6727
MADEN KANUNU
Kanun Numarası : 3213
Kabul
Tarihi
: 4/6/1985
Yayımlandığı
R.Gazete : Tarih :
15/6/1985 Sayı : 18785
Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt :
24 Sayfa : 446
Amaç:
Madde 1 – Bu Kanun madenlerin aranması, işletilmesi, üzerinde hak sahibi
olunması ve terk edilmesi ile ilgili esas ve usulleri düzenler.
Madenler: (1)
Madde 2 – (Değişik: 26/5/2004 – 5177/1 md.)
Yer
kabuğunda ve su kaynaklarında tabii olarak bulunan, ekonomik ve ticarî değeri
olan petrol, doğal gaz, jeotermal ve su kaynakları dışında kalan her türlü
madde bu Kanuna göre madendir.
Madenler
aşağıda sıralanan gruplara göre ruhsatlandırılır:
I.
Grup madenler
a)
İnşaat ile yol yapımında kullanılan ve tabiatta doğal olarak bulunan kum ve
çakıl.
b)
Tuğla-kiremit kili, Çimento kili, Marn, Puzolanik kayaç (Tras) ile çimento ve
seramik sanayilerinde kullanılan ve diğer gruplarda yer almayan kayaçlar.
II. (Değişik: 10/6/2010-5995/1 md.) Grup madenler
a) Kalsit, Dolomit, Kalker, Granit, Andezit, Bazalt gibi kayaçlardan Agrega,
mıcır veya öğütülerek kullanılacak kayaçlar.
b) Mermer, Traverten, Granit, Andezit, Bazalt gibi blok olarak üretilen taşlar
ile dekoratif amaçla kullanılan doğal taşlar.
III.
Grup madenler (1)
Deniz,
göl, kaynak suyundan elde edilecek eriyik halde bulunan tuzlar, karbondioksit
(CO2) gazı (jeotermal, doğal gaz ve petrollü alanlar hariç) Hidrojen Sülfür
(7/3/1954 tarihli ve 6326 sayılı Petrol Kanunu hükümleri mahfuz kalmak
kaydıyla).
IV.
Grup madenler (1)
a)
Kaolen, Dikit, Nakrit, Halloysit, Endellit, Anaksit, Bentonit, Montmorillonit,
Baydilit, Nontronit, Saponit, Hektorit, İllit, Vermikülit, Allofan, İmalogit,
Klorit, Sepiyolit, Paligorskit (Atapuljit), Loglinit ve bunların karışımı
killer, Refrakter killer, Jips, Anhidrit, Alünit (Şap), Halit, Sodyum,
Potasyum, Lityum, Kalsiyum, Magnezyum, Klor, Nitrat, İyot, Flor, Brom ve diğer
tuzlar, Bor tuzları (Kolemanit, Uleksit, Borasit, Tinkal, Pandermit veya
bünyesinde en az %10 B2O3 içeren diğer Bor mineralleri), Stronsiyum tuzları
(Selestin, Stronsiyanit), Barit, Vollastonit,
–––––––––––––––––
(1) 10/6/2010 tarihli ve
5995 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle; bu maddenin (III) numaralı bendinin
sonuna “Hidrojen Sülfür (7/3/1954 tarihli ve 6326 sayılı Petrol Kanunu
hükümleri mahfuz kalmak kaydıyla)” ibaresi eklenmiş; (IV) numaralı bendinin (b)
alt bendine “taşkömürü,” ibaresinden sonra gelmek üzere “kömüre bağlı metan
gazı,” ibaresi eklenmiş, alt bendin sonunda yer alan “Radyoaktif Mineraller
(Uranyum, Toryum, Radyum)” ibaresi çıkarılmış ve alt bendin sonuna “Kokolit ve
Sapropel (Petrol Kanunu hükümleri mahfuz kalmak kaydıyla)” ibaresi eklenmiş ve
metne işlenmiştir.
Sayfa
6728
Talk, Steattit,
Pirofillit, Diatomit, Olivin, Dunit, Sillimanit, Andaluzit, Dumortiorit, Disten
(Kyanit), Fosfat, Apatit, Asbest (Amyant), Manyezit, Huntit, Tabiî Soda
mineralleri (Trona, Nakolit, Davsonit), Zeolit, Pomza, Pekştayn, Perlit,
Obsidyen, Grafit, Kükürt, Flüorit, Kriyolit, Zımpara Taşı, Korundum,
Diyasporit, Kuvars, Kuvarsit ve bileşiminde en az %80 SiO2 ihtiva eden Kuvars
kumu, Feldispat (Feldispat ve Feldispatoid grubu mineraller), Mika (Biyotit,
Muskovit, Serisit, Lepidolit, Flogopit), Nefelinli Siyenit, Kalsedon (Sileks,
Çört).
b) Turba, Linyit, Taşkömürü, kömüre bağlı metan gazı,
Antrasit, Asfaltit, Bitümlü Şist, Bitümlü Şeyl, (…) (1) Kokolit
ve Sapropel (Petrol Kanunu hükümleri mahfuz kalmak kaydıyla). (1)
c)
Altın, Gümüş, Platin, Bakır, Kurşun, Çinko, Demir, Pirit, Manganez, Krom, Civa,
Antimuan, Kalay, Vanadyum, Arsenik, Molibden, Tungsten (Volframit, Şelit),
Kobalt, Nikel, Kadmiyum, Bizmut, Titan (İlmenit, Rutil),
Alüminyum (Boksit, Gipsit,
Böhmit),
Nadir toprak elementleri (Seryum Grubu, Yitriyum Grubu) ve Nadir toprak
mineralleri (Bastnazit, Monazit, Ksenotim, Serit, Oyksenit, Samarskit,
Fergusonit), Sezyum, Rubidyum, Berilyum, İndiyum, Galyum, Talyum, Zirkonyum,
Hafniyum, Germanyum, Niobyum, Tantalyum, Selenyum, Telluryum, Renyum.
V.
Grup madenler
Elmas,
Safir, Yakut, Beril, Zümrüt, Morganit, Akuvamarin, Heliodor, Aleksandirit,
Agat, Oniks, Sardoniks, Jasp, Karnolin, Heliotrop, Kantaşı, Krizopras, Opal
(İrize Opal, Kırmızı Opal, Siyah Opal, Ağaç Opal), Kuvars kristalleri (Ametist,
Sitrin, Neceftaşı (Dağ kristali), Dumanlı Kuvars, Kedigözü, Avanturin,
Venüstaşı, Gül Kuvars), Turmalin (Rubellit, Vardelit, İndigolit), Topaz,
Aytaşı, Turkuaz (Firuze), Spodümen, Kehribar, Lazurit (Lapislazuli), Oltutaşı,
Diopsit, Amozonit, Lületaşı, Labrodorit, Epidot (Zeosit, Tanzonit), Spinel,
Jadeit, Yeşim veya Jad, Rodonit, Rodokrozit, Granat Minarelleri (Spesartin,
Grosüllar Hessanit, Dermontoit, Uvarovit, Pirop, Almandin), Diaspor
Kristalleri, Kemererit.
VI. (Ek: 10/6/2010-5995/1 md.) Grup madenler
Radyoaktif Mineraller ve diğer radyoaktif maddeler.
Bu
gruplarda yer alan madenlerin özellikleri ile bu maddede yer almayan bir
madenin grubunun tespitine ait esas ve usuller Bakanlıkça çıkarılacak
yönetmelikle düzenlenir.
Bu
Kanuna göre verilen ruhsatlar başka amaçla kullanılmaz.
Tanımlar :
Madde 3 – (Değişik: 26/5/2004 – 5177/2 md.)
Kanunda geçen deyimler aşağıda açıklanmıştır:
Bakanlık : Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığı.
Genel
Müdürlük: Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü.
Takaddüm
Hakkı: Maden hakkı için ilk müracaat edene tanınan öncelik.
Ruhsat
Hukuku : Ruhsat sahiplerinin ruhsattan doğan hak ve yükümlülükleri.
–––––––––––––––––
(1) 10/6/2010 tarihli ve
5995 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle; bu alt bentte yer alan “taşkömürü,”
ibaresinden sonra gelmek üzere “kömüre bağlı metan gazı,” ibaresi eklenmiş,
bendin sonunda yer alan “Radyoaktif Mineraller (Uranyum, Toryum, Radyum)”
ibaresi çıkarılmış ve alt bendin sonuna “Kokolit ve Sapropel (Petrol Kanunu
hükümleri mahfuz kalmak kaydıyla)” ibaresi eklenmiş ve metne işlenmiştir.
Sayfa
6728-1
Buluculuk
: Herhangi bir ruhsat döneminde yönetmeliğinde belirtildiği şekilde bir maden
zuhurunun ortaya çıkartılması.
Arama
Ruhsatı : Belirli bir alanda maden arama faaliyetlerinde bulunulabilmesi için
verilen yetki belgesi.
İşletme
Ruhsatı : İşletme faaliyetlerinin yürütülebilmesi için verilen yetki belgesi.
İşletme
İzni : Bir madenin işletmeye alınabilmesi için izin.
Sertifika
: V. Grup madenlerin aranması ve işletilmesi için yönetmelikte belirtilen usul
ve esaslar çerçevesinde Bakanlıkça verilen belge.
Beyan
: İlgililerin resmi kuruluşlara herhangi bir durumu belirlemek veya açıklamak
maksadı ile vermiş oldukları yazılı belge.
Maden
Sicili : Tüm madencilik faaliyetleri ile ilgili bilgilerin kaydedildiği yer.
Pasa
: Mevcut ekonomik ve teknik şartlara göre işletilmesi mümkün olmayan, ancak
işletme gereği istihsal edilen cevher.
Prospeksiyon
: Madencilik arama faaliyetlerine mesnet teşkil edecek ön bilgilerin toplanması
işi.
Görünür
Rezerv : Boyutları, tenörü belirlenmiş üretilebilir kesin cevher miktarı.
Ekonomik
Cevher : Günün teknik ve ekonomik şartlarında kârlı olarak
değerlendirilebilecek cevher.
Kamulaştırma
: İşletme ruhsat süresi boyunca ruhsat alanında kalan özel mülkiyet arazilerine
madencilik faaliyeti için alınan kamulaştırma kararı.
Nezaret
: İşletmelerin tekniğine ve emniyet nizamnamelerine uygun olarak yürütülmesinin
kontrolü.
Nezaretçi
: İşletmelerin teknik ve emniyet yönünden nezaretini yapan sorumlu ve yetkili
maden mühendisi.
Taksir
: Ruhsat alanlarının bu Kanun gereğince küçültülmesi.
Münfesih
: Hakların hiçbir bildirime gerek kalmaksızın otomatik olarak fesholması.
Faaliyet
Raporu : Madencilik faaliyetlerinin yönetmeliğinde belirtildiği üzere fennî
nezaretçi tarafından hazırlanan takdim metni.
