci: 6/3/2003-4822/27 md.)
Tüketicinin eğitilmesi konusunda örgün ve yaygın eğitim kurumlarının ders
programlarına, Millî Eğitim Bakanlığınca gerekli ilaveler yapılır.
Tüketicinin eğitilmesi ve bilinçlendirilmesi için radyo ve
televizyonlarda programlar düzenlenmesine ilişkin usul ve esaslar, Tüketici
Konseyinin önerisi ile Bakanlıkça tespit ve ilân olunur.
ÜÇÜNCÜ
KISIM
Tüketici Kuruluşları
Tüketici Konseyi
Madde 21 – (Değişik: 6/3/2003-4822/28 md.) Tüketicinin
sorunlarının, ihtiyaçlarının ve çıkarlarının korunmasına ilişkin gerekli tedbirleri
araştırmak, sorunların evrensel tüketici hakları doğrultusunda çözülmesi için
alınacak tedbirlerle, bu Kanunun uygulanmasına yönelik tedbirlere dair
görüşleri, ilgili mercilerce öncelikle ele alınmak üzere iletmek amacıyla,
Bakanlığın koordinatörlüğünde bir "Tüketici Konseyi" kurulur.
(Değişik: 6/3/2003-4822/28 md.) Tüketici Konseyi, Bakanın veya
görevlendireceği bir Bakanlık görevlisinin başkanlığında, Adalet, İçişleri,
Maliye, Milli Eğitim, Sağlık, Ulaştırma, Tarım ve Köyişleri, Sanayi ve Ticaret,
Turizm ve Çevre bakanlıkları ile Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı, Hazine
Müsteşarlığı, Dış Ticaret Müsteşarlığı, Türk Patent Enstitüsü Başkanlığı,
Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı, Türk Standartları Enstitüsü Başkanlığı,
Rekabet Kurumu, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, Enerji Piyasası Düzenleme
Kurumu, Telekomünikasyon Kurumu, Türk Akreditasyon Kurumu, Milli Prodüktivite
Merkezi, Diyanet İşleri Başkanlığı, büyük şehir belediyeleri, il belediyelerini
temsilen Türk Belediyeler Birliği, işçi sendikaları konfederasyonları, memur
sendikaları konfederasyonları,Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu,
Türkiye Milli Kooperatifler Birliği, Yükseköğretim Kurulu, Türkiye Barolar
Birliği, Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler
Odaları Birliği, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği, Türk Eczacılar
Birliği, Türk Tabipleri Birliği, Türk Dişhekimleri Birliği, Türk Veteriner
Hekimleri Birliği, Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu, Türkiye Odalar
ve Borsalar Birliği, Türkiye Bankalar Birliği, Türkiye Seyahat Acenteleri
Birliği, Türkiye Otelciler Birliği, Türkiye Ziraat Odaları Birliği, Tüketim
Kooperatifleri Merkez Birliği, Ahilik Araştırma ve Kültür Vakfı ve tüketici
örgütleri temsilcilerinden oluşur.
Tüketici Konseyini oluşturan kurum ve kuruluşların temsilcilerinin sayı ve
nitelikleri ile Tüketici Konseyine katılabilmek için tüketici örgütlerinin
sahip olmaları gereken asgari üye sayısı ve bu örgütlerin Tüketici Konseyine
gönderecekleri temsilci sayısı Bakanlıkça belirlenir. Ancak, kamu kurum ve
kuruluşlarından gelen temsilcilerin sayısı, hiçbir şekilde Tüketici Konseyinin
toplam üye sayısının %50'sinden fazla olamaz.Tüketici Konseyi yılda en az bir
kez toplanır.
Tüketici Konseyinin çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar Bakanlıkça
çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.
Tüketici Sorunları Hakem Heyeti
Madde 22- (Değişik: 6/3/2003-4822/29 md.)
Bakanlık, il ve ilçe merkezlerinde, bu Kanunun uygulamasından doğan
uyuşmazlıklara çözüm bulmak amacıyla en az bir tüketici sorunları hakem heyeti
oluşturmakla görevlidir.
