6699
YURT DIŞINDA BULUNAN TÜRK VATANDAŞLARININ
YURT DIŞINDA GEÇEN SÜRELERİNİN SOSYAL
GÜVENLİKLERİ BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
HAKKINDA KANUN (1)
Kanun Numarası :
3201
Kabul Tarihi
: 8/5/1985
Yayımlandığı R.
Gazete :
Tarih : 22/5/1985 Sayı : 18761
Yayımlandığı Düstür : Tertip : 5 Cilt :
24 Sayfa : 401
Amaç ve kapsam
Madde 1 – (Değişik: 17/4/2008-5754/79 md.)
Türk vatandaşlarının yurt
dışında 18 yaşını doldurduktan sonra, Türk vatandaşı iken geçen ve
belgelendirilen sigortalılık süreleri ve bu süreleri arasında veya sonunda her
birinde bir yıla kadar olan işsizlik süreleri ile yurt dışında ev kadını olarak
geçen süreleri, bu Kanunda belirtilen sosyal güvenlik kuruluşlarına prim
ödenmemiş olması ve istekleri halinde, bu Kanun hükümlerine göre sosyal
güvenlikleri bakımından değerlendirilir.
Tanımlar
Madde 2 – Bu Kanunda geçen:
a) (Değişik:
17/4/2008-5754/79 md.) Sosyal güvenlik
kuruluşları; Sosyal Güvenlik Kurumu ile 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal
Sigortalar Kanununun geçici 20 nci maddesine tabi sandıkları,
b) (Değişik:
17/4/2008-5754/79 md.) Sosyal güvenlik
kanunları; 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanunu, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20 nci maddesi
ile 24/5/1983 tarihli ve 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Olarak
Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkında Kanun ile bu kanunlara ait ek ve
değişiklikleri,
c) Sürelerin Değerle ndirilmesi; Türk vatandaşlığını haiz olanların 1 inci
maddede belirtilen sürelerinin istekleri halinde değerlendirilmesini,
d) (Mülga:
17/4/2008-5754/79 md.)
İfade eder.
Başvurulacak kuruluşlar (2)
Madde 3 – (Değişik: 17/4/2008-5754/79
md.)
Bu Kanunun 1 inci maddesinde
belirtilenler ile yurt dışında çalışmakta iken veya yurda kesin dönüş yaptıktan
sonra ölenlerin Türk vatandaşı olan hak sahipleri sigortalının Türkiye’de
hiçbir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi çalışması yoksa Sosyal Güvenlik
Kurumuna, Türkiye’de çalışması varsa en son tabi olduğu sosyal güvenlik
kuruluşuna müracaat etmek suretiyle bu Kanunla getirilen haklardan
yararlanırlar.
_____________
(1) 5510 sayılı
Kanunun 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 64 üncü maddesiyle değişik 106
ncı maddesiyle; bu Kanunda yer alan döviz ibareleri yürürlükten kaldırılmıştır.
(2) Bu madde başlığı
“Başvurulacak kuruluşlar” iken, 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 79
uncu maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
Sayfa
6700
Sosyal güvenlik sözleşmeleri
uygulanmak suretiyle kendilerine veya hak sahiplerine kısmi aylık bağlanmış olanların
borçlanma işlemleri aylık aldıkları sosyal güvenlik kuruluşunca yapılır.
Borçlanma tutarı
ve borçlanma tutarının iadesi (1)
Madde 4 – (Değişik: 17/4/2008-5754/79
md.)
Borçlanılacak her bir gün
için tahakkuk ettirilecek borç tutarı, başvuru tarihindeki 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 82 nci maddesinde belirtilen
prime esas asgari ve azamî günlük kazanç arasında seçilecek günlük kazancın %
32'sidir. Ancak, prime esas asgari günlük kazancın altında olmamak üzere
borçlanma tutarına esas alt sınırı farklı bir miktarda belirlemeye Bakanlar
Kurulu yetkilidir. Borçlanılan süreler, yurda kesin dönüş yapılmış olması
şartıyla aylık tahsisi için yazılı talepleri halinde 5510 sayılı Kanunun 41
inci maddesinin son fıkrası hükümlerine göre değerlendirilir. Tahakkuk
ettirilen borç tutarı, tebliğ edildiği tarihten itibaren üç ay içerisinde
ödenir. Ödeme yapılan gün sayısı prim ödeme gün sayısına ve prime esas kazanca
dahil edilir. Tahakkuk ettirilen prim borcunu tebligat tarihinden
itibaren üç ay içerisinde ödemeyenler için yeniden başvuru şartı aranır.