Teknik
Belge : Maden arama ve işletme faaliyetleri ile Kanunda belirtilen diğer işler
için ilgili mühendis ve diğer teknik elemanlar tarafından hazırlanan imalât haritası,
jeolojik, jeofizik, hidrojeolojik etüt, harita, kesitler, raporlar ve bunun
gibi teknik içerikli belge.
Satış
Bilgi Formu : Şekli yönetmelikte gösterildiği gibi hazırlanan, yıllık üretim
miktarı, satış tutarı, toplam gelir ve tahakkuk eden Devlet hakkı gibi malî
durumu gösteren belge.
Faaliyet
Bilgi Formu : Yıllık işletme faaliyetine ilişkin üretim, satış, stok ve bunun
gibi bilgileri içeren, şekli ve muhtevası yönetmelikle gösterilecek olan belge.
Arama
Faaliyet Raporu : Ruhsat sahalarında yürütülen arama faaliyetleri ile ilgili
Genel Müdürlüğe verilmesi gereken belge.
İmalât
Haritası : İşletmelerde üretim yapılan yerleri, miktarları ve yapılış şeklini
gösterir ölçekli beyan niteliğinde harita.
Sayfa
6728-2
Proje
: Yeraltı kaynaklarının değerlendirilmesi amacına dönük belirli girdileri
seçilmiş bir teknoloji kullanarak mevcut ve potansiyel talebi karşılamak üzere
mal ve cevher üretmek için çalışmaları düzenleyen beyan niteliğinde rapor.
Kantar
Fişi : Cevher nakillerinde cevherin ağırlığını gösterir tartı makbuzu.
Sevk
Fişi : 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 2365 sayılı Kanunla değişik 240 ıncı
maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinde yer alan taşıma irsaliyelerindeki
bilgileri ihtiva eden beyan niteliğinde belge.
İhtisaslaşmış
Devlet Kuruluşu : Maden İşleri Genel Müdürlüğü, MTA Genel Müdürlüğü, TKİ Kurumu
Genel Müdürlüğü, TTK Genel Müdürlüğü, Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü,
EİE İdaresi Genel Müdürlüğü, DSİ Genel Müdürlüğü, Sanayi ve Ticaret, Tarım ve
Köyişleri, Çevre ve Orman bakanlıklarına bağlı kuruluşlar, Karayolları Genel
Müdürlüğü ve Elektrik Üretim A.Ş. gibi madencilik faaliyetleri ile ilgili
konularda ihtisas sahibi Devlet kuruluşları.(1)
Maden
Hakları : Madenlerin aranması, bulunması ve işletilebilmesi için verilen
izinler ve maden yataklarının bulunmasına yardımcı olanlara tanınan maddî
imkânlar.
Teminat
: Madencilik faaliyetlerinde kanun hükümlerine ve tekniğe uygun çalışmayı temin
amacı ile alınan nakit para, süre yönünden sınırsız banka ve özel finans kurumu
teminat mektubu, Devlet bono ve tahvili olarak alınan geçici ödeme.
Devlet
Hakkı : Maden istihracı ile sağlanacak gelirden Devlet payına düşen kısım.
Kritik
Cevher Stokları : Ekonominin buhranlı dönemleri geçiştirebilmesi için gerekli
ekonomik büyüklükteki cevher stokları.
Mücbir
Sebep : Sel, yangın, deprem, grizu patlaması, çökme, heyelan ve benzeri haller.
Beklenmeyen
Haller : Tenör, jeoloji, pazarlama, ulaştırma ve alt yapı şartlarındaki
beklenmeyen değişiklikler ile ilgili mevzuat gereğince diğer kurumlardan
alınması gereken izinlerin alınamaması durumları.
Altyapı Tesisi: (Ek: 10/6/2010-5995/2 md.) Madencilik faaliyetleri için
zorunlu ve temdit dahil ruhsat süresi ile sınırlı olan yol, su, haberleşme,
enerji nakil hattı, bant konveyör, havai hat, kuyu tesisleri, şantiye binası,
yemekhane, atölye, kantar tesisleri, maden stok alanı, pasa döküm alanı, atık
barajı, trafo, patlayıcı madde ve müştemilatı deposu gibi geçici yapı ve
binaları.
Geçici Tesisler: (Ek: 10/6/2010-5995/2 md.) Maden ruhsatının süresine
bağlı olarak yapılan tesis ve altyapı tesisleri.
Kurul: (Ek: 10/6/2010-5995/2 md.) Devlet Planlama Teşkilatının bağlı
olduğu bakanın başkanlığında oluşturulan, maden işletme faaliyetleri ile diğer
yatırımların kamu yararı açısından önceliğini ve önemini tespit ederek karar
veren kurulu.
Tesis: (Ek: 10/6/2010-5995/2 md.) Madencilik faaliyetleri için zorunlu
olan her türlü kırma, eleme, öğütme, kesme ve sayalama tesisleri ile işleme
tesisi kapsamında asfalt üretim, hazır beton, yapı elemanı tesisleri,
sallantılı masa, jig, konsantratör, flotasyon, liç, kalsinasyon, bioksidasyon
ve benzeri cevher hazırlama ve zenginleştirme tesisleri, karıştırma, depolama,
stoklama, atık kazanma ve atık bertaraf tesisleri gibi geçici üniteleri.
–––––––––––––––––
(1) 10/6/2010 tarihli ve
5995 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle; bu tanımda yer alan “Karayolları ve
Türkiye Demir ve Çelik İşletmeleri Genel müdürlükleri” ibaresi “Karayolları
Genel Müdürlüğü ve Elektrik Üretim A.Ş.” olarak değiştirilmiş ve metne
işlenmiştir.
Sayfa
6729
Maden Arama Projesi: (Ek: 10/6/2010-5995/2 md.) Arama ruhsat sahasında
bir termin planı dahilinde, ekonomik olarak işletilebilecek bir
maden yatağı bulabilmek için arama süresi boyunca yapılacak
olan arama faaliyetlerini ve bu faaliyetlerin gerçekleştirilmesine yönelik
yatırım bilgilerini ve mali yeterliliği içeren projeyi.
Ön İnceleme Raporu: (Ek: 10/6/2010-5995/2 md.) Hedef sahayı seçmenin
gerekçeleri, nedenleri ve aranacak maden/madenlerin belirtildiği; mevcut
bilgiler doğrultusunda hazırlanmış yorum ve değerlendirmeleri içeren raporunu.
Ön Arama Faaliyet Raporu: (Ek: 10/6/2010-5995/2 md.) Ön arama döneminde
maden arama projesinde belirtilen madenin yapısına göre, maden kaynağına
yönelik elde edilen veriler doğrultusundaki tenör/kalite tahminini içeren
kaynak raporunu.
Genel Arama Faaliyet Raporu: (Ek: 10/6/2010-5995/2 md.) Genel arama
döneminde madenin yapısına göre, maden arama projesinde belirtilen yöntem ve
uygulamalar ile detay arama dönemine ilişkin öngörülen sondaj, yarma, kuyu,
galeri gibi arama faaliyetlerine ait bilgileri içeren kaynak veya rezerv
raporunu.
Detay Arama Faaliyet Raporu: (Ek: 10/6/2010-5995/2 md.) Detay arama
döneminde madenin yapısına göre maden arama projesinde belirtilen yöntem ve
uygulamalar ile sondaj, yarma, kuyu, galeri gibi arama faaliyetlerine ilişkin
bilgileri ve diğer belgeleri kapsayan görünür rezerv raporunu.
Kaynak: (Ek: 10/6/2010-5995/2 md.) Yerkabuğunda veya yerkabuğunun
derinliklerinde, biçim, nitelik ve nicelik olarak muhtemel ekonomik
beklentilere neden olan maden veya mineral yoğunlaşmasını.
Oda Sicil Belgesi: (Ek: 10/6/2010-5995/2 md.) Mühendislerin odaya
üyeliklerinin devam ettiğine dair yılda bir kez alınan belgeyi.
Muhammen Bedel: (Ek: 10/6/2010-5995/2 md.) I. Grup (a) bendi madenler
için mülk sahibinin izni alınarak verilen ruhsatlarda veya ruhsat süre uzatım
işlemlerinde madenin cinsi, rezervi ve yeri dikkate alınarak ilgili il özel
idaresi tarafından belirlenen bedeli.
Devletin hüküm ve tasarrufu:
Madde 4 – Madenler
Devletin hüküm ve tasarrufu altında olup, içinde bulundukları arzın mülkiyetine
tabi değildir.
Hakların bölünmezliği, devir ve intikali:
Madde 5 – Madenler üzerinde tesis olunan ilk müracaat (takaddüm),(…),
arama ruhsatnamesi, buluculuk, (…) ve işletme ruhsatı haklarının hiç birisi
hisselere bölünemez. Her biri bir bütün halinde muameleye tabi tutulur.
(1)
Maden ruhsatları ve buluculuk hakkı, devredilebilir.
Durum maden siciline şerh edilir. Devir muamelesi maden siciline şerh edilmesi
ile tamam olur.
––––––––––––––
(1) Bu fıkrada yer alan
"ihbar“ibaresi ve “ön işletme ruhsatı“ibaresi, 26/5/2004 tarihli ve 5177
sayılı Kanunun 38 inci maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır.
Sayfa
6730
Maden hak ve vecibeleri miras yolu ile intikal eder. Bu hak ve vecibeler, bütün
mirasçıların vekaletini havi bir vekaletname ile 6 ncı maddede belirtilen
niteliklere sahip mirasçılardan birine veya üçüncü bir şahsa devredilir.
Mirasçıların ittifak edememeleri halinde mirasçılardan birinin müracaatı ile
mahkeme mirasçılardan bu hakkın en ehil olana tahsisine veya bu da mümkün
olmazsa ruhsatın satılmasına karar verir. Mahkeme bu hususu basit muhakeme
usulü ile halleder. Eger dava söz konusu değil ise 6 ay içerisinde intikal
işlemleri tamamlanmayan ruhsatlar fesh edilir. Devir ve intikal işlemlerinin ne
şekilde yapılacağı yönetmelikte belirtilir.
Madenler üzerindeki hakların devir ve
intikali bu Kanun ve yönetmelikte gösterilen hükümlerin tatbikini geciktirmez.
Maden hakkı:
Madde 6 – Maden hakları, medeni hakları kullanmaya ehil T.C.
vatandaşlarına, madencilik yapabileceği statüsünde yazılı Türkiye Cumhuriyeti
Kanunlarına göre kurulmuş tüzelkişiliği haiz şirketlere, bu hususta yetkisi
bulunan kamu iktisadi teşebbüsleri ile müesseseleri, bağlı ortaklıkları ve
iştirakleri ile diğer kamu kurum, kuruluş ve idarelerine verilir.
Maden hakları gerçek veya tüzel tek kişi adına verilir.