Başkanlığı Sanayi ve Ticaret İl Müdürü veya görevlendireceği bir memur
tarafından yürütülen tüketici sorunları hakem heyeti; belediye
başkanının konunun uzmanı belediye personeli arasından görevlendireceği
bir üye, baronun mensupları arasından görevlendireceği bir üye, ticaret ve sanayi odası ile
esnaf ve sanatkar odalarının görevlendireceği bir üye ve tüketici örgütlerinin
Sayfa
7496-2
seçecekleri
bir üye olmak üzere başkan dahil beş üyeden oluşur. Ticaret ve sanayi odası ya
da ayrı ayrı kurulduğu yerlerde ticaret odası ile esnaf ve sanatkar odalarının
görevlendireceği üye, uyuşmazlığın satıcı tarafını oluşturan kişinin tacir veya
esnaf ve sanatkar olup olmamasına göre ilgili odaca görevlendirilir.
Bakanlık
taşra teşkilatının bulunmadığı il ve ilçelerde tüketici sorunları hakem
heyetinin başkanlığı en büyük mülki amir ya da görevlendireceği bir memur
tarafından yürütülür. Tüketici örgütü olmayan yerlerde tüketiciler, tüketim
kooperatifleri tarafından temsil edilir. Tüketici sorunları hakem heyetinin
oluşumunun sağlanamadığı yerlerde noksan üyelikler, belediye meclislerince
re’sen doldurulur.
Tüketici
sorunları hakem heyetlerinde heyetin çalışmalarına ve kararlarına esas olacak
dosyaları hazırlamak ve uyuşmazlığa ilişkin raporu sunmak üzere en az bir
raportör görevlendirilir.
Değeri
beşyüz milyon liranın altında bulunan uyuşmazlıklarda tüketici sorunları hakem
heyetlerine başvuru zorunludur. Bu uyuşmazlıklarda heyetin vereceği kararlar
tarafları bağlar. Bu kararlar İcra ve İflas Kanununun ilamların yerine
getirilmesi hakkındaki hükümlerine göre yerine getirilir. Taraflar bu kararlara
karşı onbeş gün içinde tüketici mahkemesine itiraz edebilirler. İtiraz,
tüketici sorunları hakem heyeti kararının icrasını durdurmaz. Ancak, talep
edilmesi şartıyla hakim, tüketici sorunları hakem heyeti kararının icrasını
tedbir yoluyla durdurabilir. Tüketici sorunları hakem heyeti kararlarına karşı
yapılan itiraz üzerine tüketici mahkemesinin vereceği karar kesindir.(1)
Değeri
beşyüz milyon lira ve üstündeki uyuşmazlıklarda tüketici sorunları hakem
heyetlerinin verecekleri kararlar, tüketici mahkemelerinde delil olarak ileri
sürülebilir. Kararların bağlayıcı veya delil olacağına ilişkin parasal sınırlar
her yılın Ekim ayı sonunda Devlet İstatistik Enstitüsünün Toptan Eşya Fiyatları
Endeksinde meydana gelen yıllık ortalama fiyat artışı oranında artar. Bu durum,
Bakanlıkça her yıl Aralık ayı içinde Resmi Gazetede ilân edilir.(1)
25
inci maddede cezai yaptırıma bağlanmış hususlar dışındaki tüm uyuşmazlıklar,
tüketici sorunları hakem heyetlerinin görev ve yetkileri kapsamındadır.
Tüketici
Sorunları Hakem Heyetleri Başkan ve üyeleri ile raportörlere verilen huzur
hakkı veya huzur ücretinin ödenmesine ilişkin esas ve usuller, bir ayda
ödenecek tutar 2000 gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı sonucu
bulunacak miktarı geçmemek üzere Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak
Bakanlıkça belirlenir. (1)
Tüketici sorunları hakem
heyetlerinin kurulması, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar Bakanlıkça
çıkarılacak bir yönetmelikte düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ
KISIM
Yargılamaya ve Cezaya
İlişkin Hükümler
Tüketici
Mahkemeleri
Madde
23- (Değişik: 6/3/2003-4822/30 md.)