Borçlanmadan sonradan
vazgeçenler ile yapılan borçlanma sonrasında aylık bağlanması için gerekli
şartları yerine getiremeyenlere ve bunların hak sahiplerine talepleri üzerine
yaptıkları ödemeler, faizsiz olarak iade edilir.
Ancak yurt dışında iken
borçlanma isteğinde bulunacak sigortalı veya hak sahipleri Yeni Türk Lirası
olarak bildirilecek tutarın karşılığını (…) (2)cinsinden, Türkiye'de
ise Yeni Türk Lirası olarak öderler.
Süre tespiti ve sigortalılığın başlangıcı
Madde 5 – (Değişik birinci fıkra:
17/4/2008-5754/79 md.) Yurt
dışındaki sigortalılık sürelerinin tespitinde, bunu belirten ve istek sahibinin
ibraz edeceği ispatlayıcı belgelerde kayıtlı bulunan tarihler arasındaki
son tarihten geriye doğru olmak üzere gün sayıları esas alınır, bu
tespitte 1 yıl 360 gün, 1 ay 30 gün hesaplanır.
Sosyal güvenlik
kanunlarına tabi hizmetleri olanların,
borçlandıkları gün sayısı, prim ödeme gün
sayıları ile ilgili hizmetlerine
katılır. Sigortalılığın başlan- gıç tarihinden
önceki süreler borçlanılmış ise, sigortalılığın başlangıç tarihi, borçlanılan
gün sayısı kadar geriye götürülür.
Sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi hizmeti bulunmayan istek sahiplerinin
sigortalılıklarının başlangıç tarihi, borçlarını tamamen ödedikleri tarihten
borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülen tarihtir.
(Ek fıkra: 17/4/2008-5754/79 md.) Yurtdışı hizmet borçlanmasına ait süreler
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa göre hangi
sigortalılık haline göre geçmiş sayılacağının belirlenmesinde; Türkiye’de
sigortalılıkları varsa borçlanma talep tarihindeki en son sigortalılık haline
göre, sigortalılıkları yoksa aynı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(b) bendi kapsamında geçmiş sigortalılık süresi olarak kabul edilir.
(Ek fıkra: 17/4/2008-5754/79 md.) Sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış
ülkelerdeki hizmetlerini, bu Kanuna göre borçlananların, sözleşme yapılan
ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları tarih, ilk işe giriş tarihi olarak
dikkate alınmaz.
–––––––––––
(1) Bu madde
başlığı “Döviz ile değerlendirme” iken, 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı
Kanunun 79 uncu maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
(2) 5510 sayılı
Kanunun 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 64 üncü maddesiyle değişik 106
ncı maddesiyle; bu Kanunda yer alan döviz ibareleri yürürlükten kaldırılmıştır.
Sayfa
6701
Aylık tahsisi ve aylığın başlama tarihi
Madde
6 – A) Bu Kanuna göre değerlendirilen sürelere istinaden aylık tahsisi
yapılabilmesi için;
a)
Yurda kesin dönülmüş olması,
b)
Tahakkuk ettirilen (…) (1) borcunun tamamının ödenmiş olması,
c)
(…) (1) borcunun tamamının ödenmesinden sonra yazılı istekte
bulunulması,
Şarttır.
(Değişik
son paragraf: 17/4/2008-5754/79 md.) Yukarıdaki
şartları yerine getirenlerden tahsise hak kazananların aylıkları, yazılı istek
tarihini takip eden ay başından itibaren başlatılmak üzere 31/5/2006 tarihli ve
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve 506 sayılı
Kanunun geçici 20 nci maddesi hükümlerine göre bağlanır.