Devlet memurları, diğer kamu görevlileri, Genel Müdürlüğün merkez ve taşra
teşkilatında çalışan yevmiyeli ve mukaveleli personel, arama, (...) ve işletme
ruhsatı alamaz. (1)
Maden arama veya işletme hakkını haiz iken memur olanlar memuriyete
geçişlerinden itibaren 6 ay zarfında bu haklarını devretmeye mecburdurlar.
3 üncü fıkradaki yasaklamaya tabi olup miras yoluyla kendisine maden ruhsatı
intikal eden mirasçı, durumundaki mani hal ortadan kalkmadığı takdirde 5 inci
maddenin 4 üncü fıkrası hükmü uygulanır.
Madencilik
faaliyetlerinde izinler (2)
Madde
7 – (Değişik: 26/5/2004 – 5177/3 md.)
(İptal
birinci fıkra: Anayasa Mahkemesi’nin 15/1/2009 tarihli ve E.: 2004/70, K.:
2009/7 sayılı Kararı ile.; Yeniden düzenleme: 10/6/2010-5995/3 md.) Madencilik faaliyetlerinin
yapılması ve ruhsatlandırma işlemlerinin yürütülmesi ile ilgili olarak yeni
verilecek ruhsat alanlarına maden işletme yöntemi, faaliyetin yapıldığı bölge,
madenin cinsi, yapılacak yatırımın çevresel etkileri, şehirleşme ve benzeri
hususlar dikkate alınarak, temdit talepleri dahil ruhsat verilen alanlarda
kazanılmış haklar korunmak kaydıyla, ilgili kurumların görüşleri alınarak
Bakanlık tarafından kısıtlama getirilebilir. İlk müracaat veya ihale yolu ile
yapılacak ruhsatlandırmalarda müracaatın yapılacağı alanlar diğer kanunlar ile
getirilen kısıtlamalar gözönüne alınarak Bakanlıkça ruhsat müracaatına
kapatılabilir. Kısıtlama gerekçesi ortadan kalkan alanlar
ihale yoluyla aramalara açılır. Bu Kanun dışında madencilik faaliyetleri
ile ilgili olarak yapılacak her türlü kısıtlama ancak kanun ile düzenlenir.
–––––––––––––––––––––
(1)
Bu fıkrada yer alan “ön işletme”ibaresi, 26/5/2004 tarihli ve 5177 sayılı
Kanunun 38 inci maddesiyle yürürlükten kaldırılmış, aynı Kanunun 37 nci maddesi
ile de fıkrada yer alan “ilgili dairenin ibaresi”Genel Müdürlüğün” olarak
değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
(2)
Bu madde
başlığı “Maden faaliyeti izne tabi yerler:” iken , 26/5/2004 tarihli ve
5177 sayılı Kanunun 3 üncü maddesiyle metne işlendiği şekilde
değiştirilmiştir.
Sayfa
6730-1
(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/3 md.) Özel çevre koruma bölgeleri, milli
parklar, yaban hayatı koruma ve geliştirme sahaları, muhafaza ormanları,
4/4/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanununa göre korunması gerekli alanlar, 1
inci derece askeri yasak bölgeler, 1/5000 ölçekli imar planı onaylanmış
alanlar, 1 inci derece sit alanları ile madencilik amacı dışında tahsis edilen
ve Genel Müdürlük tarafından uygun görüş verilen elektrik santralleri, organize
sanayi bölgeleri, petrol, doğalgaz ve jeotermal boru hatları gibi yatırım
alanlarına ait koordinatlar ilgili kurumlar tarafından Genel Müdürlüğe
bildirilir.
(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/3 md.) Bu alanlara yapılan ruhsat
müracaatlarının hak sağlaması halinde iki ay içinde harç ve teminatın
yatırılmasından sonra bu alanlara ilişkin ilgili kurumlardan izin alınması için
müracaat sahibine bir yıl süre verilir. Bu süre içinde izin alınması durumunda
Kanunun 16 ncı maddesine göre ruhsat düzenlenir, izin alınamaması halinde
müracaat reddedilir. Müraacat alanının bir kısmının bahse konu alanlarla
çakışması halinde, çakışan alan dışındaki serbest alana ilişkin olarak iki
aylık süre içinde Kanunun 16 ncı maddesine göre müracaatta bulunulması halinde
ruhsat düzenlenir. Aksi halde tüm müracaat alanı bu süre sonunda müracaatlara
açık hale gelir.
(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/3 md.) Devlet ormanları içinde yapılacak maden
arama ve işletme faaliyetleri ile bu faaliyetler için zorunlu ve ruhsat
süresine bağlı olarak yapılan geçici tesislere 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı
Orman Kanunu hükümlerine göre izin verilir.
(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/3 md.) Yaban hayatı koruma ve geliştirme
sahalarında maden arama ve işletme faaliyetleri ile bu faaliyetler için gerekli
geçici tesislere çevresel etki değerlendirme raporunda belirlenen esaslar
dahilinde izin verilir. Alınan izinler, temditler dahil ruhsat hukuku sonuna
kadar devam eder.
(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/3 md.) Uygulanan yöntem, teknoloji ve
derinliğe bağlı olarak projesi Genel Müdürlükçe uygun bulunan yeraltı
madencilik faaliyetlerinin tekabül ettiği yüzey alanı için herhangi bir izin
alınmaz. Yeraltı madencilik faaliyetlerine bağlı olarak gerekli olan yerüstü
tesisleri veya galeri ağzının isabet ettiği alan için gerekli izinlerin
alınması zorunludur.
(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/3 md.) Madencilik faaliyeti yapılan alanların,
izne tabi alan olmaları halinde, ilgili olduğu kanun hükümlerine göre gerekli
izinlerin alınması zorunludur. Ancak, Genel Müdürlükçe işletme ruhsatı
verildikten sonra, işletme ruhsat alanının diğer kanunlara göre izne tabi alan
haline gelmesi durumunda ilgili kanunların öngördüğü yükümlülüklerin yerine
getirilmesi suretiyle kazanılmış haklar korunarak faaliyetler sürdürülür. Diğer
kanunlara göre izne tabi alanlar, Genel Müdürlüğün görüşü alınarak
belirlenir.
(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/3 md.) Kazanılmış haklar korunmak kaydıyla
içme ve kullanma suyu rezervuarının maksimum su seviyesinden itibaren 1000-2000 metre mesafe genişliğindeki şeritte galeri usulü patlatma yapılmaması, alıcı ortama arıtma
yapılmadan doğrudan su deşarj edilmemesi şartıyla çevre ve insan sağlığına
zarar vermeyeceği bilimsel ve teknik olarak belirlenen maden arama ve işletme
faaliyetleri ile altyapı tesislerine izin verilir. 2000 metreden sonraki koruma
alanı içinde çevresel etki değerlendirmesi raporuna göre yapılması
uygun bulunan maden istihracı ve her türlü tesis yapılabilir. Ancak
faaliyet sırasında alıcı ortama yapılacak deşarjlarda ilgili yönetmelikte
belirtilen limitlere uyulması zorunludur.
Sayfa
6730-2
(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/3 md.) Maden üretim faaliyetleri ile bu
faaliyetlere dayalı ruhsat sahasındaki tesisler için işyeri açma ve çalışma ruhsatları
il özel idareleri tarafından verilir. Bu ruhsatların verilmesi sırasında 2464
sayılı Belediye Gelirleri Kanunu hükümlerine göre belediyelerin tahsil ettiği
işyeri açma izni harcı il özel idaresi tarafından tahsil edilir. Bu bedelin %
50’si ruhsatın bulunduğu bölgeyle sınırlı olarak altyapı yatırımlarında
kullanılmak üzere, doğrudan ilgili ilçe veya ilçelerin Köylere Hizmet Götürme
Birlikleri hesabına aktarılır. Bu alanların belediyelerin mücavir alanı
içerisinde kalması durumunda tahsil edilen harcın % 50’si ilgili belediyenin
hesabına aktarılır.
İlgili
bakanlıkların mevzuatı gereği yapacakları inceleme ve denetimlerde; ruhsat
alanlarında ilgili Kanun esaslarına uygun çalışılmadığının tespiti halinde,
mevzuat çerçevesinde yapılacak işlemler Genel Müdürlüğe bildirilir. Çevre ve
insan sağlığına zarar verdiği tespit edilen madencilik faaliyetleri gerekli
önlemler alınıncaya kadar durdurulur. (1)
Çevresel
etki değerlendirmesi işlemleri Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından, diğer izinlere
ilişkin işlemler de ilgili bakanlıklar ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca
çevresel etki değerlendirmesi sürecinde en geç üç ay içinde bitirilir. Bakanlık
ve diğer bakanlıkların mevzuatının gerektirdiği maddî yükümlülükler ruhsat
sahibi tarafından karşılanır.
(Değişik
dördüncü fıkra: 10/6/2010-5995/3 md.) İmar alanları içinde kalan madencilik
faaliyetleri, ilgili yerel merciden izin alınarak yapılır. Ruhsat alındıktan
sonra imar alanları içine alınan maden sahalarına bu hüküm uygulanmaz. İmar planı
bulunmayan alanlarda yapılan veya yapılacak olan madencilik faaliyetleri ile bu
faaliyetlere bağlı geçici tesisler ve bunların müştemilatı için imar planı
yapılmaz. İşletme ruhsatları çevre düzeni ve imar planları notuna işlenir.
İmarsız alanlarda yürütülen madencilik faaliyetleri için gerekli olan geçici
tesisler ve bunların müştemilatı, inşaat ve yapı kullanma iznine tabi değildir.
Ancak, yapıların fen ve sağlık kurallarına uygun olması ve ilgili il özel
idaresine bildirilmesi zorunludur. İmarsız alanlarda yürütülen madencilik
faaliyetleri için gerekli olan geçici tesisler ve bunların müştemilatı
niteliğindeki yapıların, ruhsat sahibi tarafından madencilik faaliyetinin
sonlandırılmasını müteakip bir yıl içinde kaldırılması, bunlardan çevresel etki
değerlendirmesi olumlu kararı alınmış olanların, çevresel etki değerlendirmesi
raporunda belirtildiği şekli ile her iki alanda da yol, su, haberleşme, enerji
nakil hattı, bant konveyör, havai hat ve kuyu tesislerinin ilgili idarenin
onayı ve talebi doğrultusunda bedelsiz olarak kalmasına izin verilebilir.
Diğerlerinin ise süresinde yerinden kaldırılması veya çevre ile uyumlu hale
getirilmesi zorunludur. Ruhsat sahibinin bu yükümlülüklerini yerine getirmemesi
halinde, çevre ve insan sağlığı bakımından sorumlulukları devam eder. Ruhsat
sahibi tarafından yapılması gereken işlemler valilik veya ilgili idare
tarafından yerine getirilerek yapılan masraflar 21/7/1953 tarihli ve 6183
sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil
edilir.