Bu
Kanunun uygulanmasıyla ilgili olarak çıkacak her türlü ihtilaflara tüketici
mahkemelerinde bakılır. Tüketici mahkemelerinin yargı çevresi, Hakimler ve
Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenir.
______________________
(1)
Bu fıkralarda yer alan idari para cezalarının 1/1/2010 tarihinden itibaren
uygulanması ile ilgili olarak; 11/12/2009 tarihli ve 27429 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan Sanayi ve Ticaret Bakanlığının TRKGM-2009/3 sayılı
Tebliği’ne bakınız.
Sayfa
7496-3
Tüketici mahkemeleri nezdinde tüketiciler, tüketici örgütleri ve Bakanlıkça açılacak
davalar her türlü resim ve harçtan muaftır. Tüketici örgütlerince açılacak
davalarda bilirkişi ücretleri, 29 uncu maddeye göre kaydedilen bütçede
öngörülen ödenekten Bakanlıkça karşılanır. Davanın, davalı aleyhine
sonuçlanması durumunda, bilirkişi ücreti 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil
Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre davalıdan tahsil olunarak 29 uncu maddede
düzenlenen esaslara göre bütçeye gelir kaydedilir. Tüketici
mahkemelerinde görülecek davalar Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun Yedinci
Babı, Dördüncü Faslı hükümlerine göre yürütülür. (1)
Tüketici davaları tüketicinin ikametgahı mahkemesinde de açılabilir.
Bakanlık ve tüketici örgütleri münferit tüketici sorunu olmayan ve genel olarak
tüketicileri ilgilendiren hallerde bu Kanunun ihlali nedeniyle kanuna aykırı
durumun ortadan kaldırılması amacıyla tüketici mahkemelerinde dava açabilirler.
Gerekli hallerde tüketici mahkemeleri ihlalin tedbiren durdurulmasına karar
verebilir. Tüketici Mahkemesince uygun görülen tedbir kararları, masrafı daha
sonra haksız çıkan taraftan alınmak ve 29 uncu maddede düzenlenen
esaslara göre bütçeye gelir kaydedilmek üzere, ülke düzeyinde yayınlanan
gazetelerden birinde Basın İlan Kurumunca ve ayrıca varsa davanın açıldığı
yerde yayınlanan mahalli bir gazetede derhal ilân edilir. (1)
Kanuna aykırı durumun ortadan kaldırılmasına yönelik Tüketici Mahkemesi
kararları ise masrafı davalıdan alınmak üzere aynı yöntemle derhal ilân
edilir.
Üretimin, Satışın Durdurulması ve Malın Toplatılması
Madde 24- (Değişik: 6/3/2003-4822/31 md.)
Satışa sunulan bir seri malın ayıplı olması durumunda Bakanlık, tüketiciler veya
tüketici örgütleri, ayıplı seri malın üretiminin ve satışının durdurulması ve
satış amacıyla elinde bulunduranlardan toplatılması için dava açabilir.
Satışa sunulan bir seri malın ayıplı olduğunun mahkeme kararı ile tespit
edilmesi halinde, malın satışı geçici olarak durdurulur. Mahkeme kararının
tebliğ tarihinden itibaren en geç üç ay içinde malın ayıbının ortadan
kaldırılması için üretici-imalatçı ve/veya ithalatçı firma uyarılır. Malın
ayıbının ortadan kalkmasının imkânsız olması halinde mal, üretici-imalatçı
ve/veya ithalatçı tarafından toplanır veya toplattırılır. Toplatılan mallar
taşıdıkları risklere göre kısmen veya tamamen imha edilir veya ettirilir.
Satışa sunulan bir seri malın, tüketicinin güvenliğini tehlikeye sokan ayıp
taşıması durumunda, 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması
ve Uygulanmasına Dair Kanun hükümleri saklıdır.
Ayıplı malları satın alan tüketicilerin uğradıkları maddî ve manevî zararlar
nedeniyle dava açma hakları saklıdır.