B) (Değişik: 17/4/2008-5754/79 md.)
(Değişik birinci paragraf: 16/6/2010-5997/15 md.) Kanun hükümlerinden
yararlanmak suretiyle aylık bağlananlardan tekrar yurt dışında yabancı ülke
mevzuatına tabi çalışanlar, ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal
yardım ödeneği alanların aylıkları, tekrar çalışmaya başladıkları veya ikamete
dayalı bir ödenek almaya başladıkları tarihten itibaren kesilir. Türkiye'de sigortalı
olarak çalışmaya başlayanlar hakkında 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun sosyal güvenlik destek primine
tabi olarak çalışılmasına ilişkin hükümleri uygulanır.
Yurt içinde veya yurt dışında
çalışması sona erenlerin veya ikamete dayalı bir ödenek alanlardan ödenekleri
sona erenlerin, aylıklarının tekrar ödenmesi için yazılı talepte bulunmaları
halinde, talep tarihini izleyen ay başından itibaren aylıkları tekrar ödenmeye
başlanır.
T.C. Emekli Sandığınca bağlanacak aylığa ait esaslar
Madde 7 – (Mülga: 31/5/2006-5510/106 md.)
Bu Kanundan yararlanamayacaklar
Madde 8 – Bu Kanunun yürürlük tarihinden önce veya sonra, 30/5/1978
tarih ve 2147 sayılı Kanun ve sosyal güvenlik kanunlarına göre kendilerine veya
hak sahiplerine aylık bağlanmış olanlar ile aylık bağlanması için müracaat edip
de aylığa hak kazanmış durumda bulunanlar bu Kanundan yararlanamazlar.
Kısmi aylıklar
Madde 9 – Sosyal güvenlik sözleşmeleri uygulanmak suretiyle sosyal
güvenlik kanunlarına göre kendilerine veya hak sahiplerine kısmi aylık
bağlanmış olanlar, talep ettikleri takdirde, 4 üncü madde hükmüne göre tahakkuk
ettirilen borçlarını tamamen ödemeleri şartıyla kısmi aylıkları, borçlarını
ödedikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren tam aylığa çevrilir. Bu
uygulamada borç miktarının tahakkukunda sözleşme akdedilen ülkenin sigorta kurumlarınca
gönderilmiş olan hizmet cetvelindeki, tam aylığa yeterli olan gün sayıları
nazara alınır.
_____________
(1) 5510
sayılı Kanunun 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 64 üncü maddesiyle
değişik 106 ncı maddesiyle; bu Kanunda yer alan döviz ibareleri yürürlükten
kaldırılmıştır.
Sayfa
6702
Ancak, istekleri halinde
sigortalı veya hak sahipleri, hizmet cetvelindeki gün sayılarının tamamını da
borçlanabilirler.
Sosyal güvenlik söşleşmeleri ile transferi sağlanan primlerin iadesi
Madde 10 – Türk vatandaşları hesabına yabancı ülkelerdeki sosyal
güvenlik kurumlarına yatırılmış bulunan primlerin, ülkelerarası anlaşmalarla
Türkiye'ye transferlerinin sağlanması halinde;
a) Transfer olunan primlere ilişkin sürelerin tamamını bu Kanuna göre
borçlanarak, tahakkuk ettirilen (…) (1) borcunu da ödemiş olanlara,
transfer olunan primlerin tamamı,
b) Transfer olunan primlere ilişkin sürelerin bir kısmını bu Kanuna göre
borçlanarak tahakkuk ettirilen (…)(1) borcunu da ödemiş olanlara,
transfer olunan primlerin borçlandıkları süreye isabet eden orandaki miktarı,
Transfer tarihindeki cari kur üzerinden Türk Lirası karşılığı olarak ilgili
sosyal güvenlik kuruluşunca sigortalıya, hak sahiplerine veya mirasçılarına
iade edilir.
Madde 11 – (Mülga: 31/5/2006-5510/106 md.)