Kamu
hizmeti veya umumun yararına ayrılmış yerlere ve bu tür tesislere 60 metre mesafe dahilinde madencilik faaliyetleri Bakanlığın, binalara 60 metre, özel mülkiyete konu araziye 20 metre mesafe dahilinde ise mülk sahibinin iznine bağlıdır.
Bu mesafeler, ihtiyaç halinde madencilik faaliyetlerinin boyutu, emniyet
tedbirleri ve arazinin yapısı dikkate alınarak Bakanlıkça artırılabilir.
Mesafeler yatay olarak hesaplanır.
–––––––––––
(1) 10/6/2010 tarihli ve
5995 sayılı Kanunun 3 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan “bu yönetmelik”
ibaresi “ilgili Kanun” şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
Sayfa
6730-3
Maden
arama faaliyetleri, bu Kanunda sayılanlar dışında herhangi bir izne tâbi
değildir. İşletme faaliyetleri ise, bu Kanuna göre Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliğe
göre yürütülür.
(Değişik yedinci fıkra: 10/6/2010-5995/3 md.) Madencilik faaliyetleri ile Devlet ve il yolları,
otoyollar, demir yolları, havaalanı, liman, baraj, enerji tesisleri, petrol,
doğalgaz, jeotermal boru hatları, su isale hatları gibi kamu yararı niteliği
taşıyan yatırımların birbirlerini engellemesi, maden işletme faaliyetinin
yapılamaz hale gelmesi, yatırım için başka alternatif alanların bulunamaması
durumunda, madencilik faaliyeti ve yatırımla ilgili karar, Kurul tarafından
verilir.
(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/3 md.) Herhangi bir yatırım yapılmamış I. Grup
madenler, mıcır, kaba inşaat, baraj, gölet, liman, yol gibi yapılarda
kullanılan her türlü yapı hammaddeleri için verilen ruhsatlar ile görünür
rezervi belirlenmemiş diğer grup maden ruhsat sahaları ile çakışan aynı yerdeki
diğer yatırımlara Genel Müdürlükçe izin verilir. Ruhsatlı sahalarda görünür
rezervi belirlemek üzere yapılan sondaj, kuyu, galeri, desandre gibi işler için
yapılan yatırımların ve maden varlığının belgelenmesi durumunda
tespit edilen görünür rezerv alanı dışındaki alanlar için, diğer
yatırımların madencilik faaliyetlerini engellemeyeceğine Genel Müdürlükçe karar
verilmesi halinde diğer yatırım için izin verilir. Bu alanlarda ruhsat sahibi tarafından
yapılmış yatırımı etkileyen bir husus var ise bu alanla ilgili karar Kurul
tarafından verilir. İşletme ruhsat alanı içerisinde ancak işletme izni veya
görünür rezerv alanı dışındaki bir alanda diğer yatırımlara Genel Müdürlükçe
izin verilebilir. Yatırımın işletme izni veya görünür rezerv alanı ile
çakışması durumunda, Kurul tarafından karar verilir. Arama ruhsatı döneminde
hiçbir yatırım yapılmamış ise diğer yatırımlara engel teşkil etmez.
(İptal sekizinci fıkra: Anayasa Mahkemesi’nin
15/1/2009 tarihli ve E.: 2004/70, K.: 2009/7 sayılı Kararı ile.; Yeniden
düzenleme: 10/6/2010-5995/3 md.) Kurul,
Devlet Planlama Teşkilatının bağlı olduğu bakanın başkanlığında Enerji ve Tabii
Kaynaklar Bakanı, diğer yatırımcı kurum ya da kuruluşun bağlı olduğu
bakan/bakanlar ve yatırım kararına onay veren kurumun ilgili olduğu bakan olmak
üzere asgari üç kişiden oluşur. Ancak, yatırımcı kuruluşun Devlet Planlama
Teşkilatının bağlı olduğu Bakanlığa veya Bakanlığa bağlı ilgili veya ilişkili
bir kurum ve katılımcı sayısının üçün altında olması halinde Sanayi ve Ticaret
Bakanı Kurula katılır. Kurul, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı veya ilgili
taraf bakanlardan herhangi birinin daveti üzerine toplanır ve kararlarını üye
tamsayısının salt çoğunluğuyla alır. Kurul tarafından alınan karar, kamu yararı
kararı yerine geçer. Kurulun sekretaryası, Genel Müdürlük tarafından yürütülür.
(Değişik
dokuzuncu fıkra: 10/6/2010-5995/3 md.) Kurul tarafından verilecek kararlarda;
görünür rezerv alanı ile diğer yatırımın çakışması halinde öncelikle madenin
makul bir sürede üretilebilme imkanının olup olmadığı, ara ve uç ürüne
yönelik madenciliğe dayalı sanayi tesislerinin hammadde ihtiyacını karşılayan
ruhsatlı sahalarda, tesisin hammadde ihtiyacını karşılayacak şekilde alternatif
alanların bulunup bulunmadığı dikkate alınarak değerlendirme yapılır.
(Ek
fıkra: 10/6/2010-5995/3 md.) Kurul tarafından gerekli görülmesi halinde
hazırlatılan rapor, danışmanlık ücretleri, yolluk, gündelik ve benzeri tüm
harcamalar yatırımcı tarafından karşılanır. Ayrıca, yatırımlar nedeniyle Kurul
kararı ile faaliyeti kısıtlanan maden işletmecisinin yatırım giderleri, lehine
karar verilen tarafça tazmin edilir.
Sayfa
6730-4
Madencilik
faaliyetleri ve/veya bu faaliyetlere bağlı tesisler için verilmiş izinler,
ruhsat hukuku devam ettiği sürece geçerlidir.
(Değişik onbirinci fıkra: 10/6/2010-5995/3 md.) Çevresel etki
değerlendirmesi ile ilgili karar, işyeri açma ve çalışma ruhsatı, mülkiyet izni
olmadan veya on üçüncü fıkraya aykırı faaliyette bulunulduğunun tespiti halinde
ruhsat teminatı irad kaydedilerek bu alandaki faaliyet durdurulur. Bu
ihlallerin üç yıl içinde üç kez yapıldığının tespiti halinde ise teminat irad
kaydedilerek ruhsat iptal edilir.
Maden hakkının verilmeyeceği durumlar:
Madde 8 – (Mülga: 26/5/2004 – 5177/38
md.)
Maden teşvik
tedbirleri:
Madde 9 - (Değişik: 26/5/2004 – 5177/4 md.)
(Değişik
birinci fıkra: 10/6/2010-5995/4 md.) Madencilik faaliyetleri Bakanlar Kurulu
tarafından belirlenen teşviklerden yararlandırılır. Ancak hazır beton, asfalt
ve yapı elemanları üretim tesisleri, imalat sanayi sektörü dışında madencilik
faaliyeti kapsamında değerlendirilmez.
Ürettiği madeni yurt içinde ve kendi
tesisinde işleyip ek katma değer sağlayanlardan, bu tesislerde üretimde
değerlendirilen maden miktarı için Devlet hakkının % 50'si alınmaz. (Ek
cümle: 29/12/2005-5446/1 md.) Bu hüküm I. Grup madenler ve mıcır ile kaba
inşaat, baraj, gölet, liman, yol gibi yapılarda kullanılan her türlü yapı
hammaddesi için uygulanmaz.
(Mülga üçüncü fıkra: 29/12/2005-5446/1 md.)
Beyan usulü:
Madde 10 – Madencilik faaliyetlerinin bu Kanun
hükümlerine göre devamı süresince teknik ve mali konularda yapılan yazılı
beyanlar ile yetkili kişilerce tanzim edilen raporlar doğru kabul edilir.
Teknik elemanlar sadece ihtisas sahibi
oldukları konularda beyanda bulunabilirler ve beyanları ile sorumludurlar.
Ruhsat sahipleri ise teknik konular dışındaki tüm beyanlardan sorumludurlar.
(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/5 md.) Mühendisler tarafından hazırlanan her türlü proje,
arama faaliyet raporu, faaliyet bilgi formları için geçerli olduğu yıla ait
kayıtlı oldukları oda sicil belgesinin Genel Müdürlüğe veya il özel idarelerine
verilmesi zorunludur.
(Değişik
fıkra: 26/5/2004 – 5177/5 md.)Beyanlardaki hata ve noksanlıklar, idarenin
tespiti ve sorumluların uyarılmasından itibaren iki ay içerisinde düzeltilir.
Bu sürede gerekli düzeltmenin yapılmaması halinde teminat irad kaydedilir.
(Değişik fıkra: 10/6/2010-5995/5 md.) Gerçek
dışı veya yanıltıcı beyanda bulunmak suretiyle bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasını engelleyen ve haksız surette hak iktisabına sebep olan teknik
elemanlar uyarılır. Gerçek dışı veya yanıltıcı beyanların üç yıl içinde tekrarı
halinde teknik elemanların bu Kanun gereğince yapacakları beyanlar bir yıl
süreyle geçersiz sayılır. Fiilin her tekrarında hak mahrumiyeti uygulamasına
devam edilir. Uygulanan uyarı ve hak mahrumiyeti, teknik elemanın bağlı
bulunduğu mesleki teşekküle bildirilir.
Sayfa
6731
(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/5 md.) Teknik nezaretçinin atandığı ruhsat
sahasındaki faaliyetleri düzenli bir şekilde denetleyerek tespit ve önerilerini
teknik nezaretçi defterine kaydetmesi zorunludur. Aksi takdirde teknik
nezaretçi uyarılır. İkinci kez aynı ruhsat ile ilgili olarak bu yükümlülüklerin
yerine getirilmemesi durumunda teknik nezaretçi hakkında beşinci fıkra
hükümleri uygulanır. Teknik nezaretçi defterini, teknik nezaretçi ile ruhsat
sahibi veya vekili imzalar. Defterin ibraz edilmemesi veya düzenli tutulmaması
halinde, ruhsat sahibine on yıl süreli işletme ruhsatları için belirlenen
yıllık işletme ruhsat harcı tutarında idari para cezası uygulanır.
(Ek
fıkra: 26/5/2004 – 5177/5 md.) Gerçek dışı veya yanıltıcı beyanda bulunmak
suretiyle Kanun hükümlerinin uygulanmasını engelleyen ve haksız surette hak
iktisap eden ruhsat sahiplerinin teminatları irad kaydedilerek iki katına
çıkarılır. Bu fıkranın ikinci kez ihlâli halinde bir önceki ceza katlanarak
uygulanır. Üç yıl içinde madde hükümlerinin üç kez ihlâl edilmesi halinde
teminat irad kaydedilerek ruhsat iptal edilir. (1)
(Ek fıkra: 26/5/2004 – 5177/5 md.; İptal altıncı fıkra: Anayasa Mahkemesi’nin
15/1/2009 tarihli ve E.: 2004/70, K.: 2009/7 sayılı Kararı ile.; Yeniden
düzenleme: 10/6/2010-5995/5 md.) Bu
Kanuna göre;
a) Ruhsatın ait olduğu grup dışında, üretim hakkı olmayan diğer grup madenin
üretilmesi ve/veya sevk edilmesi,
b) Arama ruhsat döneminde izinsiz üretim veya verilen üretim izninden fazla
üretim ve satış yapılması,
c) Ruhsat sahibinin kamulaştırılan alanı kamulaştırma amacı dışında kullanması,
ç) Galeri atımı yöntemi ile patlatma yapılması,
d) Genel Müdürlükçe faaliyeti durdurulan sahalarda üretim faaliyetinde
bulunulması,
e) Ruhsat sahasında yapılan üretimlerin beyan edilmemesi,
haksız yere hak iktisabı sayılır. Haksız yere hak iktisabına imkan veren bu
hususlarla ilgili yapılmış beyanlar da gerçek dışı ve yanıltıcı beyanlar olarak
kabul edilir.