4 üncü maddenin altıncı fıkrası hükümlerine tâbi bir seri ayıplı malın satışa
arz edilmesi durumunda bu madde hükümleri uygulanmaz.
Olduklarından Farklı Görünen Mallar
Madde 24/A- (Ek: 6/3/2003-4822/32 md.)
Gıda ürünü olmamalarına rağmen, sahip oldukları şekil, koku, görünüm, ambalaj,
etiket, hacim veya boyutları nedeniyle olduklarından farklı görünen ve bu
sebeple de tüketiciler tarafından gıda ürünleriyle karıştırılarak tüketicilerin
sağlığını ve güvenliğini tehlikeye atan malların üretilmesi, pazarlanması,
ithalatı ve ihracatı yasaktır.
Mal piyasaya sürülmüşse, 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın
Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun hükümleri uygulanır.
––––––––––––––––
(1) Bu
maddenin ikinci fıkrasında yer alan “kaydedilen özel ödenekten” ibaresi,
“bütçede öngörülen ödenekten” olarak; ikinci ve beşinci fıkralarında yer alan
“bütçeye özel gelir” ibareleri,”bütçeye gelir”olarak,14/7/2004 tarihli ve 5217
sayılı Kanunun 7 nci maddesiyle 1/1/2005 tarihinden geçerli olmak üzere
değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
Sayfa
7496-4
Olduğundan farklı
görünen malı satın alan tüketicilerin uğradıkları maddi ve manevi zararlar
nedeniyle dava açma hakları saklıdır.
Ceza
Hükümleri (1)
Madde 25- (Değişik: 23/1/2008 – 5728/476 md.)
6 ncı maddenin yedinci fıkrası uyarınca,
Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara aykırı hareket edenlere, aykırılığı
tespit edilen her bir sözleşme için yüz Türk Lirası idarî para cezası verilir.
4 üncü maddenin altıncı fıkrasında, 5 inci
maddede, 6 ncı maddenin altıncı fıkrasında, 6/A maddesinde, 6/B, 6/C maddeleri
uyarınca Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslarda, 7 nci maddenin beşinci
fıkrasında, 9 uncu maddede, 9/A maddesinde, 10 uncu maddede, 10/A maddesinde,
10/B maddesinde, 11/A maddesinin ikinci ve dördüncü fıkralarında, 12, 13,
14 ve 15 inci maddelerde belirtilen yükümlülüklerden her birine aykırı hareket
edenlere ikiyüz Türk Lirası idarî para cezası verilir.
7 nci maddenin dördüncü ve altıncı fıkraları
ile 8 ve 27 nci maddelerde belirtilen yükümlülüklere aykırı hareket edenlere
beşyüz Türk Lirası idarî para cezası verilir.
20 nci maddenin ikinci fıkrası uyarınca
Bakanlıkça tespit ve ilân olunan usul ve esaslara aykırı hareket edenlere bin
Türk Lirası idarî para cezası verilir. Aykırılık ülke düzeyinde yayın yapan
radyo ve televizyonlar aracılığıyla gerçekleştirilmişse, ceza on katı olarak
uygulanır.
18 inci maddeye aykırı hareket eden
üretici-imalatçıya veya ithalatçıya ikibin Türk Lirası, satıcı-sağlayıcıya ise
dörtyüz Türk Lirası idarî para cezası verilir.
19 uncu maddenin birinci fıkrasına aykırı
hareket edenlere beşbin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
11 inci maddeye aykırı hareket edenlere onbin
Türk Lirası idarî para cezası verilir. Aykırılık ülke düzeyinde yayım yapan
süreli yayın aracılığı ile gerçekleşmişse, ceza yirmi katı olarak uygulanır.
Bakanlık, ayrıca süreli yayın kuruluşundan kampanyanın ve kampanyaya ilişkin
her türlü reklam ve ilânın durdurulmasını ister. Bu isteğe rağmen aykırılığın
devamı halinde, reklam ve ilânın durdurma zorunluluğunun doğduğu tarihten
itibaren her sayı-gün için ikiyüzbin Türk Lirası idarî para cezası verilir.