Yönetmelik
Madde 12 – Bu Kanunun uygulanması ile ilgili esaslar Devlet Bakanlığı ve
Başbakan Yardımcılığı, Maliye ve Gümrük Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığınca üç ay içinde müştereken çıkarılacak yönetmelikle
düzenlenir.
Geçici Madde 1 ilâ 4 - (Mülga: 31/5/2006-5510/106 md.)
Geçici Madde 5 – (Ek:
17/4/2008-5754/79 md.)
Bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihten önce 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli
Sandığı Kanununa tabi iştirakçi olanların bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihten önce veya sonra yurtdışında geçen hizmetlerinin borçlandırılmasında,
borç tutarı ilgililerin Türkiye’den ayrılmadan önce Sandığa tabi hizmetlerinden
en son bıraktıkları derece ve kademelerine yurtdışında geçirdikleri ve
borçlanmak istedikleri sürenin her üç yılına bir derece ve her yılına bir
kademe verilmek ve öğrenim durumları itibariyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun
değişik 36 ncı maddesindeki yükselebilecekleri dereceleri geçmemek üzere tespit
edilecek derece, kademe ve ek göstergeleri ile emekli keseneğine esas aylığın
hesabına ait tüm unsurların toplamının müracaat tarihinde yürürlükte olan
katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarlar esas alınarak, yine o tarihteki
kesenek ve karşılık oranlarına göre hesap edilir.
Geçici Madde 6 – (Ek:
17/4/2008-5754/79 md.)
Sosyal güvenlik sözleşmesi
imzalanmamış ülkelerden 1/1/1989 tarihinden bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihe kadar zorunlu göçe tabi tutulan, Türk vatandaşı olup Türkiye’de ikamet
eden ve 1/7/1976 tarihli ve 2022 sayılı Kanun dahil olmak üzere sosyal güvenlik
kuruluşlarından gelir veya aylık almamak koşulu ile yurt dışında geçen ve
belgelendirilen çalışma süreleri bu Kanuna göre borçlandırılmak suretiyle
yaşlılık aylığı bağlanmasında sosyal güvenlikleri bakımından değerlendirilir.
Geçici Madde 7 – (Ek:
17/4/2008-5754/79 md.)
Bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihten önce hizmet borçlanması talebinde bulunanlardan; borç tahakkuku
yapılmış olanların, borç tahakkuku ile ilgili işlemleri devam edenlerin,
tahakkuk ettirilen borçlarını ödeyenlerin ve borçlandıkları yurtdışı hizmetleri
dikkate alınarak aylık bağlanmış olanların kazanılmış hakları saklıdır.
––––––––––––––––
(1) 5510 sayılı
Kanunun 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 64 üncü maddesiyle değişik 106
ncı maddesiyle; bu Kanunda yer alan döviz ibareleri yürürlükten kaldırılmıştır.
Sayfa
6703
5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
sonra ilk defa aynı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlayanların 5510 sayılı Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten önceki yurtdışı borçlanma süreleri de, aynı Kanunun
4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında değerlendirilir.
Bunların aylıklarının hesabında 5510 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesi
hükümleri uygulanır.
Bu Kanunun uygulamasında 5510 sayılı
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrası, 82 nci maddesi, 106 ncı maddesinin
birinci fıkrasının (24) numaralı bendi ve geçici 7 nci maddesinin dördüncü
fıkrası bu maddenin yayımı tarihinde yürürlüğe girmiş sayılır.
Kaldırılan hükümler
Madde 13 – 30/5/1978 tarih ve 2147 sayılı Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
Madde 14 – Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 15 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
Sayfa
6704
3201 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN
MEVZUATIN
YÜRÜRLÜĞE
GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE
Değiştiren Kanun
Yürürlüğe
No.
3201 sayılı Kanunun değişen maddeleri
giriş tarihi
4958
– 6/8/2003
5754 1, 2, 3, 4,
5, 6, Geçici madde 5, 6, 7 8/5/2008
(5754 sayılı Kanun ile
değişik) 5510 7, 11, Geçici 1 ilâ 4 ve
Kanunda yer alan “döviz” ibareleri 1/10/2008
5997
6 19/6/2010