(Ek
fıkra: 26/5/2004 – 5177/5 md.) Bu maddede belirtilen şekilde iktisap edilen
haklar geri alınır.
Türk Ceza Kanununun ilgili hükümleri
mahfuzdur.
Faaliyetlerin denetimi:
Madde 11 – Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı,
maden hakları ile ilgili bütün faaliyetlerin yürütülmesini ve vecibelerin
yerine getirilmesini kontrol ve denetimini yapmak ve yönlendirmek için teknik
ve mali konuları yerinde incelemek maksadıyla ihtisaslaşmış diğer Devlet
kuruluşlarından da yararlanarak inceleme raporu hazırlatır.
Birinci fıkraya göre yapılan inceleme
sonunda gerçek dışı ve/veya yanıltıcı beyanda bulundukları tespit edilenler
hakkında 10 uncu madde hükümleri uygulanır.
İnceleme yapacakların nitelikleri,
incelemenin nasıl yapılacağı ve raporların tanzimi ile diğer hususlar
yönetmelikte belirtilir.
–––––––––––
(1) 10/6/2010 tarihli ve
5995 sayılı Kanunun 5 inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “beş” ibaresi “üç”
şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
Sayfa
6732
Üretim ve sevkiyat (1)
Madde 12 - (Değişik: 26/5/2004 – 5177/6 md.)
Üretilen
madenin sevk fişi ile sevkiyatı zorunludur.
Konveyör
ve boru hattı ile sevkiyat, ocak ve tesis mesafesi, nakil güzergahının durumu,
cevherin tüvanan, konsantre, yarı mamul ve mamul olarak taşınması göz önüne
alınarak sevk fişi kullanımı ile altın, gümüş, platin gibi kıymetli metallerin
entegre tesislerinde ve zenginleştirme tesisleri ile bu tesislerden elde edilen
ürünlerin sevk fişi kullanımı ve denetimi ile ilgili hususlar yönetmelikle
belirlenir.
(Değişik
üçüncü fıkra: 10/6/2010-5995/6 md.) Sevk fişi olmaksızın maden sevk edildiğinin,
mülkî idare amirlikleri veya il özel idareleri tarafından tespit edilmesi
halinde, sevk edilen madene el konulur. Söz konusu madenin ocak başı satış
bedelinin beş katı tutarında idari para cezası verilir. Ruhsat sahibi
tarafından sevk fişi olmaksızın maden sevk edildiğinin, mülkî idare amirlikleri
veya il özel idareleri tarafından tespit edilmesi halinde ise söz konusu
madenin ocak başı satış bedelinin beş katı tutarında idari para cezası verilir.
Denetim
ve inceleme sonucunda, yaptığı üretim ve sevkiyatı bildirmediği tespit edilen
ruhsat sahiplerine, ödenmesi gereken Devlet hakkına ilaveten bildirilmeyen
miktar için hesaplanacak Devlet hakkının on katı tutarında idarî para cezası
verilir.
(Değişik beşinci fıkra: 10/6/2010-5995/6 md.) Ruhsatı olmadan veya başkasına ait ruhsat alanı
içerisinde üretim yapıldığının tespiti halinde faaliyetler
durdurularak üretilen madene mülki idare tarafından el
konulur. Bu fiili işleyenlere, bu fıkra kapsamında üretilmiş olup el konulan ve
el konulma imkanı ortadan kalkmış olan tüm madenin ocak başı satış bedelinin üç
katı tutarında idari para cezası uygulanır. Ruhsat alanında ruhsat grubu
dışında üretim yapıldığının tespiti halinde faaliyetler durdurularak üretilen
madene mülkî idare amirliklerince el konulur. Bu fiili işleyen kişilere, bu
fıkra kapsamında üretilmiş olup el konulan ve el konulma imkânı ortadan kalkmış
olan tüm madenin, ocak başı satış bedelinin iki katı tutarında idari para
cezası uygulanır. El konulan madenler, mülki idare amirliklerince satılarak
bedeli il özel idaresi hesabına aktarılır.
(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/6 md.) Hammadde üretim izni olmadan üretim
yapıldığının ve hammaddenin kamuya ait projelerde kullanıldığının tespit
edilmesi halinde faaliyetler durdurulur. Bu alanda üretilen hammadde için faaliyeti
gerçekleştirene ocak başı satış bedeli kadar idari para cezası uygulanır.
Hammadde üretim izin alanından üretilen hammaddenin projede belirtilen amaç
dışında kullanıldığının tespit edilmesi halinde, faaliyeti gerçekleştirene amaç
dışı kullanılan hammaddenin ocak başı satış bedelinin üç katı tutarında idari
para cezası verilir. Yapılan üretimin projede belirtilen amaç dışında
kullanımının ikinci kez tespiti halinde hammaddenin ocak başı satış bedelinin
üç katı tutarında idari para cezası uygulanarak izin iptal edilir.
(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/6 md.) Ruhsatlı, ancak üretim veya işletme
izni olmadan aynı grupta üretim yapıldığının tespiti halinde, üretim
faaliyetleri durdurularak teminat irad kaydedilir.
Ticarî
amaç taşımayan ve köylülerin kendi zorunlu ihtiyaçlarını karşılamak üzere köy
muhtarının yazılı izni ile üretilip sevk edilen yapı hammaddeleri için bu madde
hükmü uygulanmaz. Harç ve Devlet hakkı alınmaz.
–––––––––––––––––––––––
(1)
Bu madde
başlığı “Kantar ve sevk fişi:” iken , 26/5/2004 tarihli ve 5177 sayılı
Kanunun 6 ncı maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
Sayfa
6732-1
Harç,
teminat, cezalar ve diğer yaptırımlar (1)
Madde
13 – (Değişik: 26/5/2004 – 5177/7 md.)
(Değişik
birinci fıkra: 10/6/2010-5995/7 md.) Ruhsatların verilmesi için harç ve teminatın
yatırılması zorunludur. Ruhsat teminatı, ruhsat aşamasına ve ruhsat süresine
bağlı olarak hektar başına yıllık ruhsat harcının % 1’ idir. Bu oranı % 50’si oranında artırmaya veya aynı oranda eksiltmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir.
Teminat miktarı 10.000 TL’den az olamaz. Bu miktar her yıl yeniden değerleme
oranı nispetinde artırılır. Arama dönemi üretim izni ve üretim için işletme
izni talep edildiğinde çevre ile uyum teminatı alınır. Bu teminat, özel
kanunlarında belirtilen hükümler hariç yıllık işletme ruhsat harç bedeli kadar
her yıl Haziran ayının son günü mesai saati bitimine kadar yatırılır. Bu
teminatın süresi sonuna kadar yatırılmaması halinde ruhsat teminatı irad
kaydedilir. Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hale getirilmesini
müteakip, çevre ile uyum teminatı iade edilir.
İrad
kaydedilerek tamamlanması istenilen teminatların ruhsat sahibi tarafından üç ay
içinde yatırılması gerekir. Bu süre içinde yatırılmamış ise ikinci bir üç aylık
süre verilir. Verilen bu sürede de teminatı yatırılmaz ise faaliyetler
durdurulur. Teminat, takip eden altı ay içinde de tamamlanmaz ise ruhsat iptal
edilir.
Bu
Kanuna göre irad kaydedilen ve tamamlanması gereken teminatlar güncel teminat
üzerinden alınır.
Süresi
içerisinde yatırılmayan teminatlar her defasında ikiye katlanır.
(Değişik
beşinci fıkra: 10/6/2010-5995/7 md.) Teminatlar, bir ay içinde muhasebe birimi emanet
hesabına aktarılmak üzere Bakanlığın belirlediği bankada açılacak teminat
hesabına yatırılır. Bu Kanuna göre irad kaydedilen teminatlar genel bütçeye
gelir kaydedilir.
I.
Grup (a) bendi madenlerin teminatları ile irad kaydedilen teminatları il özel
idaresi hesabına yatırılır.
(Değişik
yedinci fıkra: 10/6/2010-5995/7 md.) Bakanlık, mülki idare amirlikleri ve il özel
idareleri tarafından bu Kanuna göre verilen idarî para cezaları 30/3/2005
tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununa göre tahsil edilir. Tahakkuk eden ve
ödenmeyen Devlet hakları ile ruhsat harçları 6183 sayılı Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere
ilgili tahsil dairesine bildirilir.
–––––––––––––––––––––––
(1) Bu madde başlığı “Harçlar
ve teminatlar:” iken , 26/5/2004 tarihli ve 5177 sayılı Kanunun 7 nci
maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
Sayfa
6732-2
Devlet hakkı ve özel idare payı (1)
Madde 14
– (Değişik: 26/5/2004 – 5177/8 md.)
(Değişik birinci fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.) Devlet hakkı, ocaktan çıkarılan madenin ocak başındaki
fiyatından alınır.
(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.) Üretilen madenin hammadde olarak
kullanılması veya satılması halinde, aynı pazar ortamında madenin
işletmelerdeki tüvenan olarak ocak başı satışında uygulanan fiyat, ocak başı
satış fiyatıdır. Bu fiyat emsallerinden az olamaz. Emsal fiyatının tespitinde
bu maddenin üçüncü fıkrası esas alınır.
(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.) Tüvenan madenin, herhangi bir
zenginleştirme işlemine tabi tutulduktan veya bir prosesten geçirildikten sonra
satış fiyatının oluştuğu durumlarda, ocak başı satış fiyatı, madenin
ocakta üretiminden ilk satışının yapıldığı aşamaya kadar oluşan nakliye,
zenginleştirme ve varsa farklı prosese ait kullanılan tesis ve ekipmanın
amortismanı dahil giderler çıkarılarak oluşan fiyattır.