Bakanlık, kampanyanın ve kampanyaya ilişkin her türlü reklam ve ilânın
durdurulması talebi ile Tüketici Mahkemesine başvurur.
16 ncı maddeye aykırı hareket edenler
hakkında Reklam Kurulu tarafından ihlalin niteliğine göre birlikte veya ayrı
ayrı üç aya kadar tedbiren durdurma, durdurma, düzeltme veya altıbin Türk
Lirası idarî para cezası uygulanır. 16 ncı maddeye aykırılık, ülke düzeyinde
yazılı, sözlü, görsel ve sair araçlar ile gerçekleşmiş ise, idarî para cezası
on katı olarak uygulanır.
7 nci maddenin yedinci ve sekizinci
fıkralarına aykırı hareket edenlere, kampanya konusu mal veya hizmetin fatura
bedeli oranında idarî para cezası verilir. Kampanyayı düzenleyen, tüketici,
kampanyadan ayrıldığında para iadesinde bulunursa bu ceza uygulanmaz.
7 nci maddenin ikinci fıkrasına aykırı
hareket edenlere, 7 nci madde hükümlerine uygun kampanya düzenlemeleri için bir
hafta süre tanınır. Bu sürenin bitiminde aykırılığın devam ettiğinin tespiti
halinde, bu hükme aykırı hareket edenlerle 24 ve 24/A maddelerinde belirtilen
yükümlülüklere aykırı hareket edenlere seksenbin Türk Lirası idarî para cezası
verilir.
Yukarıdaki fıkralarda belirtilen para
cezaları, fiilin bir yıl içerisinde tekrarı halinde iki misli olarak uygulanır.
––––––––––––––––––
(1)
Bu maddede yer alan idari para cezalarının 1/1/2010 tarihinden itibaren uygulanması
ile ilgili olarak; 11/12/2009 tarihli ve 27429 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan Sanayi ve Ticaret Bakanlığının TRKGM-2009/2 sayılı Tebliği’ne
bakınız.
Sayfa
7496-5
Cezalarda
Yetki, İtiraz ve Zamanaşımı
Madde 26 – (Değişik: 23/1/2008 – 5728/477 md.)
25 inci maddenin birinci, dördüncü, yedinci,
sekizinci, dokuzuncu ve onuncu fıkralarındaki idarî yaptırımlara Bakanlık
tarafından, diğer fıkralarındaki idarî para cezalarına mahallî mülkî amir
tarafından karar verilir.
Bu yaptırımlara ilişkin kararlar, kararı
veren makam tarafından yedi gün içerisinde ilgilinin mensup olduğu meslek
kuruluşuna bildirilir.
Bu Kanun hükümlerine göre verilen idarî
yaptırım kararlarına karşı 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdarî Yargılama
Usulü Kanunu hükümlerine göre kanun yoluna başvurulur. Ancak, idare
mahkemesinde dava, işlemin tebliği tarihinden itibaren onbeş gün içinde açılır.
İdare mahkemesinde iptal davası açılmış olması, kararın yerine getirilmesini
durdurmaz.
BEŞİNCİ
KISIM
Çeşitli Hükümler
Denetim
Madde 27 – Bu Kanunun uygulamasında, Bakanlık müfettişleri ve
kontrolörleri ile Bakanlıkça ve belediyelerce görevlendirilecek personel; fabrika,
mağaza, dükkan, ticarethane, depo, ambar gibi her türlü mal konulan ve/veya
satılan veya hizmet sunulan yerlerde denetleme, inceleme ve araştırma yapmaya
yetkilidirler.
Bu Kanunun kapsamına giren husularda yetkili ve görevli kişi ve kuruluşlara her
türlü bilgi ve belgelerin doğru olarak gösterilmesi ve asıl ve onaylı
kopyalarının verilmesi zorunludur.
Laboratuvar
Madde 28- (Değişik: 6/3/2003-4822/35 md.)
Bakanlık ilaç, müstahzar, kozmetik ve gıda maddeleri analizleri hariç olmak
üzere, bu Kanunun uygulanması için resmi ve özel kuruluşların kurulu bulunan
laboratuvarlarından yararlanabilir.