(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.) Devlet hakkı;
a) I. Grup ve II. Grup (a) bendi madenler ile mıcır, kaba inşaat, baraj, gölet,
liman, yol gibi yapılarda kullanılan her türlü yapı hammaddelerinde ocak başı
satış fiyatı boyutlandırılmış ve/veya yıkanmış olarak satılan fiyatı olup, bu
madenlerden % 4,
b) II. Grup (b) bendi madenlerde % 2, ancak bu madenlerin yurt içindeki kendi
tesisinde işlenerek uç ürün haline getirilmesi durumunda % 1,
c) III. Grup ve V. Grup madenlerde % 4,
ç) IV. Grup madenlerde % 2, ancak Altın, Gümüş ve Platin madenlerinde %
4,
d) VI. Grup madenlerden % 4,
oranında alınır.
(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.) Ruhsat sahibi tarafından beyan edilen
ocak başı satış fiyatı Bakanlık tarafından denetlenir ve eksik beyanlar
tamamlattırılır. Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu
altında bulunan yerlerde yapılacak madencilik faaliyetlerinden Devlet hakkı %
30 fazlasıyla alınır. Devlet hakkı işletme ruhsat harç miktarından az olamaz.
(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.) IV. Grup (c) bendi madenlerin yurt
içinde ve kendi entegre tesisinde kullanılarak metal hale getirilmesi halinde
ödenmesi gereken Devlet hakkının % 50’si alınmaz.
(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.) Yeraltı işletme yöntemi ile üretim
yapılması durumunda ödenmesi gereken Devlet hakkının % 50’si alınmaz.
(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.)Altın, gümüş ve platin madenleri bu
madde ile getirilen herhangi bir özel indirimden istifade edemez. Ayrıca, diğer
madenlerden bu madde kapsamında belirtilen özel indirimlerden istifade edenler,
bu Kanunun 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen teşviklerden
yararlanamaz.
–––––––––––––––
(1)
Bu
madde başlığı “Devlet hakkı:” iken, 26/5/2004 tarihli ve 5177 sayılı Kanunun 8
inci maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
Sayfa
6733
Bu
yerlerin Devlet ormanlarına rastlaması ve Çevre ve Orman Bakanlığınca verilen
iznin beş hektarı geçmemesi halinde, fazla alınan Devlet hakkı, Orman Genel Müdürlüğünün
ilgili hesabına yatırılır. Ağaçlandırma bedeli dışında başkaca bir bedel
alınmaz. Sahanın rehabilite edilerek teslim edilmesinden sonra, talep edilmesi
halinde teslim edilen saha kadar aynı şartlarda izin verilir.
Bir
ruhsat sahasında defaten verilen iznin beş hektarı geçmesi halinde, aşan kısım
için orman mevzuatı hükümlerine göre fon bedelleri hariç diğer bedeller alınır.
Bu alanlardaki madencilik faaliyetlerinden birinci fıkrada öngörülen % 30 fazla
Devlet hakkı alınmaz.
Ruhsatın
temdit edilmesi durumunda, aynı ruhsat sahası içerisinde Çevre ve Orman
Bakanlığınca izin verilen sahanın beş hektarı geçmemesi halinde Devlet hakkı ve
ağaçlandırma bedeli, beş hektarı geçmesi halinde beş hektardan fazla olan alan
için fon bedelleri hariç orman mevzuatı hükümlerine göre bedel alınır.
(Mülga fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.)
(Değişik fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.) Ruhsat
sahibi tarafından yatırılan Devlet hakkının % 25’i il özel idare payı olarak
ruhsatın bulunduğu ilin özel idaresine, % 25’i ruhsatın bulunduğu bölgeyle
sınırlı olarak altyapı yatırımlarında kullanılmak üzere, doğrudan ilgili ilçe
veya ilçelerin Köylere Hizmet Götürme Birlikleri hesabına, % 50’si de Hazine
hesabına yatırılır.
(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.) Bakanlık, Devlet hakkının, bu Kanun
hükümlerine uygun ve doğru bir şekilde hesap ve beyan edilmesine ilişkin tüm
hususları, ruhsat sahasının büyüklüğü, maden grubu veya türü, işletme cirosu
veya işletmenin kamuya ait olup olmaması hususlarını dikkate alarak, 3568
sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde yeminli mali müşavirlerin tasdikine tabi
tutabilir. Yeminli mali müşavirler yaptıkları tasdikin doğru olmaması halinde,
tasdikin kapsamı ile sınırlı olmak üzere, kaybına uğratılan Devlet hakkından ve
kesilecek cezalardan ruhsat sahibi ile birlikte müştereken ve müteselsilen
sorumlu olurlar. Yeminli mali müşavirlerin tasdik raporlarına ilişkin usul ve
esaslar Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak yönetmelikle belirlenir.
Devlet
hakkı oranlarında, madenin cinsi, üretildiği bölge ve benzeri kriterler
gözetilerek Bakanlar Kurulunca en fazla % 25 oranında indirim yapılabilir.
Devlet
hakkı ve özel idare payı, her yıl haziran ayının son günü mesai bitimine kadar
ruhsat sahibi tarafından yatırılır.
Kamu
kurum ve kuruluşlarınca yol, köprü, baraj, gölet, liman gibi projelerin
inşasında kullanılacak yapı ve inşaat hammaddelerinin üretimi için Bakanlıkça
ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına izin verilir. Üretim yapılacak yerlerde
ruhsatlı alanlar var ise kamu kurumunun ihtiyacı olan üretim madencilik
faaliyetlerine engel olmayacak ve kaynak kaybına yol açmayacak şekilde yapılır.
Bu izinler çerçevesinde yapılacak üretimden Devlet hakkı alınmaz ve izinler
proje süresini aşamaz.
Süresinde
tahakkuk ettirilmeyen Devlet hakkına, tahakkuk ettirilmesi gereken ayın son
gününden tahakkuk ettirildiği tarihe kadar geçen süre için 6183 sayılı Kanunun
51 inci maddesine göre hesaplanacak gecikme zammı oranında faiz uygulanır.
Sayfa
6734
Buluculuk hakkı (1)
Madde
15 – (Değişik: 26/5/2004 – 5177/9 md.)
Ruhsat sahibi, arama
ve/veya işletme ruhsatı süresince hazırlanan teknik raporlar ile görünür rezerv
olarak bildirdiği madenlerin bulucusu sayılır. Bu hakkı talep eden ruhsat
sahibine buluculuk belgesi verilir.
Buluculuğa
konu madenin bulucusu dışında bir başkası tarafından işletilmesi halinde, bu
alandan üretilen maden için tahakkuk eden buluculuk hakkı her yıl haziran ayı
sonuna kadar bu alanda üretim yapan kişiler tarafından hak sahibine ödenir.
Buluculuk
hakkı, yıllık ocak başı satış tutarının % 1' idir.
İlk müracaat ve ruhsatlandırma (2)
Madde
16 –(Değişik: 26/5/2004 – 5177/10 md.)
(Değişik
birinci fıkra: 10/6/2010-5995/9 md.) I. Grup ve II. Grup (a) bendi madenler
için doğrudan işletme ruhsatı verilir. II. Grup (b), III. Grup, IV. Grup ve VI.
Grup madenler arama ruhsatı, V. Grup madenler arama sertifikası ile aranır.
Müracaatların işletme talep harcı ile yapılması zorunludur. Müracaatlarda
öncelik hakkı esastır.
I. Grup (a) bendi
madenler için alanlar il özel idarelerince ihale edilerek işletme ruhsatı
verilir. İhale edilecek alanlar Genel Müdürlüğün uygun görüşü alınarak
belirlenir. Bu madenlerin ihale bedeli il özel idarelerinin hesabına yatırılır.
Özel mülkiyete tâbi alanlar ihale edilemez. Mülkiyet sahibinin kendi mülkiyeti
üzerinde ruhsat talep etmesi halinde bir bedel alınmaz. (Ek cümle:
10/6/2010-5995/9 md.) Bu madenler için, özel mülkiyete tabi alanlarda mülk
sahibinin izninin alınması halinde İl Özel İdaresi tarafından belirlenen
muhammen bedelin yatırılmasını müteakip üçüncü şahıslara da ruhsat verilir. I.
Grup (a) bendi maden ruhsatlarının alanları 10 hektarı geçemez.
Denizlerdeki
kum ve çakıl, SiO2 oranına bakılmaksızın I. Grup (a) bendi maden sayılır.
I.
Grup (a) bendi madenlerin ihale edilmesi, ruhsatlandırılması, işletilmesi,
işletmelerin denetlenmesi ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanacak
yönetmelikte belirlenir.
(Değişik
beşinci fıkra: 10/6/2010-5995/9 md.) Genel Müdürlüğe, I. Grup (b) bendi madenler için
50 hektarı, II. Grup (a) bendi madenler için 100 hektarı geçmeyecek şekilde
doğrudan işletme ruhsatı, II. Grup (b) bendi madenler için 100, III. Grup
madenler için 500, IV. Grup madenler için 2.000 ve VI. Grup madenler için 5.000
hektarı geçmeyecek şekilde arama ruhsatı, V. Grup madenler için 1.000 hektarı
geçmeyecek şekilde arama sertifikası müracaatı yapılır. Ancak tamamı denizlere
yapılan III., IV. ve VI. Grup ruhsat müracaatları 50.000 hektarı
geçmeyecek şekilde yapılır.
Ruhsatlar
hak sahiplerinin talep harcı ile müracaatta bulunmaları halinde
birleştirilebilir. Birleştirme sonucunda ortaya çıkan alan, bu maddede
belirtilen alan sınırlamasını geçemez. Ancak işletme ruhsatı safhasında görünür
maden rezervinin mücavir ruhsat alanlarında bir bütünlük teşkil etmesi halinde
bu alan kısıtlaması aranmaz. Birleştirme işleminde teminat güncel hale
getirilir. Ruhsat küçültme işlemlerinde harç ve teminat alınmaz.
–––––––––––––––
(1) Bu madde başlığı “İhbar
ve buluculuk hakkı:” iken, 26/5/2004 tarihli ve 5177 sayılı Kanunun 9 uncu
maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
(2) Bu madde başlığı “İlk
müracaat arama ruhsatı:” iken, 26/5/2004 tarihli ve 5177 sayılı Kanunun 10 uncu
maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
Sayfa
6734-1
(Değişik
yedinci fıkra: 10/6/2010-5995/9 md.) Müracaatlar, 1/25.000 ölçekli topoğrafik harita
koordinatları esas alınarak tespit edilen noktalarla sınırlandırılmış alanlar
için I. Grup (a) bendi madenler için il özel idarelerine, diğer grup madenler
için Genel Müdürlüğe doğrudan veya internet yolu ile yapılır. Talep edilen
alanın müsait olan kısmı müracaat tarihinde müracaat edene bildirilir ve iki ay
içinde ön inceleme raporu, arama dönemi faaliyetlerinin yerine getirilebilmesi
için gerekli olan mali yeterliliği de içeren maden arama projesinin verilmesi,
harç ve teminatın yatırılması halinde arama ruhsatı verilir. Harç ve teminatın
yatırılmaması ve bu belgelerin tamamlanmaması durumunda bu alanlar başka bir işleme
gerek kalmaksızın müracaatlara açık hale gelir.
Müracaatların
değerlendirilmesi sonucunda hak sağlanan alanların ayrı alanlar şeklinde
oluşması durumunda, bu alanlardan her birine müracaat sahibinin talebi halinde
ayrı ayrı da ruhsat verilir. Ruhsatı alınmayan alanlar başka bir işleme gerek
kalmaksızın müracaatlara açık hale gelir.
Ruhsatlar,
sicile kaydedildiği tarihte yürürlüğe girer.
Bir
grup için verilen ruhsat, diğer gruptaki madenler için hak sağlamaz. Ancak
ruhsata konu madenin üretilmesi için, işletme faaliyetinin zarurî neticesi
olarak çıkarılan diğer grup madenler Genel Müdürlükten izin almak sureti ile
değerlendirilebilir. İşletme projesinde belirtilen termin plânına göre
belirtilen süre içinde ruhsata konu madenin ekonomik olarak işletilmemesi
halinde, üretilmiş olan diğer grup madenlerin satış bedelinin iki katı
tutarında idarî para cezası alınarak bu madenlerin üretimi için verilmiş izin
iptal edilir.
Aynı
grup ruhsatlar birbiri üzerine verilemez. Kazanılmış haklar korunmak kaydı ile
ayrı grup ruhsatların birbiri üzerine verilebilmesine ilişkin usul ve esaslar
yönetmelikle belirlenir.
(Ek
son fıkra: 10/6/2010-5995/9 md.) Denizlerde alınan; Kokolit, Sapropel ve Hidrojen
Sülfür ruhsat sahipleri, arama ruhsat yürürlülük tarihinden itibaren bir yıl
içerisinde Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı veya Türkiye Petrolleri Anonim
Ortaklığına bağlı bir şirketi en az bir yönetim kurulu üyeliği ile bir denetçi
üye verme ve sermaye koyma şartı aramaksızın, en az yüzde on hisse olmak
kaydıyla şirketine ortak almak zorundadır.
Arama faaliyeti (1)
Madde
17 – (Değişik: 26/5/2004 – 5177/11 md.)
(Değişik
birinci fıkra: 10/6/2010-5995/10 md.) Arama ruhsatının düzenlenmesinden sonraki ilk
bir yıl ön arama dönemidir. Ön arama süresi sonuna kadar, maden arama
projesinde belirtilen faaliyetlerin tamamlandığını ve bu faaliyetlere ilişkin
yatırım harcamalarını gösteren ön arama faaliyet raporunun verilmesi
zorunludur. Aksi takdirde teminat irad kaydedilerek ruhsat iptal edilir.
Yükümlülüğünü yerine getiren ruhsat sahipleri IV. ve VI. Grup madenlerde iki
yıl, diğer gruplarda bir yıl olmak üzere genel arama dönemine hak sağlar.
(Değişik
ikinci fıkra: 10/6/2010-5995/10 md.) Genel arama dönemi süresi sonuna kadar maden
arama projesinde belirtilen maden kaynağına ilişkin bilgiler ve bu dönemde
yapılan arama faaliyetlerine ilişkin yatırım harcamalarını da gösteren genel
arama faaliyet raporunun verilmesi zorunludur. Aksi takdirde teminat irad
kaydedilerek ruhsat iptal edilir.
––––––––––––––
(1) Bu madde başlığı
“Arama faaliyeti dönemleri:” iken, 26/5/2004 tarihli ve 5177 sayılı Kanunun 11
inci maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
Sayfa
6734-2
(Ek
fıkra: 10/6/2010-5995/10 md.) Arama dönemlerinin süresinden önce tamamlanması
halinde dönem sonu beklenmeden sonraki aşamalara geçilebilir.
(Değişik
fıkra: 10/6/2010-5995/10 md.) Arama dönemleri ile ilgili proje, arama faaliyet
raporları ve diğer belgeler, yapılan çalışmaların niteliği dikkate
alınarak jeoloji, jeofizik, maden mühendisi veya mühendislerince hazırlanır. Bu
çalışmaların niteliği ile ilgili belgeleri düzenlemeye yetkili mühendisler
yönetmelikle belirlenir.
(Değişik
fıkra: 10/6/2010-5995/10 md.) Yükümlülüğünü yerine getiren ruhsat sahipleri
IV. ve VI. Grup madenlerde dört yıl detay arama dönemine hak sağlar. Detay
arama döneminde her yıl, görünür maden rezervine ilişkin bilgileri ve bu
dönemde yapılan arama faaliyetlerine ilişkin yatırım harcamalarını gösteren
detay arama faaliyet raporunun verilmesi zorunludur. Bu yükümlülüklerin
yerine getirilmemesi ve/veya arama ruhsat süresi sonuna kadar işletme ruhsat
talebinde bulunulmaması durumunda teminat irad kaydedilerek ruhsat iptal
edilir. Diğer gruplardaki ruhsatlarda ise genel arama dönemi sonuna kadar
rezerv bilgilerini de içeren arama faaliyet raporu ile birlikte işletme
projesinin verilmesi zorunludur.
Arama
döneminde teknolojik araştırma, geliştirme, pilot çalışmalar ve pazar
araştırmaları yapmak üzere arama faaliyet raporu ile birlikte müracaat eden
ruhsat sahibine, Genel Müdürlükçe görünür rezervin %10'una kadar maden üretim
ve satış izni verilebilir. Bu fıkraya aykırı üretim ve satış yapanlar hakkında
10 uncu maddeye göre işlem yapılır.
Arama
döneminde üretim yapılması durumunda satış bilgi formunun 29 uncu maddede
belirtilen sürede verilmesi zorunludur.
Aramanın sınırları:
Madde 18 – Arama ruhsat sahibi, arama faaliyetinin
teknik gereklerini yerine getirebilmek için çevresindeki ruhsat sahalarında,
saha veya işletmeye zarar vermeyecek şekilde prospeksiyon yapabilir. (Mülga
ikinci cümle :26/5/2004 – 5177/38 md.)
Ön işletme ruhsatı:
Madde 19 – (Mülga
:26/5/2004 – 5177/38 md.)
Ön işletme faaliyeti:
Madde 20 – (Mülga :26/5/2004 – 5177/38 md.)
Arama ve ön işletme dönemlerinde cevher istihracı:
Madde 21 – (Mülga :26/5/2004 – 5177/38 md.)
Sahaların yeni aramalara açılması:
Madde 22 – (Mülga :26/5/2004 – 5177/38 md.)
Ön işletme ruhsatının feshi:
Madde 23 – (Mülga :26/5/2004 – 5177/38 md.)
İşletme ruhsatı ve
madenin işletilmesi (1)
Madde
24 – (Değişik: 26/5/2004 – 5177/12 md.)
(Değişik birinci fıkra: 10/6/2010-5995/11 md.) Arama
ruhsat süresi sonuna kadar, tespit edilen madenin rezerv bilgilerini de içeren
17 nci maddeye göre hazırlanmış arama faaliyet raporu ile en az bir maden
mühendisi tarafından hazırlanan faaliyet sonrası işletme alanının çevre ile
uyumlu hale getirilmesini de içeren, işletme projesi ve talep harcının
ödendiğine dair belge ile müracaatta bulunulması halinde işletme ruhsatı hakkı
doğar. Ancak I (b) ve II (a) bendi Grubu madenler için işletme ruhsatı
talebinde işletme ruhsat teminatı ile harcının da yatırılması zorunludur.
——————————
(1) Bu
madde başlığı “İşletme ruhsatı için müracaat:” iken, 26/5/2004 tarihli ve 5177
sayılı Kanunun 12 nci maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
Sayfa
6735
(Değişik
ikinci fıkra: 10/6/2010-5995/11 md.) Projelerdeki eksiklikler, yapılan bildirimden
itibaren üç ay içinde tamamlanır. Eksikliklerini verilen sürede
tamamlamayanların teminatları iki katına çıkarılır ve süre üç ay daha uzatılır.
Bu süre sonunda eksikliklerini tamamlamayanların talepleri kabul edilmez ve teminatları
irad kaydedilir. Uygun bulunan işletme ruhsat talepleri için, ruhsat harçları
ve teminatının üç ay içerisinde tamamlanması hususu talep sahibine tebliğ
edilir. Bu sürelerde eksikliklerini tamamlamayanların talepleri reddedilerek
mevcut teminatı irad kaydedilir.
(Değişik
üçüncü fıkra: 10/6/2010-5995/11 md.) I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat süresi beş
yıldır. Diğer grup madenlerin işletme ruhsat süresi, on yıldan az olmamak üzere
projesine göre belirlenir. I. Grup (a) bendi ve diğer gruplardaki ruhsatlar,
sürenin bitiminden önce yeni bir projeyle uzatma talebinde bulunulması halinde
ruhsat süresi uzatılabilir. I. Grup (a) bendi maden sahalarının ruhsat süresini
uzatma taleplerinde; ihale yoluyla verilen ruhsatlarda ilk ihale bedelinin
yeniden değerleme oranı ile belirlenen tutarı geçmeyecek, ihale yapılmadan
verilen ruhsatlarda ise on yıllık işletme ruhsat harcının beş katından az
olmamak kaydıyla bu bedel, İl Özel İdaresi tarafından belirlenir. Toplam ruhsat
süresi altmış yılı geçemez. Altmış yıldan sonraki sürenin uzatılmasına Bakanlar
Kurulu yetkilidir.
(Değişik
dördüncü fıkra: 10/6/2010-5995/11 md.) Arama ruhsatlı sahalara, geçici tesis alanı ile
arama süresince belirlenen görünür, muhtemel ve mümkün rezerv alanı üzerinden
işletme ruhsatı, geçici tesis alanı ve görünür rezerv alanına da işletme izni
verilir. Arama ruhsatının diğer kısımları taksir edilir. Mümkün rezerv
alanlarının IV. ve VI. Grup ruhsat sahalarında beş yıl, diğer grup ruhsat
sahalarında üç yıl içinde görünür ve muhtemel rezerv haline getirilmeyen
alanlar da taksir edilir.
III.
Grup madenlerde, projede üretilmesi öngörülen madenler için gerekli su miktarı
ve gaz debisi esas alınır. Bu grup madenler, rezervuar, beslenme alanı ve
havzanın tabiî dengesini bozmayacak, kapasitesini aşmayacak ve işletme
tesislerini kapsayacak şekilde ruhsatlandırılır.
V.
Grup madenlerin üretimi işletme sertifikası ile yapılır. Arama sertifikası
süresi sonuna kadar yapılan çalışmaları içeren arama faaliyet raporu ve talep
harcının ödendiğine dair belge ile müracaatta bulunulması halinde işletme
sertifikası hakkı doğar.
İşletme
sertifikası süresi beş yıl olup bu süre uzatılabilir.
V.