Bakanlıkça yapılan denetimler sırasında alınan numunelerin test ve muayeneleri
resmi veya özel kuruluş laboratuvarlarında yaptırılabilir. Test ve muayene
ücretleri 29 uncu maddedeki ödenekten karşılanır. Test ve muayene
sonuçlarının ilgili standarda veya teknik düzenlemeye aykırı çıkması halinde
buna ilişkin tüm giderler üretici veya ithalatçı tarafından ödenir. Bu
giderler, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun
hükümlerine göre tahsil olunur. Tahsil olunan test ve muayene ücretleri 29 uncu
maddede düzenlenen esaslara göre bütçeye gelir kaydedilir. (1)
––––––––––––
(1) Bu fıkrada yer alan “ özel ödenekten”
ibaresi,“ödenekten” olarak;“bütçeye özel gelir” ibaresi,”bütçeye
gelir”olarak,14/7/2004 tarihli ve 5217 sayılı Kanunun 7 nci maddesiyle 1/1/2005
tarihinden geçerli olmak üzere değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
Sayfa
7496-6
Ödenek
Madde 29- (Değişik: 14/7/2004-5217/7 md.)
Reklam Kurulu, Tüketici Konseyi ve tüketici sorunları hakem heyetlerinin
faaliyetlerine ilişkin masraflar, Bakanlığın tüketicinin korunması amacına yönelik
masrafları ve sair harcamalar ile en yüksek Devlet memuru aylığının (ek
gösterge dahil) % 200'ünü geçmemek şartıyla usul ve esasları Maliye
Bakanlığının uygun görüşü üzerine Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca tespit
edilecek miktarlarda personele yapılacak ek ödemeler Bakanlık bütçesine
konulacak ödenekten karşılanır.
Personele (sözleşmeli personel dahil) yapılacak ek ödemelerde 657 sayılı
Kanunun aylıklara ilişkin hükümleri uygulanır ve bu ödemelerden damga vergisi
hariç herhangi bir vergi ve kesinti yapılmaz.
Diğer Hükümler
Madde 30 – Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde genel hükümler
uygulanır.
Yönetmelikler ve Düzenlemeler
Madde 31 – Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler, Kanunun yayımı tarihinden
itibaren bir yıl içerisinde ilgili kamu kuruluşları, mesleki üst kuruluşlar ve
tüketici örgütlerinin görüşleri alınarak Bakanlıkça çıkarılır. Bakanlık, bu
Kanunun uygulanmasıyla ilgili olarak mevzuat çerçevesinde gerekli tedbirleri
almaya ve düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.
Kaldırılan Hükümler
Madde 32- (Değişik: 6/3/2003-4822/37 md.)
3489 sayılı Pazarlıksız Satış Mecburiyetine Dair Kanun, 632 sayılı İthal veya
Yurt İçinde İmal Edilen Taşıt Araçları, Motor, Makina Alet ve Cihazların
Tanıtmalık ile Birlikte Satışı Hakkında Kanun, 3003 sayılı Endüstriyel
Mamulatın Maliyet ve Satış Fiyatlarının Kontrolü ve Tespiti Hakkında Kanun
yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1 – Tüketici mahkemeleri kuruluncaya kadar bu mahkemelerde
görülmesi gereken davalara bakacak mahkemeleri, Hakimler ve Savcılar Yüksek
Kurulu belirler.
Yürürlük
Madde 33 – Bu Kanun yayımı tarihinden 6 ay sonra yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 34 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
Sayfa
7496-7
23/2/1995
TARİHLİ VE 4077 SAYILI ANA KANUNA
İŞLENEMEYEN HÜKÜMLER
1 – 6/3/2003 tarihli ve 4822 sayılı Kanunun Geçici Maddesi :
Geçici Madde 1- Bu Kanunun yayımından önce borçlunun temerrüdü nedeniyle
ödenmeyerek icra takibi aşamasına gelen veya icra takibine konu edilen kredi
kartı borçları, temerrüt tarihindeki ana paraya, yıllık yüzde elliyi geçmemek
üzere gecikme faizi uygulanmak suretiyle oniki eşit taksitte ödenir.
Kredi kartı borçları nedeniyle gerçekleştirilen her türlü takip, yukarıda yer
alan hükme göre ilk taksidin ödenmesiyle durur ve son taksidin ödenmesiyle
birlikte tüm sonuçlarıyla ortadan kalkar.
Bu madde hükümleri, tüketicinin kredi verene, Kanunun yayımı tarihinden
itibaren otuz gün içinde yazılı müracaat etmesi halinde uygulanır.
4077 sayılı Kanunun 25 inci Maddesindeki Cezalarla
İlgili Çizelge
Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 25 inci
maddesine göre 2008-2009 yılında uygulanacak olan idari para cezalarına
ilişkin 29/12/2008 tarihli ve 27095 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sanayi ve
Ticaret Bakanlığı’nın Tebliğinde 1/1/2009 tarihinden geçerli olmak üzere
açıklanan para cezası miktarları
|
KANUNUN 25 İNCİ MADDESİNİN İLGİLİ FIKRASI
|
KANUNDA ÖNGÖRÜLEN PARA CEZALARI
(TL)
|
8/2/2008-31/12/2008 TARİHLERİ ARASINDA
UYGULANAN PARA CEZALARI (TL)
|
1/1/2009-31/12/2009
TARİHLERİ ARASINDA UYGULANAN PARA CEZALARI (TL)
|
|
Birinci fıkrasında
|
50.000.000
|
100
|
112
|
|
İkinci fıkrasında
|
100.000.000
|
200
|
224
|
|
Üçüncü fıkrasında
|
250.000.000
|
500
|
560
|
|
Dördüncü fıkrasında
|
500.000.000
|
1.000
10.000
|
1.120
11.200
|
|
Beşinci fıkrasında
|
1.000.000.000
|
2.000
400
|
2.240
448
|
|
Altıncı fıkrasında
|
2.000.000.000
|
5.000
|
5.600
|
|
Yedinci fıkrasında
|
5.000.000.000
100.000.000.000
|
10.000
200.000
200.000
|
11.200
224.000
224.000
|
|
Sekizinci fıkrasında
|
3.500.000.000
|
6.000
60.000
|
6.720
67.200
|
|
Onuncu fıkrasında
|
50.000.000.000
|
80.000
|
89.600
|
Sayfa
7496-8
4077
SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE
Kanun
Yürürlüğe
No.
Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler
giriş tarihi
________
_________________________________________________________ ____________
4226
–
28/1/1997
4703
–
11/1/2002
4822
36 ncı maddesi ile geçici 1 inci maddesi
14/3/2003
sonra
5217
23, 28 ve
29
1/1/2005
Değiştiren Kanun
Yürürlüğe
No.
4077 sayılı Kanunun değiştirilen
maddeleri
giriş tarihi
________
_________________________________________________________ ____________
5582
3, 4, 7, 10/B,
25
6/3/2007
5728
25,
26
8/2/2008
Sayfa
7496-9
KARARNAMELER İLE YAPILAN
DEĞİŞİKLİKLER CETVELİ
Değişiklik Yapan
Kararnamenin
Yayımlandığı Resmi Gazetenin
Değişiklik
Tarihi
Numarası
Tarihi
Numarası
Gören Madde
Tebliğ
99/3
30/12/1999
23922
8,22
Tebliğ
2000/4
22/12/2000
23964
8,22
Tebliğ
2002/7
14/12/2002
24963
8,22
Tebliğ
2003/4
25/12/2003
25327
25
Tebliğ
2004/1
17/12/2004
25673
25
Tebliğ
2005/3
23/12/2005
26032
25
Tebliğ
2007/3
9/12/2007
26725
25
Tebliğ
2007/4
9/12/2007
26725
22
(TRKGM)
Tebliğ
2008/1
29/12/2008
27095
25
Tebliğ
2008/2
29/12/2008
27095
22
(TRKGM)