Grup madenlerin üretimi arazi yüzeyinden toplanarak yapılır. Bu madenlerin
işletilmesi için yarma, galeri gibi faaliyette bulunulmasının gerekmesi
durumunda, en az bir maden mühendisi tarafından işletme projesi hazırlanarak
Genel Müdürlükten izin alınması zorunludur.
Görünür
rezervi belirlenen alanlar üzerine, maden işletmeciliğine engel olacak şekilde
başka grup işletme ruhsatı verilemez. Ancak farklı gruptaki ruhsat taleplerinin
aynı kişiye ait olması veya talep sahiplerinin aralarında mutabakat
sağladıklarını belgelemeleri halinde bu şart aranmaz.
Aynı
alanda ayrı veya aynı gruplara ait ruhsat faaliyetlerinin çakışmasından dolayı,
ruhsat sahipleri arasında uyuşmazlık çıkması veya kendi aralarında mutabakat
sağlayamamaları halinde, Bakanlık, projeler üzerinde ve/veya yerinde inceleme
yapar. İnceleme sonucunda bu alanda, ayrı ayrı çalışma imkânının tespiti
halinde, çalışma esasları Bakanlıkça belirlenir. Bu mümkün değilse öncelik
hakkı esas alınarak faaliyete izin verilir.
Sayfa
6736
(Değişik
onbirinci fıkra: 10/6/2010-5995/11 md.) Bu Kanunun 7 nci maddesine göre gerekli
izinlerin alınmasından itibaren işletme izni verilir. Bu iznin verildiği
tarihten itibaren bir yıllık süre içinde ruhsat sahibi madeni işletmeye almak
zorundadır. Bu sürede işletmeye alınmayan ruhsat sahalarında, çalışılmayan her
yıl için, projede belirtilen üretim miktarının % 10’u üzerinden Devlet hakkı
alınır. Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl
içinde bu Kanunun 7 nci maddesine göre alınması gerekli olan çevresel etki
değerlendirmesi kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel
Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili diğer izinlerin alınarak
Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip işletme izni düzenlenir. Yükümlülükleri
yerine getirilmeyen ruhsatların teminatı irad kaydedilerek ruhsat iptal edilir.
Ancak kamu kurumlarınca işletilen bor tuzu ve Ereğli Kömür Havzasındaki
taşkömürü ruhsatları için bu hüküm uygulanmaz.
(Değişik
onikinci fıkra: 10/6/2010-5995/11 md.) Beş yıllık sürede mücbir sebepler ve beklenmeyen
haller dışında üç yıldan fazla üretim yapılmayan ruhsatlar, teminatları irad
kaydedilerek iptal edilir. Bu üç yıllık süre içerisinde yapılan toplam üretimin
projede beyan edilen bir yıllık üretim miktarının % 10’undan az olması halinde
de bu hüküm uygulanır.
(Ek
fıkra: 10/6/2010-5995/11 md.) Üretilecek madenin kullanıldığı entegre
metalurji, seramik, çimento, kireç ve kimya tesisleri termik santral ve IV.
Grup madenlerin zenginleştirme tesislerini beslemeye yönelik aynı tesis
sahibine ait, kurulu tesislerinden uzaklığı, hangi tesislerin bu uygulamaya
tabi olacağı ve diğer usul ve esasları yönetmelikle belirlenen ruhsatlara on
ikinci fıkra hükümleri uygulanmaz. Ancak, üretim yapılamayan her bir ruhsat
için, projede belirtilen üretim miktarının % 10’u üzerinden Devlet hakkı
alınır.
Ereğli
Kömür Havzasındaki taşkömürü ve 2840 sayılı Bor Tuzları, Trona ve Asfaltit
Madenleri ile Nükleer Enerji Hammaddelerinin İşletilmesini, Linyit ve Demir
Sahalarının Bazılarının İadesini Düzenleyen Kanunda sayılan bor tuzu, toryum ve
uranyum madenleri için bu maddede yazılı süreler uygulanmaz.
İşletme ruhsat süresi:
Madde 25 – (Mülga :26/5/2004 – 5177/38 md.)
İşletme izni:
Madde 26 – (Mülga :26/5/2004 – 5177/38 md.)
İşletme
izninin devir edilemeyeceği:
Madde 27 – İşletme izni devredilemez. İşletme ruhsatı bir bütün olarak
ve yönetmelikte belirtilecek esaslar çerçevesinde devredilebilir.
Madenlerin işletmeye alınması:
Madde 28 – (Mülga :26/5/2004 – 5177/38 md.)
İşletme faaliyeti:
Madde 29
– (Değişik: 26/5/2004 – 5177/13 md.)
İşletme
faaliyeti, projesine ve Kanunun ilgili hükümlerine göre yürütülür. (Ek
cümle: 10/6/2010-5995/12 md.) İşletme projesine aykırı faaliyette
bulunulması ve faaliyetlerin can ve mal güvenliği açısından tehlikeli bir durum
oluşturduğunun tespit edilmesi halinde maden üretimine yönelik faaliyetler
durdurulur.
İşletme
projeleri ve değişiklikleri uygulamaya konulmadan önce Genel Müdürlük onayının
alınması zorunludur. Aksi takdirde faaliyet durdurulur.
Sayfa
6736-1
İşletme
açısından tehlikeli durumların tespiti halinde, bu halleri gidermek için ruhsat
sahibine altı aya kadar süre verilir, mücbir sebepler dışında bu süre uzatılmaz.
Bu süre sonunda projeye uygun faaliyette bulunulmaması veya tehlikeli durumun
ortadan kaldırılmaması halinde teminat irad kaydedilerek işletme faaliyeti
durdurulur.
Ruhsat
sahibi, her yıl nisan ayı sonuna kadar bir önceki yıl içinde gerçekleştirdiği
işletme faaliyeti ile ilgili teknik belgeleri, satış bilgi formunu, faaliyet
bilgi formunu ve işletme sahasında arama yapmış ise arama ile ilgili bilgileri
Genel Müdürlüğe vermekle yükümlüdür. Yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde
teminat irad kaydedilir. Yükümlülük yerine getirilinceye kadar faaliyet
durdurulur.
I.
Grup (a) bendi madenler için ruhsat sahibi, her yıl nisan ayı sonuna kadar bir
önceki yıl içinde gerçekleştirdiği işletme faaliyeti ile ilgili satış bilgi formunu,
faaliyet bilgi formunu il özel idaresine vermekle yükümlüdür. Yükümlülüğün
yerine getirilmemesi halinde teminat il özel idaresi hesabına irad kaydedilir.
Yükümlülük yerine getirilinceye kadar faaliyet durdurulur.
İhale:
Madde
30 – (Değişik: 26/5/2004 – 5177/14 md.)
Herhangi
bir sebeple hükümden düşmüş, terk edilmiş veya taksir edilmiş alanlar ihale
yolu ile aramalara açılır. İhale ilânı Resmi Gazetede yayımlanır.
İlan
süresi içinde müracaat olmaması halinde alan başka bir işleme gerek kalmadan
aramalara açık hale gelir. (Ek cümle: 10/6/2010-5995/13 md.) Ancak,
işletme ruhsat safhasında hukuku sona eren sahalar ile Maden Tetkik ve Arama
Genel Müdürlüğü tarafından görünür rezervi belirlenerek Genel Müdürlüğe
devredilen sahalara bu hüküm uygulanmaz.
Ruhsat
alanları arasında olup en uzak iki noktası arasında 50 metreden az mesafe olan
alanlara ruhsat verilmez. Bu alanlar bitişik ruhsat sahipleri arasında ihale
edilir.
Mülga
6309 sayılı Maden Kanunu hükümleri uyarınca verilmiş olan ve bu Kanuna göre
ruhsat hukuku devam eden çakışmalı işletme ruhsat sahalarında yeni bir maden
bulunması halinde, çakışmalı alandaki maden hakkı bu ruhsat sahipleri arasında
ihale edilerek ruhsatlandırılır.
Sahalarının
ihalesinden elde edilen gelirler genel bütçeye özel gelir ve Bakanlık bütçesine
özel ödenek kaydedilir.
Teknik nezaret (1)
Madde 31 – (Değişik: 26/5/2004 – 5177/15 md.)
(Değişik birinci fıkra: 10/6/2010-5995/14 md.) Maden işletme faaliyetleri, maden mühendisi nezaretinde
yapılır. Yeraltı üretim yöntemiyle çalışan işletmeler ile en az onbeş işçi
çalıştıran açık işletmeler asgari bir maden mühendisini daimi olarak istihdam
etmek zorundadır. Teknik ve daimi nezaretçinin görev, yetki, sorumlulukları,
atanma usul ve esasları, vardiyalı çalışan işletmelerde işletmenin büyüklüğü ve
niteliği esas alınarak her vardiyada zorunlu olarak istihdam edilecek maden
mühendisi ile ruhsat sahasında görevlendirilecek teknik elemanların çalışma
usul ve esasları Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
––––––––––––––––––––
(1) Bu madde
başlığı “İşletmede fenni nezaretçi:” iken, 26/5/2004 tarihli ve 5177 sayılı
Kanunun 15 inci maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
Sayfa
6736-2
(Değişik ikinci fıkra: 10/6/2010-5995/14 md.) İşletmede daimi istihdam
edilen maden mühendisi, kanun ve yönetmeliklerle belirlenen şartları taşıması
kaydıyla 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 81 inci maddesinde
belirtilen iş güvenliği ile görevli mühendis veya teknik elemanların üstlendiği
görev ve sorumluluğu da yerine getirir.
Maden
mühendisi istihdamı veya nezareti gerçekleşmeden üretim yapılması halinde
ruhsat teminatı irad kaydedilerek faaliyet durdurulur. Maden mühendisi
istihdamı/nezareti sağlanması ve teminatın yenilenmesi ile faaliyete izin
verilir.
Ruhsatın hükümden düşmesi ve alınacak tedbirler (1)
Madde 32 – (Değişik: 26/5/2004 –
5177/16 md.)
Ruhsat
sahibi sahasında gerekli emniyet tedbirlerini almak ve sahanın son durumunu
gösterir imalât haritası ve maden jeoloji haritasını Genel Müdürlüğe vermek
suretiyle terk talebinde bulunabilir.
Herhangi
bir nedenle hükümden düşmüş ruhsatın sahibi de gerekli emniyet tedbirlerini
almak ve sahanın son durumunu gösterir teknik belgeleri Genel Müdürlüğe vermek
zorundadır.
Ruhsat
sahibi yukarıda belirtilen tedbirleri en geç altı ay içerisinde almak ve
işletme faaliyetinde bulunulan alanı işletme projesi doğrultusunda çevreye
uyumlu hale getirmek zorundadır.
(Değişik
dördüncü fıkra: 10/6/2010-5995/15 md.) Mücbir sebepler dışında bu süre içerisinde
yukarıdaki tedbirleri almayan ruhsat sahibine üç aylık ek süre verilir. Verilen
bu sürede çevre ile uyum planı çerçevesinde gerekli güvenli